FDA duyệt thuốc viêm gan B: Trong thử nghiệm, 19% người bệnh kiểm soát virus khi ngừng thuốc

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) hôm thứ Ba đã phê duyệt thuốc Hibsago của GSK, mở cơ hội cho gần 1/5 số người bệnh viêm gan B mạn tính kiểm soát virus sau khi ngừng thuốc.

• Gan nhiễm mỡ: Bệnh của gần 30% người lớn, gồm 5 thể khác nhau

Hoạt chất của Hibsago là bepirovirsen. Theo thông cáo của FDA, đây là thuốc oligonucleotide đối nghĩa đầu tiên được cơ quan này phê duyệt để điều trị viêm gan B mạn tính.

Thông cáo của GSK giải thích cách thuốc hoạt động: bepirovirsen được thiết kế để nhận diện và ức chế việc tạo ra RNA, thành phần di truyền của virus viêm gan B. Nhờ đó, thuốc có thể giúp hệ miễn dịch của người bệnh giành lại quyền kiểm soát virus.

Thuốc được duyệt cho người lớn chưa bị xơ gan, đã dùng ít nhất 6 tháng thuốc kháng virus dạng uống nhóm thuốc ức chế men sao chép ngược (Nrtl), loại thuốc điều trị chuẩn hiện nay. Lượng DNA của virus trong máu người bệnh phải đang được thuốc ức chế, còn nồng độ kháng nguyên bề mặt HBsAg (một loại protein của virus đo được trong máu) không quá 3.000 IU/ml theo xét nghiệm được FDA cho phép. Hibsago được dùng kèm thuốc NrtI.

Liệu trình kéo dài 6 tháng. Sau mũi tiêm đầu, người bệnh có thể tự tiêm. Kết thúc liệu trình, họ vẫn dùng thuốc kháng virus cũ thêm ít nhất 24 tuần, rồi mới có thể ngừng nếu đạt một số yêu cầu về sức khỏe và xét nghiệm. FDA xếp thuốc vào ba diện ưu tiên: ưu tiên phát triển nhanh, liệu pháp đột phá và xét duyệt ưu tiên.

Trong thông cáo, bác sĩ Wendy Carter, quyền giám đốc văn phòng bệnh truyền nhiễm của FDA, nói Hibsago mang lại một cách điều trị mới, cho một số người bệnh “khả năng duy trì kiểm soát virus sau khi đã ngừng mọi điều trị viêm gan B mạn tính”.

Ông Tony Wood, giám đốc khoa học của GSK, cho biết dù đã có các liệu pháp hiện nay, nhiều người sống chung với viêm gan B mạn tính “vẫn phải điều trị vô thời hạn và tiếp tục đối mặt nguy cơ biến chứng gan nghiêm trọng”. Với Hibsago, lần đầu tiên người bệnh tại Mỹ có khả năng đạt mức khỏi bệnh về mặt chức năng sau một liệu trình 6 tháng, ông nói thêm.

Thử nghiệm: Khoảng 1/5 người dùng thuốc đạt mức khỏi bệnh về mặt chức năng

Khỏi bệnh về mặt chức năng là mục tiêu chính của thuốc. GSK định nghĩa cụ thể đây là tình trạng DNA của virus và kháng nguyên HBsAg không còn phát hiện được trong máu ít nhất 24 tuần sau khi người bệnh ngừng mọi loại thuốc, tức hệ miễn dịch tự kiểm soát bệnh mà không cần thuốc.

Quyết định của FDA dựa trên hai thử nghiệm giai đoạn 3 mang tên B-Well 1 và B-Well 2. Kết quả được công bố trên tạp chí New England Journal of Medicine hồi tháng 5 năm nay. Nhóm tác giả gồm các bác sĩ ở nhiều nước và các nhà nghiên cứu của GSK. Hãng này tài trợ cho nghiên cứu.

Người tham gia là người lớn chưa xơ gan, đang dùng ổn định thuốc kháng virus nhóm NrtI, có nồng độ HBsAg từ trên 100 đến 3.000 IU/ml. Họ được chia ngẫu nhiên vào nhóm dùng thuốc và nhóm dùng giả dược. Thử nghiệm theo kiểu mù đôi: cả người bệnh lẫn bác sĩ đều không biết ai dùng thuốc thật.

Cứ 3 người thì 2 người được tiêm dưới da 300 mg bepirovirsen mỗi tuần trong 24 tuần, người còn lại dùng giả dược. Đến tuần thứ 48, ai đủ điều kiện thì được ngừng thuốc kháng virus. FDA cho biết 24% người dùng bepirovirsen ở hai thử nghiệm đạt điều kiện này, trong khi không ai ở nhóm giả dược đạt. Kết quả được đánh giá ở tuần thứ 72.

Kết quả cho thấy 20% người dùng bepirovirsen trong thử nghiệm B-Well 1 đạt mức khỏi bệnh về mặt chức năng. Ở B-Well 2, tỷ lệ này là 19%. Không ai trong các nhóm dùng giả dược đạt mức này. Các tác giả kết luận khác biệt giữa hai nhóm có ý nghĩa thống kê, nghĩa là khó có thể do ngẫu nhiên mà ra.

Gộp hai thử nghiệm, tỷ lệ chung là 19%, so với 0 trên 614 người ở nhóm giả dược. Nói cách khác, cứ khoảng 5 người được điều trị thì có 1 người đạt mục tiêu.

Ở nhóm có nồng độ HBsAg ban đầu không quá 1.000 IU/ml, tỷ lệ này là 26%, GSK cho biết. Hãng ước tính nhóm này chiếm khoảng 45% số ca viêm gan B mạn đã được chẩn đoán trên thế giới.

