OpenAI cảnh báo nhân viên trước nguy cơ gián điệp dùng mỹ nhân kế, tiền bạc

Công ty OpenAI của Mỹ cảnh báo nhân viên rằng gián điệp nước ngoài và kẻ xấu có thể dùng mỹ nhân kế, tiền bạc, thao túng tâm lý hay mua chuộc người trong công ty để lấy bí mật.

Trong khóa huấn luyện an ninh, OpenAI nhắc nhân viên cảnh giác với những người tìm cách làm quen qua quan hệ riêng tư. Những cuộc trò chuyện tưởng như tình cờ hay các hình thức giao lưu khác, kể cả theo đuổi tình cảm, có thể nhằm dò hỏi nội dung công việc, tiến độ nghiên cứu và bí mật của công ty, trang tin Latestly đưa tin.

Wall Street Journal mô tả một tình huống trong khóa học: có người tỏ ra quan tâm đến đời tư của nhân viên, rồi dần lái câu chuyện sang công việc của họ. OpenAI cũng cáo buộc một cựu nhân viên của công ty đã làm rò rỉ tài liệu về sản phẩm chưa ra mắt cho Apple.

Người lạ ở sân chơi

Một bài tập tình huống kể về nhân viên OpenAI đưa con đến một sân chơi ở San Francisco. Tại đó, một người lạ nhiều lần dắt theo một đứa trẻ xuất hiện đúng chỗ ấy, chủ động bắt chuyện rồi từng bước hỏi về công việc của nhân viên này.

Khóa học coi người lạ đó là gián điệp.

Kiểu tiếp cận này không trực tiếp đột nhập vào máy tính của công ty. Gián điệp dựng quan hệ trước, qua những lần gặp gỡ tưởng như tự nhiên, rồi mới tìm cách lấy thông tin nhạy cảm.

Nhân viên còn được dặn để ý những lời mời chào tiền bạc đáng ngờ, việc nghe lén tại nơi công cộng và những trường hợp dùng quan hệ tình cảm hay tình dục để dụ họ tiết lộ bí mật.

Thủ đoạn này thường được gọi là “bẫy mật” (honeypot), hay “mỹ nhân kế”. Mấu chốt là lợi dụng các mối quan hệ và điểm yếu tâm lý, khiến người bị nhắm đến để lộ bí mật mà không hay biết, hoặc đưa ra tài liệu họ không có quyền chia sẻ.

Khóa học cũng nêu trường hợp một nhà ngoại giao Mỹ tại Nga. Sau khi từ chối lời bắt chuyện đầu tiên, nhà ngoại giao này liên tiếp bị nhiều người khác quấy rầy, cho thấy hoạt động thu thập tình báo có thể kéo dài không dứt.

Không mặc áo có logo công ty nơi công cộng

OpenAI khuyên nhân viên áp dụng một số biện pháp phòng ngừa cơ bản khi xử lý thông tin nhạy cảm của công ty, cả trong lẫn ngoài nơi làm việc:

• Tránh mặc trang phục có logo công ty tại nơi công cộng;
• Dùng màn hình chống nhìn trộm cho máy tính xách tay và điện thoại khi đi xa;
• Xóa bảng trắng sau mỗi cuộc họp;
• Cảnh giác với người tìm cách nghe lén tại quán cà phê và các nơi công cộng khác.

Những biện pháp này phản ánh rủi ro riêng của ngành AI, nơi nhân viên có thể tiếp cận kết quả nghiên cứu có giá trị, thông tin về các mô hình độc quyền và chiến lược kinh doanh bí mật. Khi chính phủ và doanh nghiệp nhiều nước tìm cách đưa AI vào quốc phòng, tình báo và các lĩnh vực trọng yếu khác, loại thông tin này còn mang ý nghĩa rộng hơn về kinh tế và an ninh quốc gia.

Các công ty AI hàng đầu mở rộng nhanh, khiến đội an ninh nội bộ gặp thêm thách thức. Nhân viên chuyển qua lại giữa các công ty đối thủ, trong khi các công ty tuyển chuyên gia từ khắp thế giới để phát triển những hệ thống AI ngày càng tiên tiến.

Giới chuyên gia an ninh cảnh báo, nếu một nhân viên được tin cậy thay đổi hành vi, hoặc có người cố ý mua chuộc người bên trong để lấy thông tin, các biện pháp xác thực danh tính và kiểm soát truy cập truyền thống có thể không đủ để đối phó.

Nhân viên OpenAI bị cáo buộc cài thiết bị ghi âm

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) mới đây bắt giữ Abdulrahman Alfozan, một nhân viên OpenAI, với cáo buộc giấu thiết bị ghi âm trong phòng họp của ban lãnh đạo công ty.

Người đàn ông 35 tuổi, quốc tịch Ả Rập Xê Út, bị cáo buộc đặt thiết bị ghi âm ngụy trang trong một phòng họp tại trụ sở OpenAI ở San Francisco. Thiết bị nằm gần chiếc tivi, được che bằng giấy vệ sinh và một số đồ vật khác.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết ông Alfozan làm việc tại OpenAI từ tháng 7/2025 và đã bị công ty sa thải trong tháng 10. Ông bị cáo buộc vi phạm luật liên bang về ghi âm, không phải tội đánh cắp bí mật thương mại hay làm đặc vụ cho nước ngoài.

Nếu bị kết tội, ông Alfozan đối mặt mức án tối đa 5 năm tù và khoản phạt 250 nghìn USD.

Anthropic, Google, Meta cũng nhắc nhân viên đề phòng

Khi cuộc đua AI ngày càng gay gắt, không riêng OpenAI mà cả Anthropic, Google, Meta và một số công ty khác cũng nhắc nhân viên đề phòng gián điệp.

Trên thị trường cạnh tranh khốc liệt này, các nhà nghiên cứu và kỹ sư giàu kinh nghiệm có vai trò sống còn. Nếu tài liệu mật hay bí mật thương mại bị cất giữ sai cách hoặc bị rò rỉ, dòng nhân viên chuyển từ công ty này sang công ty khác có thể kéo theo thêm rủi ro.

Với các công ty công nghệ, bảo vệ bí mật không còn chỉ là lắp tường lửa hay mã hóa dữ liệu. Nhân viên có nhận ra lời tiếp cận đáng ngờ hay không, có tuân thủ quy định chia sẻ dữ liệu hay không, công ty có kịp phát hiện hành vi bất thường hay không, đều có thể ảnh hưởng đến tuyến phòng thủ.

Lời cảnh báo mới nhất cho thấy bài toán khó của các công ty AI: vừa phải bảo vệ tài sản trí tuệ quý giá, vừa phải tuyển người tài và giữ môi trường làm việc cởi mở, hợp tác.

Biện pháp an ninh làm giảm rủi ro, nhưng không thể loại bỏ hẳn khả năng thông tin lọt ra ngoài qua quan hệ cá nhân, quyền ra vào nơi làm việc hay những câu chuyện vô tình.

Huấn luyện an ninh giúp nhân viên nhận ra nguy cơ. Tuy nhiên, mọi cáo buộc gián điệp hay chia sẻ thông tin sai quy định đều cần bằng chứng và thủ tục pháp lý đúng đắn. Đây cũng là thách thức với cả các công ty công nghệ lẫn hệ thống tư pháp.