Từ 1/1/2027, doanh nghiệp tự công bố xuất xứ Việt Nam, tự chịu trách nhiệm

Từ ngày 1/1/2027, doanh nghiệp được tự xác định, công bố xuất xứ Việt Nam cho hàng sản xuất, lưu thông trong nước, không phải xin giấy chứng nhận nhưng phải tự chịu trách nhiệm về thông tin công bố.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 384/2026/NĐ-CP ngày 9/10, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, quy định về xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước.

Tại hội nghị đánh giá công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa và phổ biến quy định mới về xuất xứ hàng hóa do Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức tại TP.HCM, ngày 30/10, bà Trịnh Thị Thu Hiền – Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết đây là văn bản đầu tiên đặt ra khung pháp lý riêng về xuất xứ cho thị trường nội địa. Trước đó, các quy định chủ yếu chỉ điều chỉnh xuất xứ hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu, chưa có khuôn khổ riêng cho hàng hóa lưu thông trong nước.

Hàng dùng nguyên liệu nhập khẩu vẫn có thể mang xuất xứ Việt Nam

Điều 4 của nghị định chia hàng hóa có xuất xứ Việt Nam thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất là hàng có xuất xứ thuần túy (Điều 5), như cây trồng được trồng và thu hoạch tại Việt Nam, động vật sinh ra hoặc nuôi tại Việt Nam, khoáng sản khai thác trong nước.

Nhóm thứ hai là hàng gia công, chế biến tại Việt Nam, gọi là hàng có xuất xứ không thuần túy, phải đạt một trong hai tiêu chí theo Khoản 1 và Khoản 2 Điều 6. Tiêu chí thứ nhất là chuyển đổi mã số hàng hóa, tức hàng làm ra tại Việt Nam có mã HS ở cấp 4 số khác với mã của nguyên liệu không có xuất xứ dùng để sản xuất. Tiêu chí thứ hai là hàm lượng giá trị Việt Nam (VVC), tức phần giá trị gia tăng tại Việt Nam, đạt tối thiểu 30% tổng giá trị hàng hóa. Như vậy, sản phẩm có dùng nguyên liệu nhập khẩu vẫn có thể được xác định là hàng xuất xứ Việt Nam nếu đáp ứng các tiêu chí này.

Các công đoạn gia công, chế biến đơn giản như đóng gói, thay bao bì, dán hay in nhãn, lắp ráp đơn giản không được tính khi xác định xuất xứ (Điều 7).

Doanh nghiệp tự kê khai, lưu hồ sơ để hậu kiểm

Doanh nghiệp sẽ tự kê khai, tự chịu trách nhiệm về thông tin công bố và giữ tài liệu chứng minh xuất xứ để cơ quan quản lý hậu kiểm. Khoản 2 Điều 9 của nghị định nêu rõ thương nhân, tổ chức, cá nhân thể hiện xuất xứ Việt Nam chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của thông tin đã công bố.

Hồ sơ chứng minh xuất xứ hàng hóa gồm hóa đơn đầu vào, bảng kê nguyên vật liệu, mô tả quy trình sản xuất và các tài liệu liên quan. Việc lưu trữ dưới dạng dữ liệu điện tử và văn bản thực hiện theo quy định về kế toán và lưu trữ.

Bà Hiền cho biết nghị định là cơ sở để nhà sản xuất, chủ thương hiệu và doanh nghiệp kinh doanh chủ động xác định xuất xứ trước khi công bố, quảng cáo hay ghi nhãn sản phẩm. Nghị định còn được kỳ vọng góp phần chống gian lận, giả mạo xuất xứ và chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp, theo tin công bố tại hội nghị.

Cần lưu ý, quy định mới không dùng để cấp chứng nhận xuất xứ cho hàng xuất khẩu, nhập khẩu (Điểm a Khoản 2 Điều 1). Nghị định 31/2018/NĐ-CP vẫn có giá trị trong điều chỉnh xuất xứ hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu, gắn với các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Nghị định mới nêu rõ hàng sản xuất, bán trong nước rồi mới xuất khẩu vẫn phải tuân theo quy định về xuất xứ hàng xuất khẩu của Việt Nam và của nước nhập khẩu (Khoản 4 Điều 9).

Theo Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, hai nghị định tồn tại song song vì mỗi đối tác thương mại có cam kết xuất xứ riêng với Việt Nam, còn hàng bán trong nước cần tiêu chí của riêng mình. Nghị định 31 dự kiến sẽ được thay bằng nghị định mới khi luật sửa đổi Luật Quản lý ngoại thương có hiệu lực.

Xem thêm: