Đài Loan ca ngợi thỏa thuận thương mại “tốt nhất” với Mỹ khi Trung Quốc phản đối

Thủ tướng Đài Loan hôm thứ Sáu [16/1] đã ca ngợi thỏa thuận thương mại mới với Hoa Kỳ là “thỏa thuận thuế quan tốt nhất” mà các quốc gia có thặng dư thương mại với Washington từng đạt được, trong khi đó một quan chức Trung Quốc tại Bắc Kinh lại lên án thỏa thuận này.

Thỏa thuận này cắt giảm thuế quan của Mỹ đối với hàng hóa Đài Loan xuống còn 15% để đổi lấy 250 tỷ đô la đầu tư mới vào ngành công nghệ của Mỹ.

Thỏa thuận được đánh giá là tương đương với các thỏa thuận mà Mỹ đã đạt được với Liên minh châu Âu và Nhật Bản, sau khi Tổng thống Donald Trump đề xuất áp dụng các mức thuế diện rộng đối với nhiều đối tác thương mại của Mỹ.

“Trong thời điểm hiện tại, chúng tôi đã đạt được thỏa thuận thuế quan tốt nhất trong số các quốc gia có thặng dư thương mại với Mỹ,” Thủ tướng Đài Loan Trác Vinh Thái [Cho Jung-tai] cho biết. “Điều này cũng cho thấy Mỹ xem Đài Loan là một đối tác chiến lược quan trọng.”

“Mục tiêu của chúng tôi là giảm thuế quan song phương,” ông Trác nói. “Do đó, dựa trên kết quả đàm phán, Đài Loan đã thành công đạt được mức thuế 15% mà không kèm theo bất kỳ khoản phí bổ sung nào. Đây cũng là mức thuế đang được áp dụng cho Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu.”

Trước đó, ông Trump từng đặt mức thuế 32% đối với hàng hóa Đài Loan, nhưng sau đó đã điều chỉnh xuống còn 20%.

Trung Quốc tuyên bố Đài Loan — một thực thể được quản lý độc lập — là lãnh thổ của mình. Tại Bắc Kinh, một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chỉ trích gay gắt thỏa thuận này khi được hỏi trong một buổi họp báo thường kỳ.

“Trung Quốc luôn kiên quyết phản đối việc các quốc gia có quan hệ ngoại giao với Trung Quốc ký kết bất kỳ thỏa thuận nào mang hàm ý chủ quyền và tính chất chính thức với khu vực Đài Loan của Trung Quốc,” người phát ngôn Quách Gia Côn [Guo Jiakun] tuyên bố.

Bộ Thương mại Hoa Kỳ cho biết thỏa thuận với Đài Loan sẽ thiết lập một quan hệ đối tác kinh tế nhằm xây dựng một số khu công nghiệp đẳng cấp thế giới đặt tại Mỹ, qua đó giúp tăng cường năng lực sản xuất trong nước.

“Đây là một thỏa thuận thương mại mang tính lịch sử, thúc đẩy mạnh mẽ việc đưa ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ quay trở lại trong nước,” Bộ này cho biết trong một tuyên bố.

Ông Trác thông báo Đài Loan đã đạt được mức thuế 15% không kèm phí bổ sung đối với ngành ô tô và đồ gỗ nội thất, đồng thời được miễn thuế đối với một số linh kiện dùng trong ngành hàng không vũ trụ.

Thỏa thuận này vẫn cần được Quốc hội Đài Loan phê chuẩn, trong bối cảnh các nghị sĩ đối lập bày tỏ lo ngại về tác động tiềm tàng đối với ngành công nghiệp bán dẫn trong nước của hòn đảo.

Diễn biến này trùng với thông báo của công ty TSMC — nhà sản xuất chip máy tính lớn nhất thế giới có trụ sở tại Đài Loan — rằng công ty dự kiến sẽ tăng chi tiêu vốn trong năm nay lên gần 40%.

Công ty cũng báo cáo lợi nhuận ròng trong quý gần nhất tăng 35%, nhờ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo.

TSMC đã cam kết đầu tư khoảng 165 tỷ USD vào Mỹ và cho biết họ đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng các nhà máy mới tại tiểu bang Arizona, hướng tới việc hình thành một cụm nhà máy chế tạo chip và đáp ứng nhu cầu mạnh mẽ từ khách hàng.

Bộ Thương mại Mỹ cho biết các nhà sản xuất chất bán dẫn Đài Loan đầu tư vào Mỹ cũng sẽ được hưởng chế độ thuế quan ưu đãi, bao gồm cả các trường hợp được miễn thuế.

Ông Ryan Majerus, một quan chức thương mại từng phục vụ trong chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu và dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, nhận định thời điểm của thỏa thuận này là “đáng chú ý”.

Tòa án Tối cao Mỹ hiện vẫn chưa ra phán quyết về tính hợp pháp của các mức thuế quan sâu rộng nhất do ông Trump ban hành — những biện pháp mà ông Trump đã sử dụng để gây sức ép buộc các đối tác thương mại khác của Mỹ phải nhượng bộ. Các thẩm phán có thể sẽ bác bỏ các mức thuế này sớm nhất là ngay trong tháng này.

Tuy nhiên, trong bối cảnh phải đối mặt với các mối đe dọa liên tục từ Trung Quốc, Đài Loan vẫn mong muốn nhanh chóng đạt được thỏa thuận và củng cố quan hệ với Hoa Kỳ. “Việc muốn củng cố mối quan hệ với Mỹ có lẽ đã đóng vai trò rất lớn trong quyết định này,” ông Majerus — hiện là luật sư thành viên [partner] tại hãng luật King & Spalding — nhận định.