Ông Trump đe dọa áp thuế 8 nước châu Âu liên quan đến vấn đề Greenland

Thứ Bảy (ngày 17/1), Tổng thống Mỹ Trump tuyên bố từ ngày 1/2 sẽ áp thuế 10% lên tất cả hàng hóa từ tám nước châu Âu gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan xuất khẩu sang Mỹ. Trong vài ngày gần đây, tám nước này đã cử lực ực lượng quân sự mang tính tượng trưng đến đảo Greenland.

Tổng thống đăng trên mạng xã hội Truth Social rằng kể từ ngày 1/6/2026, mức thuế nói trên sẽ được nâng lên 25%. Ông viết: “Mức thuế này sẽ duy trì cho đến khi đạt được một thỏa thuận về việc Mỹ mua lại toàn diện đảo Greenland.”

Đồng thời, ông Trump nói Mỹ sẵn sàng bắt đầu ngay lập tức các cuộc đàm phán với các nước liên quan.

Ông cho rằng Greenland gắn trực tiếp với an ninh quốc gia của Mỹ và của toàn cầu, còn các động thái gần đây của một số nước châu Âu tại Greenland là “không rõ mục đích” và tạo ra mối đe dọa đối với an ninh toàn cầu.

Ông chỉ trích Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan đang “chơi một trò chơi hết sức nguy hiểm” trong vấn đề Greenland và cho rằng rủi ro tiềm ẩn từ những động thái đó là không thể chấp nhận.

Ông nhấn mạnh Mỹ đã tìm cách mua Greenland hơn 150 năm qua, nhiều đời tổng thống trước đó cũng từng nỗ lực. Nay, vì nhu cầu của “Kế hoạch Vòm Vàng” cùng các hệ thống vũ khí tấn công – phòng thủ hiện đại, việc sáp nhập Greenland trở nên đặc biệt quan trọng.

Tổng thống thừa nhận Trung Quốc và Nga từ lâu luôn nhòm ngó Greenland, trong khi Đan Mạch bị cho là không đủ khả năng tự bảo vệ khu vực này một cách độc lập. Theo ông, chỉ Mỹ mới có thể bảo đảm an toàn cho vùng đất “thánh địa” này.

Ông nói nhiều năm qua Mỹ đã hỗ trợ lâu dài cho các nước EU, đặc biệt là Đan Mạch, và nay vì liên quan đến hòa bình thế giới nên Mỹ yêu cầu được “đáp trả tương xứng”.

Ông lý giải: “Hiện nay, với sự tồn tại của ‘Vòm Vàng’ (hệ thống phòng thủ tên lửa) cùng các hệ thống vũ khí tấn công và phòng thủ hiện đại, nhu cầu tiếp cận các nguồn lực trở nên đặc biệt quan trọng. Hiện có hàng trăm tỷ đô la được đầu tư vào các dự án an ninh liên quan đến ‘Vòm Vàng’, bao gồm cả khả năng bảo vệ Canada. Do các yếu tố về góc độ, tầm bao phủ và ranh giới, hệ thống tinh vi nhưng vô cùng phức tạp này chỉ có thể phát huy tối đa tiềm năng và hiệu quả khi Greenland được tích hợp vào đó.”

Tổng thống cho biết trong nhiều thập kỷ qua, Mỹ đã cung cấp cho Đan Mạch và các quốc gia khác rất nhiều hỗ trợ, bao gồm cả bảo đảm an ninh ở mức độ cao nhất,  hy vọng các nước này không đặt Mỹ vào tình thế rủi ro lớn. Đồng thời, ông tuyên bố Mỹ sẵn sàng lập tức bắt đầu đàm phán với Đan Mạch và các bên liên quan.

Đại diện Thương mại Mỹ nói gì?

Cùng ngày 17/1, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết, việc các nước châu Âu có đưa lời đe dọa áp thuế mới của Tổng thống Trump liên quan đến vấn đề Greenland vào trong các cuộc đàm phán thương mại hay không, cuối cùng hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định của chính họ.

Ông nói với giới báo chí tại một sự kiện ở Triển lãm ô tô Detroit: “Nếu là người châu Âu, tôi sẽ cố gắng xử lý riêng rẽ vấn đề này.”, “Nếu họ muốn đưa vấn đề đó vào trong thỏa thuận thương mại thì đó hoàn toàn là lựa chọn của họ, không phải của chúng tôi.”

Ông Greer cho biết, các mức thuế có thể áp đặt liên quan đến vấn đề Greenland “chủ yếu xuất phát từ cân nhắc an ninh quốc gia”, nhưng ông cũng nhấn mạnh: “Chỉ cần liên quan đến thuế quan thì cơ quan của chúng tôi sẽ tham gia; chúng tôi muốn bảo đảm tổng thống có thể áp dụng bất kỳ biện pháp cần thiết nào.”

Ông Greer chỉ ra rằng EU đến nay vẫn chưa giảm thuế đánh vào hàng hóa Mỹ theo đúng thỏa thuận trước đó. “Họ đã hứa sẽ làm như vậy, chúng tôi thì đã giảm thuế cho họ, nhưng họ vẫn chưa làm điều tương tự cho chúng tôi. Quy trình phía họ vẫn diễn ra rất chậm.” ông Greer nói.

