Biển Đông căng thẳng, Trung Quốc và Philippines đồng loạt triệu tập đại sứ

Căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines tiếp tục leo thang sau vụ va chạm gần bãi Cỏ Mây ở Biển Đông. Chiều 21/7, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã triệu Đại sứ Trung Quốc tại Manila Hoàng Khê Liên đến Phủ Tổng thống Malacañang. Trước đó cùng ngày, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng triệu Đại sứ Philippines tại Bắc Kinh để phản đối. Đây là lần hiếm hoi hai nước đồng thời triệu tập đại sứ của nhau, cho thấy căng thẳng trên biển đã lan sang mặt trận ngoại giao.

Vụ việc xảy ra hôm 20/7 tại vùng biển gần tàu chiến BRP Sierra Madre của Philippines đang mắc cạn trên bãi Cỏ Mây. Hai bên đưa ra những cáo buộc hoàn toàn trái ngược về nguyên nhân dẫn đến xung đột.

Quân đội Philippines cáo buộc lực lượng Hải cảnh Trung Quốc áp sát tàu của nước này, dùng gậy đánh vào đầu hai thủy thủ hải quân khiến họ bị thương và phá hủy một xuồng cao su. Manila đã công bố video làm bằng chứng và tuyên bố các hành động bạo lực của Trung Quốc là “không thể chấp nhận”.

Trong khi đó, Hải cảnh Trung Quốc khẳng định phía Philippines mới là bên chủ động khi xuồng cao su cố tình đâm vào tàu tuần tra Trung Quốc và sử dụng mái chèo cùng gậy dài để tấn công trước. Bắc Kinh cho rằng lực lượng hải cảnh chỉ thực thi pháp luật theo quy định và còn cho phép phía Philippines sơ tán người bị thương vì “lý do nhân đạo”. Quân đội Philippines bác bỏ lập luận này, gọi đó là thông tin “sai sự thật và gây hiểu lầm”, đồng thời khẳng định lực lượng của họ hành động chuyên nghiệp và không khiêu khích.

Diễn biến ngoại giao diễn ra đúng thời điểm Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 khai mạc tại Manila, nơi vấn đề an ninh Biển Đông là một trong những chủ đề trọng tâm. Hội nghị có sự tham dự của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cùng đại diện Nhật Bản, Úc và Liên minh châu Âu.

Các nhà phân tích nhận định việc va chạm thực địa ngày càng đi kèm với các biện pháp phản đối ngoại giao sẽ làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm giữa hai bên, khiến việc kiểm soát khủng hoảng trở nên khó khăn hơn và có thể tiếp tục làm chậm tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) giữa Trung Quốc và ASEAN.