Anh quốc quốc hữu hóa công ty thép TQ: Phát đi thông điệp gì với Bắc Kinh?

Anh chính thức quốc hữu hóa British Steel, khép lại hơn 5 năm doanh nghiệp này nằm dưới sự kiểm soát của Tập đoàn Kính Nghiệp (Jingye Group) của Trung Quốc. Động thái được Chính phủ Anh công bố ngày 17/7 không chỉ đánh dấu sự kết thúc của một thương vụ đầu tư gây nhiều tranh cãi, mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong chính sách của London đối với các khoản đầu tư nước ngoài vào những ngành công nghiệp chiến lược.

Thủ tướng Keir Starmer khẳng định British Steel là “nền tảng của sức mạnh công nghiệp Anh”, đồng thời nhấn mạnh việc duy trì năng lực sản xuất thép trong nước có ý nghĩa đặc biệt đối với an ninh kinh tế và quốc gia. Theo Chính phủ Anh, doanh nghiệp này đang thua lỗ hơn 1 triệu bảng Anh mỗi ngày, nhưng việc để hai lò cao cuối cùng của nước Anh ngừng hoạt động sẽ khiến quốc gia này mất hoàn toàn khả năng sản xuất thép nguyên sinh từ quặng sắt, trở thành nước duy nhất trong Nhóm G7 không còn sở hữu năng lực này.

Trước đó, Tập đoàn Kính Nghiệp cho biết đã đầu tư hơn 1,2 tỷ bảng Anh kể từ khi mua lại British Steel vào năm 2020 để duy trì hoạt động của nhà máy. Tuy nhiên, kế hoạch xem xét đóng cửa hai lò cao tại Scunthorpe đã khiến Chính phủ Anh quyết định tiếp quản quyền điều hành từ năm 2025 trước khi hoàn tất quá trình quốc hữu hóa. Jingye phản đối quyết định này, cho rằng đây là biện pháp “cực đoan” và tuyên bố sẽ theo đuổi các thủ tục pháp lý để đòi bồi hoàn toàn bộ khoản đầu tư.

Phản ứng trước động thái của London, Bộ Thương mại Trung Quốc bày tỏ “sự bất mãn mạnh mẽ”, đồng thời tuyên bố sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Trung Quốc.

Giới quan sát nhận định vụ British Steel không phải là trường hợp đơn lẻ mà nằm trong xu hướng siết chặt kiểm soát các lĩnh vực chiến lược của Anh trong những năm gần đây. Sau khi loại Huawei khỏi mạng 5G, yêu cầu doanh nghiệp Trung Quốc bán cổ phần tại nhà máy bán dẫn Newport Wafer Fab và từng bước loại Tập đoàn Điện hạt nhân Trung Quốc (CGN) khỏi dự án điện hạt nhân Sizewell C, London tiếp tục đưa ngành thép vào danh sách các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Theo các tổ chức nghiên cứu và truyền thông Anh, chuỗi động thái này cho thấy chính sách của London đối với đầu tư Trung Quốc đã chuyển từ ưu tiên thu hút vốn sang nhấn mạnh mục tiêu “giảm thiểu rủi ro” trong các ngành công nghiệp then chốt. Chính phủ Anh cũng cho biết sẽ thành lập một cơ quan thẩm định độc lập để xem xét việc có bồi thường cho Jingye hay không, cũng như xác định mức bồi thường nếu cần thiết.