Ông cũng cho hay kể từ khi Canada hôm thứ Sáu tuyên bố cho phép Trung Quốc xuất khẩu 49.000 xe điện sang Canada với mức thuế thấp hơn, ông đã trao đổi với phía đồng cấp Canada. Ông và một số quan chức Mỹ khác cho rằng ý tưởng này có vấn đề và nói Canada sau này sẽ phải hối tiếc.

Ngoại trưởng Đan Mạch

Ngoại trưởng Đan Mạch ngày thứ Bảy đăng tuyên bố trên X, nói rằng lời đe dọa áp thuế bổ sung của ông Trump đối với các nước châu Âu là “đầy bất ngờ”.

Ngoại trưởng Lars Løkke Rasmussen cho biết: “Mục đích của việc các nước châu Âu tăng cường hiện diện quân sự ở Greenland, như Tổng thống Mỹ đề cập, chính là để củng cố an ninh khu vực Bắc Cực.”

Ông nói tiếp: “Chúng tôi đồng ý với quan điểm của Mỹ rằng Bắc Cực không còn là khu vực rủi ro thấp, vì vậy cần phải hành động nhiều hơn. Do đó, chúng tôi cùng các đối tác NATO đang trao đổi hoàn toàn minh bạch với phía Mỹ và tăng cường nỗ lực trong lĩnh vực này.”

Ngày 14/1, ông Rasmussen và Ngoại trưởng Greenland đã đến Nhà Trắng gặp Phó Tổng thống Vance và Ngoại trưởng Rubio, hai bên đồng ý thành lập một nhóm công tác cấp cao để tiếp tục tham vấn về an ninh lâu dài của Greenland.

Sau cuộc gặp, ông Rasmussen nói Đan Mạch vẫn cho rằng an ninh lâu dài của Greenland có thể được bảo đảm trong khuôn khổ hiện nay, ám chỉ Điều 5 của NATO. Tuy nhiên, ông cũng tiết lộ chuyến đi này không thay đổi được lập trường của Mỹ về vấn đề Greenland. Đan Mạch hy vọng hợp tác với Mỹ nhưng Mỹ phải tôn trọng “lằn ranh đỏ” do Greenland và Đan Mạch đặt ra.

Ông Rasmussen cho biết hiện Đan Mạch không phải đối mặt với mối đe dọa trực tiếp nào từ Trung Quốc hay Nga mà nước này không thể tự xử lý.

Tổng thống Trump không tham dự cuộc gặp. Nhưng trước đó, ông đăng rằng Mỹ “vì lý do an ninh quốc gia cần có Greenland; đây là yếu tố then chốt đối với hệ thống ‘Vòm Vàng’ (phòng thủ tên lửa) mà chúng tôi đang xây dựng”.

Thủ tướng Anh

Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày thứ Bảy nói các đồng minh NATO cần đoàn kết hợp tác, đồng thời cho biết ông sẽ trực tiếp trao đổi với chính quyền Trump về lời đe dọa áp thuế.

Ông Starmer ra tuyên bố: “Áp thêm thuế lên các đồng minh để đổi lấy việc duy trì an ninh tập thể của NATO là hoàn toàn sai lầm.”

Thủ tướng Thụy Điển

Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson trên X đáp lại lời đe dọa áp thuế của ông Trump rằng: “Chúng tôi sẽ không khuất phục trước sự cưỡng ép. Chỉ Đan Mạch và Greenland mới có quyền quyết định các vấn đề của Đan Mạch và Greenland. Tôi sẽ luôn bảo vệ đất nước mình và các nước láng giềng đồng minh.”

Ông nói thêm: “Đây là một vấn đề của Liên minh châu Âu, ảnh hưởng tới nhiều nước hơn số nước hiện đang bị nêu đích danh. Thụy Điển hiện đang tham vấn chặt chẽ với các nước EU khác, cùng với Na Uy và Anh, để tìm biện pháp ứng phó tập thể.”

Tổng thống Pháp

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trên X phản hồi Mỹ rằng “đe dọa áp thuế là điều không thể chấp nhận, hoàn toàn không có cơ sở chính đáng trong bối cảnh hiện nay”.

Ông nói: “Nếu những đe dọa thuế quan đó thực sự được thực thi, châu Âu sẽ có phản ứng một cách đoàn kết và phối hợp. Chúng ta có đủ năng lực và quyết tâm để bảo vệ chủ quyền châu Âu.”

Ông Macron nhấn mạnh Pháp “cam kết bảo vệ chủ quyền và độc lập của các quốc gia châu Âu và các khu vực khác”, và chính vì thế Pháp “quyết định tham gia cuộc tập trận do Đan Mạch tổ chức tại Greenland”.

Biểu tình lớn tại thủ phủ Greenland

Thủ tướng Chính phủ tự trị Greenland Jens-Frederik Nielsen ngày thứ Bảy đã tham gia một cuộc biểu tình trước Lãnh sự quán Mỹ ở thủ phủ Nuuk. Ông nói hoạt động này thể hiện ý thức cộng đồng và tinh thần trách nhiệm của người dân Greenland và Đan Mạch.