“Tư duy cá phổi”: Bí kíp luyện con thành tài của người mẹ thông thái

Là người mẹ, người đóng vai trò chủ đạo trong việc giáo dục con cái, điều quan trọng là trao cho con khả năng chịu đựng gian khổ hay tiếp tục che chở cho con trên mọi chặng đường? “Tư duy cá phổi” là bí kíp luyện con thành tài của các mẹ thông thái.

Vào mùa khô ở châu Phi, khắp nơi đều nóng như thiêu đốt, rất nhiều loài động vật không chịu nổi và lần lượt chết đi.

Điều đáng ngạc nhiên là khi mặt đất hoàn toàn không còn nước, loài cá phổi tại đây sẽ cố sức đào sâu xuống lòng sông khô cạn, rồi chui vào trong hang, dùng chất nhầy bao bọc cơ thể.

Đợi đến mùa mưa, cá phổi lại nhanh chóng thức tỉnh, sinh sôi nảy nở. Ở địa phương, cá phổi được gọi là “loài cá bất tử”. Đó chính là “tư duy cá phổi”.

Rõ ràng, khi vận rủi ập đến, điều quyết định không phải là khả năng né tránh vận rủi, mà là khả năng vượt qua nó.

Tư duy khác nhau sẽ mang lại kết quả nuôi dạy con khác nhau. Từ thực tế có thể thấy, những đứa trẻ ngày càng xuất sắc thường gặp được những người mẹ như sau.

1.    Người mẹ “cứng rắn” nuôi dạy những đứa trẻ biết tự lập

Trong mọi ngành nghề của xã hội đều tồn tại quy luật cạnh tranh. Ngay từ khi bước vào trường học, trẻ đã phải đối mặt với áp lực cạnh tranh.

Trong học tập, nếu không bằng người khác thì đồng nghĩa với việc đã thua ngay từ vạch xuất phát. Rời ghế nhà trường, sự cạnh tranh càng gay gắt hơn. Không biết cạnh tranh thì dù là kinh doanh hay tìm việc làm cũng rất khó thành công.

Thế nhưng nhiều bà mẹ lại không hiểu điều này. Vì muốn con “thắng từ vạch xuất phát”, họ luôn bảo bọc con quá mức, dành rất nhiều thời gian để chăm sóc, ở trong trạng thái “ngậm trong miệng sợ tan, nâng trên tay sợ rơi”.

Đến khi con ngoài 20 tuổi, buộc phải tự lập, mới phát hiện con hoàn toàn không thể đứng vững, thậm chí còn không có tính tự giác tối thiểu. Đứa trẻ càng sớm biết tự tìm phương thuốc cho chính mình thì có khả năng “tự chữa lành” càng sớm, cũng có thể một mình bước ra khỏi nghịch cảnh.

Đầu thời Bắc Tống có một cậu bé tên là Lã Mông Chính. Cậu bị cha đuổi khỏi nhà và cùng mẹ sống trong một căn hang đất xiêu vẹo. Đến dịp Tết, trong nhà chẳng có gì cả. Mẹ bảo Lã Mông Chính đến nhà họ hàng vay ít đồ để đón năm mới. Nhưng họ hàng đều lo cậu không trả nổi nên từ chối.

Về sau, Lữ Mông Chính đỗ Trạng nguyên rồi làm đến chức Tể tướng. Khi trở về quê, rất nhiều họ hàng kéo đến lấy lòng ông. Ông lại viết một câu đối dán trước cửa:

“Thuở trước đói khổ, họ hàng thân thích chẳng ai đưa than sưởi ấm trong ngày tuyết lạnh; nay may mắn đỗ đạt, Trương Tam Lý Tứ đều đến thêu hoa trên gấm lúc sang giàu”.

Sau lần đi vay mượn đó, Lã Mông Chính hiểu rằng bản thân không có giá trị thì đừng mở lời cầu xin ai. Ông cũng hiểu rằng con đường sau này chỉ có thể dựa vào chính mình.

Thoạt nhìn, người mẹ ấy có vẻ vô tình, nhưng trong việc nuôi dạy con lại thể hiện tinh thần “con nhà nghèo phải sớm biết gánh vác, mọi việc đều dựa vào bản thân”.

Con người đều được rèn luyện trong áp lực, trẻ em cũng vậy. Nhiều việc cần được trải nghiệm càng sớm càng tốt, chứ không phải đợi đến khi cha mẹ già yếu mới bắt đầu học cách đối mặt.

Cần để trẻ hiểu rằng gia đình là bến đỗ để nghỉ ngơi, nhưng không phải là nơi hưởng thụ cả đời, cũng không phải chỗ dựa mãi mãi.

2. Người mẹ có tầm nhìn nuôi dạy nên những đứa trẻ có tầm nhìn

Khi hạn hán, cá phổi đào hang thật sâu để bảo vệ bản thân; đến mùa mưa, chúng lập tức chui ra hoàn thành việc sinh sản. Nếu hạn hán kéo dài nhiều năm, cá phổi cũng sẽ lặng lẽ ngủ đông nhiều năm mà không nóng vội.

Lưu Bá Ôn từng viết một câu: “Hạn tư cụ chu, nhiệt tư cụ cừu”, nghĩa là khi hạn hán thì chuẩn bị thuyền, khi đang mùa hè thì bắt đầu may áo bông. Việc này thoạt nhìn có vẻ trái ngược, nhưng lại thể hiện tầm nhìn xa.

