Hơn 20 tiểu bang kiện về thuế quan mới của Tổng thống Trump

Hôm thứ Năm (5/3), một liên minh gồm hơn 20 bang do New York dẫn đầu đã đệ đơn kiện, thách thức mức thuế quan toàn cầu mới do Tổng thống Donald Trump áp đặt.

Đơn kiện mới nhất của các bang đã được nộp hôm thứ Năm lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT), cho rằng mức thuế quan toàn cầu 15% do Tổng thống công bố là bất hợp pháp, đồng thời cáo buộc Tổng thống đã viện dẫn sai Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để thiết lập mức thuế mới.

Tổng chưởng lý bang New York Letitia James cho biết: “Tổng thống Trump một lần nữa phớt lờ luật pháp và Hiến pháp, trên thực tế đang làm tăng gánh nặng thuế đối với người tiêu dùng và các doanh nghiệp nhỏ”. Bà cũng là một trong những thành viên của liên minh khởi kiện.

Sau khi Tối cao Pháp viện hôm 20/2 lật ngược chính sách thuế quan mà Tổng thống áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), ông Trump đã công bố một mức thuế chuẩn toàn cầu, cho phép duy trì mức thuế này trong tối đa 150 ngày mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.

Tổng thống trước đó từng đe dọa nâng mức thuế lên 15%, nhưng cho đến nay mới chỉ áp dụng mức 10%. Có thông tin cho rằng ông Trump có thể công bố tăng thuế trong tuần này.

Nhà Trắng cho biết sau 150 ngày, các mức thuế được áp dụng theo Điều 122 sẽ được thay thế bằng một thẩm quyền áp thuế dài hạn hơn theo một điều khoản khác của Đạo luật Thương mại năm 1974. Điều khoản này cho phép áp dụng các mức thuế mang tính lâu dài hơn, nhưng cần trải qua nhiều tháng điều tra trước khi triển khai.

Các bang chất vấn cách diễn giải luật thương mại của chính phủ liên bang

Các bang đã đặt nghi vấn đối với cách diễn giải của chính phủ liên bang về Đạo luật Thương mại năm 1974, cho rằng điều khoản này được thiết kế nhằm cho phép chính phủ liên bang áp dụng các mức thuế hạn chế để xử lý thâm hụt cán cân thanh toán quốc tế có thể phát sinh dưới các hệ thống tỷ giá cố định như chế độ bản vị vàng. Đơn kiện cho rằng Mỹ đã chấm dứt sử dụng hệ thống tỷ giá này từ nửa thế kỷ trước, đồng nghĩa với việc vấn đề cán cân thanh toán quốc tế không còn tồn tại.

Đơn kiện nêu rõ: “Tổng thống một lần nữa thực thi các mức thuế mà ông không có thẩm quyền áp đặt — đạo luật mà ông viện dẫn không cho phép ông áp dụng những mức thuế này — hành động này đã làm đảo lộn trật tự hiến pháp và gây hỗn loạn cho nền kinh tế toàn cầu”.

Đơn kiện cũng chỉ ra rằng chính sách thuế quan mới, tương tự các chính sách trước đó, cũng vi phạm Hiến pháp, đồng thời nhấn mạnh rằng quyền áp thuế thuộc về Quốc hội.

Một số nhà phân tích pháp lý cho rằng chính quyền Trump lần này có cơ sở pháp lý vững chắc hơn.

“Thực tế pháp lý là các tòa án có khả năng sẽ dành cho Tổng thống Trump sự ưu ái lớn hơn nhiều đối với Điều 122 so với các mức thuế quan trước đây của ông theo IEEPA,” ông Peter Harrell, học giả thỉnh giảng tại Viện Luật Kinh tế Quốc tế thuộc Đại học Georgetown, viết trong một bài bình luận hôm thứ Tư (ngày 4/3).

Tòa án Thương mại Quốc tế chuyên biệt ở New York, nơi sẽ thụ lý vụ kiện của các tiểu bang, đã viết trong phán quyết riêng của mình vào năm ngoái khi bác bỏ các mức thuế khẩn cấp rằng ông Trump không cần chúng vì Điều 122 đã có sẵn để chống lại thâm hụt thương mại.

Ông Trump có những thẩm quyền pháp lý khác mà ông có thể sử dụng để áp đặt thuế quan, và một số thẩm quyền đã được tòa án thông qua. Thuế mà ông Trump áp đặt đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình theo Điều 301 của đạo luật thương mại năm 1974 vẫn còn hiệu lực.

Phán quyết của Tối cao Pháp viện về việc bác bỏ các mức thuế khẩn cấp của ông Trump đã khiến các công ty đổ xô tìm cách đòi hoàn lại các khoản thuế đã nộp. Hôm thứ Tư (4/3), một thẩm phán của tòa án thương mại liên bang đã ra lệnh yêu cầu chính quyền Trump bắt đầu hoàn trả tiền thuế.

Hơn 2.000 công ty, bao gồm Costco, FedEx và Pandora Jewelry, đã khởi kiện nhằm đòi lại các khoản thuế đã nộp.