Với điều trị chuẩn hiện nay, thường chỉ dưới 1% người bệnh đạt mục tiêu này sau một năm. Hãng dẫn con số này từ các nghiên cứu khác, không phải từ hai thử nghiệm B-Well.

“Đây là khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong điều trị cho người sống chung với viêm gan B mạn tính”, bác sĩ Norah Terrault, trưởng khoa tiêu hóa và gan mật tại trung tâm y khoa Keck thuộc đại học Nam California, nói trong thông cáo của GSK. Bà cũng là một trong các tác giả của nghiên cứu.

Cảnh báo về gan, tiểu cầu và thận

Thuốc không phải không có rủi ro. Tính đến tuần thứ 72, 91% người dùng bepirovirsen ghi nhận ít nhất một biến cố bất lợi so với 73% ở nhóm giả dược. Tỷ lệ gặp biến cố bất lợi nghiêm trọng ở hai nhóm lần lượt là 7% và 4%, theo bài đăng trên New England Journal of Medicine.

Trong thời gian điều trị, 16% người dùng thuốc gặp biến cố bất lợi từ độ 3 (mức nặng) trở lên, so với 3% ở nhóm giả dược. Biến cố độ 3 phổ biến nhất là tăng men gan ALT.

FDA liệt kê các tác dụng phụ hay gặp nhất, không kể bất thường xét nghiệm, gồm phản ứng tại chỗ tiêm, sốt, mệt mỏi và đau đầu.

Nhãn thuốc tại Mỹ có cảnh báo nghiêm ngặt về hai nguy cơ. Thứ nhất là đợt bùng phát viêm gan trong lúc điều trị, khi men gan ALT có thể tăng lên hơn 20 đến 40 lần mức cao nhất của ngưỡng bình thường. Phần lớn các ca xảy ra trong 12 tuần đầu và hết khi người bệnh tạm ngừng hay ngừng hẳn thuốc.

Thứ hai là giảm tiểu cầu đột ngột, khó lường, có thể đe dọa tính mạng. Người bệnh phải đo tiểu cầu trước khi điều trị và mỗi tuần trong thời gian dùng thuốc.

Hibsago không được dùng cho người xơ gan, suy gan cấp hay có số lượng tiểu cầu dưới 100 x 10⁹/L trước khi điều trị. Nhãn thuốc cũng lưu ý chức năng thận có thể suy giảm khi dùng thuốc, thường hồi phục sau khi ngừng. FDA còn cảnh báo các phản ứng viêm và miễn dịch nghiêm trọng như viêm mạch máu, cùng nguy cơ biến chứng nặng nếu tiêm không đúng cách.

Nếu ngừng thuốc kháng virus NrtI sau khi hoàn tất liệu trình Hibsago, người bệnh cần được theo dõi thường xuyên ít nhất một năm, vì viêm gan B có thể bùng lại nặng. Chưa có dữ liệu cho thấy thuốc giúp ngăn lây truyền virus, nên người bệnh vẫn phải phòng tránh lây cho người khác.

Độ an toàn và hiệu quả của thuốc chưa được xác lập ở người dưới 18 tuổi. Dữ liệu về việc dùng thuốc khi mang thai hay cho con bú cũng chưa đủ.

Hibsago đã được phê duyệt tại Nhật Bản trước Mỹ. GSK mua bản quyền bepirovirsen từ công ty Ionis và cùng phát triển thuốc với công ty này. Hãng đang nộp hồ sơ xin cấp phép ở nhiều nơi khác và dự kiến nhận các quyết định quan trọng trong vài tháng tới.

Viêm gan B: Nhận biết sớm, điều trị và dự phòng

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính năm 2024 có 240 triệu người sống chung với viêm gan B mạn tính, mỗi năm thêm 900 nghìn ca nhiễm mới. Bệnh gây khoảng 1,1 triệu ca tử vong trong năm đó, phần lớn do xơ gan và ung thư gan.

Nhận biết sớm: Phần lớn người mới nhiễm không có triệu chứng. Một số người bị viêm gan cấp, kéo dài vài tuần, với các dấu hiệu:

• vàng da, vàng mắt;
• nước tiểu sẫm màu;
• mệt mỏi nhiều;
• buồn nôn, nôn;
• đau bụng.

Viêm gan cấp nặng có thể dẫn tới suy gan và tử vong. Không thể phân biệt viêm gan B với viêm gan do virus khác chỉ qua triệu chứng, nên cần xét nghiệm máu để chẩn đoán. Năm 2024, chỉ 27% người mắc viêm gan B biết mình bị nhiễm.

Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyên người có bất kỳ triệu chứng nào của viêm gan B, hoặc nghĩ mình đã phơi nhiễm virus, nên liên hệ bác sĩ.

Điều trị: Viêm gan B cấp không có thuốc đặc trị. Người bệnh được chăm sóc để giảm triệu chứng, cần ăn uống lành mạnh và uống đủ nước. Viêm gan B mạn tính được điều trị bằng thuốc kháng virus dạng uống, giúp làm chậm quá trình xơ gan, giảm số ca ung thư gan và kéo dài thời gian sống. Phần lớn người bắt đầu điều trị phải dùng thuốc suốt đời.

Dự phòng: Virus lây chủ yếu từ mẹ sang con khi sinh, qua tiếp xúc với máu, dịch cơ thể của người nhiễm khi có vết thương hở, qua quan hệ tình dục, tiêm chích không an toàn, xăm hình, xỏ khuyên hay dùng chung vật sắc nhọn. Trẻ nhiễm virus từ lúc sơ sinh hay khi còn nhỏ chuyển thành viêm gan mạn tính trong khoảng 95% trường hợp, trong khi tỷ lệ này ở người nhiễm khi trưởng thành là dưới 5%.

Thanh Long (t/h)