Bắc Kinh trục xuất phóng viên Mỹ, Washington lập tức tung đòn đáp trả với Tân Hoa Xã

Sau khi Bắc Kinh từ chối cấp thị thực truyền thông và buộc phóng viên của New York Times là Vương Nguyệt Mi (Vivian Wang) rời khỏi Trung Quốc, chính quyền Trump đã lập tức hủy thị thực của một phóng viên Tân Hoa Xã tại Mỹ.

Hôm thứ Sáu (29/5), The New York Times dẫn lời một nguồn tin am hiểu sự việc cho biết sau khi Vương Nguyệt Mi bị trục xuất, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã thu hồi thị thực của một công dân Trung Quốc làm việc lâu năm cho hãng thông tấn Tân Hoa Xã tại Mỹ. Nhiều quan chức trong chính quyền Trump cùng các nhà phân tích độc lập coi Tân Hoa Xã là cơ quan tuyên truyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Theo bài báo, các quan chức Trung Quốc đã trực tiếp nói với New York Times rằng việc trục xuất Vương Nguyệt Mi xuất phát từ việc tờ báo này mời Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức phát biểu qua video tại Hội nghị DealBook vào tháng 12/2025. Tuy nhiên, Vương Nguyệt Mi, người làm phóng viên thường trú của báo tại Trung Quốc từ năm 2020, không liên quan đến quyết định mời diễn giả này.

Bà Ngụy Linh Linh, cựu phóng viên thường trú của Wall Street Journal tại Trung Quốc, đã chia sẻ lại bài viết trên mạng xã hội X và bình luận: “Mô hình hành xử của Bắc Kinh rất rõ ràng: đàn áp các hoạt động đưa tin độc lập và kiểm soát dư luận. Nhưng điều mỉa mai là việc trục xuất các nhà báo Mỹ không khiến Trung Quốc trông mạnh mẽ hơn, mà ngược lại còn bộc lộ sự lo ngại và thiếu tự tin của họ”.

Trong một tuyên bố khác được công bố cùng ngày, Tổng biên tập điều hành của New York Times là Joseph Kahn cho rằng quyết định trục xuất Vương Nguyệt Mi của chính quyền Trung Quốc là sai lầm. Ông nhấn mạnh số lượng phóng viên Mỹ được phép làm việc tại Trung Quốc hiện đã giảm xuống mức đáng lo ngại.

Theo báo cáo mới nhất về tự do báo chí của Câu lạc bộ Phóng viên Nước ngoài tại Trung Quốc, khoảng 40% số nhà báo nước ngoài được khảo sát cho biết họ từng chịu áp lực từ chính quyền Trung Quốc, buộc phải hủy kế hoạch tác nghiệp hoặc phỏng vấn. Trong số những người vẫn có thể đi thực địa, khoảng 40% xác nhận họ từng bị cảnh sát hoặc những cá nhân không rõ danh tính cản trở.

Báo cáo cũng chỉ trích các tòa soạn báo quốc tế vì đã giữ im lặng trước các vụ đe dọa, quấy rối và bạo lực nhằm vào phóng viên, mặc dù những hiện tượng này đã được biết đến rộng rãi trong cộng đồng báo chí nước ngoài tại Trung Quốc.

Theo báo cáo của China Wire ngày 10/5, ba tờ báo lớn của Mỹ gồm The New York Times, The Wall Street Journal và The Washington Post hiện cộng lại chỉ còn hai phóng viên thường trú tại Trung Quốc, và Vương Nguyệt Mi là một trong số đó.

Kể từ khi chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu và Bắc Kinh tiến hành các đợt trục xuất nhà báo trả đũa lẫn nhau, Trung Quốc vẫn chưa cấp bất kỳ thị thực mới nào cho các phóng viên Mỹ.

Bốn nguồn tin tiết lộ với China Wire rằng Bắc Kinh gần đây đã tăng cường các biện pháp trả đũa đối với những cơ quan truyền thông nước ngoài có tiếp xúc với Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức.

Sau khi AP phỏng vấn ông Lại Thanh Đức vào tháng 3, Trung Quốc đã từ chối cấp thị thực cho một phóng viên mới của hãng.

Hai nguồn tin khác am hiểu vụ việc cho biết việc ông Lại Thanh Đức xuất hiện tại Hội nghị DealBook có thể chỉ là cái cớ để Bắc Kinh trục xuất Vương Nguyệt Mi, bởi các quan chức Trung Quốc trước đó đã tỏ ra không hài lòng với các bài viết của bà.

Trong một tuyên bố gửi tới China Wire, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định: “Chúng tôi không thể chấp nhận việc phía Trung Quốc tiếp tục không đối xử bình đẳng với các cơ quan truyền thông Mỹ, cũng như bất kỳ nỗ lực nào nhằm hạn chế hoặc bịt miệng báo chí Mỹ.”

Người phát ngôn này nói thêm rằng Washington sẽ tiếp tục nêu quan ngại thông qua các kênh ngoại giao thích hợp về những hạn chế mà Trung Quốc áp đặt đối với hoạt động của truyền thông Mỹ tại nước này.