Báo cáo mật: Sự phẫn nộ của người dân Iran lên mức chưa từng có

Một báo cáo mật được chuẩn bị cho Văn phòng Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho thấy mức độ bất mãn của người dân đối với chính quyền đã lên mức cao chưa từng có, trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và niềm tin vào bộ máy cầm quyền tiếp tục suy giảm.

Theo IranWire, báo cáo do cố vấn tổng thống Ali Rabiei soạn thảo, dựa trên cuộc khảo sát do Trung tâm thăm dò Ara thực hiện vào tháng 5 và được lưu hành trong các cơ quan chính phủ vào tháng 6. Kết quả cho thấy chỉ 9% người được hỏi muốn duy trì hiện trạng, trong khi 53% kêu gọi cải cách cơ cấu sâu rộng và hơn 19% mong muốn thay đổi hoàn toàn chế độ.

Khảo sát cũng phản ánh bức tranh kinh tế – xã hội ảm đạm. Hơn 80% người dân cho biết gặp khó khăn trong việc tiếp cận thực phẩm thiết yếu, hơn 75% khó tiếp cận các dịch vụ y tế cần thiết. So với cuộc khảo sát cuối năm ngoái, mức độ tức giận và oán giận của người dân đã tăng thêm 12 điểm phần trăm. Có 64% số người được hỏi cho biết thường xuyên cảm thấy “tức giận và oán giận”, 50% rơi vào trạng thái tuyệt vọng, 48% bị trầm cảm và 45% thường xuyên sống trong sợ hãi hoặc lo âu.

Báo cáo cũng cho thấy cuộc khủng hoảng niềm tin ngày càng nghiêm trọng khi khoảng 60% người dân không còn tin tưởng các cơ quan chủ chốt của chính phủ và hơn 61% đánh giá tiêu cực về năng lực giải quyết khủng hoảng của giới chức. Đáng chú ý, nhiều người quy nguyên nhân khó khăn hiện nay cho sự yếu kém trong quản trị và tham nhũng hơn là các lệnh trừng phạt quốc tế.

Bình luận về kết quả khảo sát, chuyên gia Miad Maleki thuộc Quỹ Bảo vệ Dân chủ (FDD) cho rằng mức độ bất mãn thực tế có thể còn cao hơn. Ông nhận định: “Nếu phải nói thì cuộc khảo sát này thậm chí còn đánh giá thấp mức độ phẫn nộ của người dân Iran. Ngay cả cuộc điều tra do chính cơ quan thăm dò của chính quyền thực hiện cũng ghi nhận hơn 63% người dân đang giận dữ, một con số vượt xa mức cao nhất mà Gallup từng ghi nhận trên thế giới”.

Ông Maleki cũng lưu ý rằng các cuộc thăm dò dưới chế độ chuyên chế thường không phản ánh đầy đủ thực tế vì người dân e ngại bày tỏ quan điểm trái chiều. “Trong một nhà nước cảnh sát, việc bày tỏ quan điểm ‘sai’ có thể khiến bạn mất việc, mất tự do hoặc thậm chí mất mạng. Vì vậy, những con số này nên được xem là mức tối thiểu chứ không phải tối đa”.

Trong khi đó, báo cáo chủ yếu đề xuất các biện pháp xoa dịu bất mãn thông qua truyền thông và thay đổi cách tuyên truyền của chính quyền, thay vì đề cập đến cải cách thể chế. Theo IranWire, điều này cho thấy chính quyền vẫn tập trung xử lý khủng hoảng bằng cách thay đổi nhận thức của công chúng hơn là giải quyết các yêu cầu về trách nhiệm giải trình, tự do chính trị và cải cách kinh tế.

Lý Ngọc