Mỹ mở điều tra thương mại Mục 301 đối với 16 đối tác về dư thừa công suất

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) thông báo sẽ tiến hành hai cuộc điều tra theo Mục 301 (Section 301) của Đạo luật Thương mại năm 1974 nhằm vào các “thực tiễn thương mại không công bằng”: một cuộc điều tra nhắm vào vấn đề “dư thừa công suất công nghiệp” của 16 đối tác thương mại chủ chốt (liên kết), và một cuộc điều tra khác nhắm vào các sản phẩm sử dụng “lao động cưỡng bức” tại khoảng 60 quốc gia trên toàn cầu, với mục tiêu mở rộng lệnh cấm nhập khẩu.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer hôm thứ Tư (11/3) nhấn mạnh với truyền thông rằng quyết tâm của chính quyền Trump trong việc bảo vệ ngành công nghiệp trong nước vẫn không thay đổi.

Ông nói: “Mỹ sẽ không còn tiếp tục hy sinh nền tảng công nghiệp của mình vì những nước có thể đang xuất khẩu sang chúng ta lượng công suất dư thừa của họ.”

Ông Greer cho biết cuộc điều tra này thể hiện cam kết của Tổng thống Trump trong việc đưa chuỗi cung ứng trở lại Mỹ, đồng thời tạo ra các việc làm có mức lương cao cho công nhân ngành sản xuất.

Nhắm vào 16 nền kinh tế và 20 ngành công nghiệp lớn

Đối tượng điều tra lần này bao gồm Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mexico, Ấn Độ, Singapore, Thụy Sĩ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Thái Lan, Việt Nam và Bangladesh.

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) liệt kê 20 ngành trọng điểm đang phải đối mặt với tình trạng dư thừa công suất, bao gồm: chất bán dẫn, thép, nhôm, xi măng, hóa chất, sản phẩm điện tử, hàng hóa năng lượng, thủy tinh, máy công cụ, máy móc, tàu biển, thiết bị vận tải, giấy, nhựa, ô tô, pin, mô-đun năng lượng mặt trời, robot, vệ tinh và thực phẩm chế biến.

Ông Greer nói với các phóng viên rằng các cuộc điều tra này sẽ tập trung vào những nền kinh tế có bằng chứng cho thấy tồn tại tình trạng “dư thừa công suất mang tính cơ cấu”.

Ông nói: “Những cuộc điều tra này sẽ tập trung vào các nền kinh tế mà chúng tôi đã có bằng chứng cho thấy tồn tại dư thừa công suất mang tính cơ cấu, đặc biệt là trong nhiều lĩnh vực sản xuất, nơi đang xuất hiện tình trạng sản xuất vượt nhu cầu, chẳng hạn như thặng dư thương mại lớn và kéo dài, hoặc công suất sử dụng thấp, thậm chí bị bỏ không.”

Nội dung điều tra sẽ bao gồm trợ cấp của chính phủ, việc kìm nén tiền lương trong nước, các hoạt động phi thương mại của doanh nghiệp nhà nước, các khoản vay được trợ cấp cũng như các thông lệ về tỷ giá hối đoái.

Mở rộng lệnh cấm lao động cưỡng bức, Mỹ sẽ khởi động điều tra thương mại với 60 quốc gia

Bên cạnh cuộc điều tra về dư thừa công suất, ông Greer cho biết hôm thứ Năm sẽ khởi động một cuộc điều tra 301 khác về “lao động cưỡng bức”, với phạm vi bao trùm hơn 60 quốc gia, nhằm cấm nhập khẩu các sản phẩm có liên quan. Động thái này có thể sẽ mở rộng các hạn chế hiện nay vốn chỉ áp dụng cho một số khu vực cụ thể, lên quy mô toàn cầu.

Ông cho biết, trong tương lai còn có thể khởi động thêm các cuộc điều tra theo Mục 301 đối với những vấn đề như thuế dịch vụ số, định giá thuốc cũng như ô nhiễm đại dương. Đồng thời, Bộ Thương mại cũng đang tiến hành một cuộc điều tra thương mại riêng biệt theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962.

Do Tối cao Pháp viện ngày 20/2 phán quyết rằng chính quyền Trump không có thẩm quyền sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế đối ứng lên các nước, nên hiện nay chính phủ đang tìm cách dựa vào các công cụ pháp lý truyền thống có sức chống đỡ mạnh hơn, nhằm bù đắp khoản hụt thu hàng trăm tỷ đô la từ thuế quan.

Ông thẳng thắn nói: “Chính sách vẫn giữ nguyên, còn công cụ có thể điều chỉnh tùy theo các phán quyết của tòa án và những yếu tố khác.”

Ông nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi vẫn là bảo vệ việc làm tại Mỹ.

Hiện tại, chính quyền Mỹ đã áp mức thuế quan tạm thời 10% đối với hàng nhập khẩu theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại, nhưng các biện pháp này sẽ hết hiệu lực vào ngày 24/7.

USTR đã lên một lịch trình điều tra chi tiết, dự kiến mở cửa tiếp nhận ý kiến công chúng vào ngày 17/3 và tổ chức phiên điều trần vào ngày 5/5, với mục tiêu đệ trình phương án hành động lên Tổng thống trước khi mức thuế tạm thời hết hạn vào tháng Bảy.

Bối cảnh ngoại giao và chính trị

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent chuẩn bị gặp gỡ phái đoàn Trung Quốc tại Paris để dọn đường cho cuộc gặp “Trump – Tập” dự kiến diễn ra vào cuối tháng Ba hoặc đầu tháng Tư.

Cùng lúc đó, nước Mỹ đang bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi Đảng Dân chủ đang dùng khẩu hiệu “trả lại tiền thuế” để công kích chính sách thuế quan của chính quyền Trump, biến vấn đề thuế quan thành điểm nóng trong cuộc đua tranh cử.

Ông Greer cho rằng các đối tác thương mại không nên cảm thấy bất ngờ trước làn sóng điều tra lần này, đồng thời nhắc lại rằng Tổng thống Trump sẽ tìm ra cách để giải quyết thương mại không công bằng và giảm thâm hụt thương mại. Ông nói: “Cảm nhận của tôi là các nước này vẫn muốn đạt được thỏa thuận, và Tổng thống Trump cũng vậy.”

Ông bổ sung rằng những cam kết mà các quốc gia đã đưa ra trước đây, cũng như cách thức thực thi khung khổ thương mại hiện tại, sẽ được đưa vào cân nhắc khi chúng “xung đột” với các yêu cầu trong các cuộc điều tra theo Mục 301.