Mọi sự vật đều có quy luật. Chúng ta nên suy nghĩ theo quy luật ấy, thay vì đợi sự việc xảy ra rồi mới cuống cuồng tìm cách ứng phó.

Là người mẹ, có tầm nhìn xa hay không, có nghĩ đến cuộc sống của con sau 10 năm nữa hay không, điều đó vô cùng quan trọng.

Trong nhiều gia đình, con cái học xong đại học nhưng không có kế hoạch nghề nghiệp, cuối cùng lại trở thành người sống phụ thuộc vào cha mẹ. Đó chính là biểu hiện của việc thiếu tầm nhìn.

Đi một bước mà nhìn mười bước, giúp con suy nghĩ nhiều hơn về tương lai thì khả năng giáo dục thành công sẽ cao hơn.

Mẹ của danh thần Bắc Tống Khấu Chuẩn trước khi qua đời đã vẽ bức tranh “Hàn Song Khóa Tử Đồ” và giao lại cho người hầu trong nhà.

Nhiều năm sau khi mẹ mất, Khấu Chuẩn đã làm Tể tướng và chuẩn bị tổ chức tiệc mừng sinh nhật rất lớn. Lúc đó, người hầu mới lấy bức tranh trao lại cho ông.

Trên tranh viết: “Dưới ngọn đèn lẻ loi, mẹ dạy con học trong gian khổ, chỉ mong con tu dưỡng để phục vụ muôn dân. Gia phong cần kiệm là lời mẹ dạy, sau này dù giàu sang cũng đừng quên cảnh nghèo khó”.

Sau khi đọc xong, Khấu Chuẩn lập tức hủy bỏ yến tiệc, suốt đời làm một vị quan thanh liêm. Dù cuộc đời có nhiều thăng trầm nhưng không gặp đại họa.

Khi cuộc sống thuận lợi, hãy chuẩn bị để đối mặt với nghịch cảnh; khi nghịch cảnh đến, mọi việc sẽ bình tĩnh hơn và rồi cũng sẽ vượt qua. Nuôi dưỡng tư duy dài hạn có ý nghĩa hơn nhiều so với việc chỉ sống cho hiện tại, miễn sao ăn no mặc ấm.

3. Người mẹ “hà tiện” nuôi dạy những đứa trẻ biết tiết kiệm

Nhiều bà mẹ luôn đáp ứng mọi yêu cầu của con. Họ sẵn sàng dốc hết tài sản cho con, còn bản thân ăn rau dại cũng không sao. Thực ra, nếu người mẹ tỏ ra quá dư dả thì con cái rất dễ trở nên xa hoa.

Chỉ những người mẹ luôn tiết kiệm mới tạo cho con cảm giác “gia đình mình không có nhiều tiền”. Tuy tuổi thơ có phần thiếu thốn, nhưng chính điều đó khiến con “sợ nghèo”, mà nỗ lực kiếm tiền và biết tích lũy.

Là một người thuộc thế hệ 7X, khi còn nhỏ, mẹ tôi rất hiếm khi cho tiền tiêu vặt. Có một lần, tôi cùng mẹ mang rau ra chợ bán. Nhìn thấy một quán bún gạo bên cạnh chợ, tôi nhất quyết đòi ăn một bát. Mẹ không thể từ chối nên đành đưa tôi vào quán.

Nhưng mẹ chỉ gọi một bát bún và không ăn lấy một miếng. Về đến nhà, tôi cảm thấy vô cùng áy náy, vì suốt nửa ngày mẹ chỉ uống vài ngụm nước, trong khi tôi lại còn đòi hỏi đủ thứ.

Sau này, mẹ thường kể với tôi rằng bán cả một gánh rau cũng chỉ kiếm được vài đồng, trong khi trồng rau phải bỏ ra rất nhiều công sức. Tôi cũng dần hiểu chi phí sinh hoạt của cả gia đình mỗi tháng là bao nhiêu và tiền đến từ đâu.

Sự “nghèo khó” bản thân nó cũng là một phương thức giáo dục, đồng thời là nền tảng của tinh thần chịu thương chịu khó.

Samuel Johnson từng nói: “Người vừa biết tiêu tiền, vừa biết kiếm tiền là người hạnh phúc nhất, bởi họ được tận hưởng hai niềm vui”. Một người mẹ thông minh không chỉ cho con tiền mà còn dạy con cả hai điều: Cách tiêu tiền và cách kiếm tiền.

4. Tư duy cá phổi và ý thức về khủng hoảng

Chúng ta không thể ngăn khủng hoảng xảy đến, nhưng có thể nuôi dưỡng ý thức về khủng hoảng và chuẩn bị để đối mặt với nó.

Tiểu thuyết gia Balzac từng nói: “Trên đời này không có điều gì là tuyệt đối, kết quả hoàn toàn khác nhau tùy từng con người. Khó khăn đối với thiên tài là bậc thềm để bước lên; đối với người có năng lực là một tài sản; còn đối với kẻ yếu thì là vực thẳm không đáy.”

Là người mẹ, nên nuôi dạy con thành người như thế nào? Đó là phải sớm chuẩn bị từ khi con còn nhỏ, để con trở thành người càng vấp ngã càng mạnh mẽ, biết kiếm tiền, biết linh hoạt thích ứng và biết hoạch định tương lai. Khi đó, tương lai của con mới thật sự đáng mong đợi.

Người mẹ là người thầy đầu tiên của con, nhưng không phải là người thầy cuối cùng. Người thầy đồng hành với con suốt cuộc đời chính là bản thân con và những khó khăn mà con sẽ gặp phải.