Biểu tình ở Indonesia leo thang, một người thiệt mạng do xe bọc thép đâm

Trong nhiều ngày qua, Indonesia rơi vào làn sóng biểu tình dữ dội, bắt nguồn từ sự bất mãn ngày càng tăng trong dân chúng đối với chính phủ và Quốc hội. Các cuộc đụng độ giữa người biểu tình – chủ yếu là sinh viên – với cảnh sát chống bạo động đã lan rộng từ bên ngoài Tòa nhà Quốc hội Jakarta tới nhiều khu vực thương mại của thành phố.

Cái chết do xe bọc thép làm bùng nổ sự giận dữ

Sự phẫn nộ của công chúng lên đến đỉnh điểm khi vào tối ngày 28/8, một người đi xe máy bị xe bọc thép của cảnh sát cán tử vong trong lúc giải tán đám đông gần trụ sở Quốc hội. Đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy cảnh tượng thương tâm này và ngay lập tức gây chấn động dư luận. Cảnh sát trưởng Jakarta, ông Asep Edi Suheri, đã xác nhận vụ việc, công khai xin lỗi và thông báo tạm giữ bảy sĩ quan để điều tra.

Điều đáng chú ý là nạn nhân không tham gia biểu tình mà chỉ tình cờ có mặt tại hiện trường. Thông tin này được Hiệp hội tài xế xe máy địa phương xác nhận, càng làm tăng sự phẫn nộ trong công chúng. Các nhóm tài xế sau đó đã tổ chức biểu tình qua đêm trước trụ sở cảnh sát, yêu cầu trừng phạt nghiêm khắc người chịu trách nhiệm.

Sinh viên và các tổ chức xã hội dẫn đầu phong trào phản kháng

Liên đoàn Sinh viên Toàn Indonesia (BEM SI), tổ chức sinh viên lớn nhất nước, tuyên bố sẽ tổ chức biểu tình trước Trụ sở Cảnh sát Quốc gia vào chiều ngày 29/8. Họ yêu cầu cách chức cảnh sát trưởng và lên án mạnh mẽ hành vi đàn áp bạo lực, bắt giữ hàng loạt người biểu tình.

Trong khi đó, Cơ quan Hỗ trợ Pháp lý Jakarta (LBH Jakarta) đã kêu gọi trên mạng xã hội thả ngay 600 người bị bắt trong các cuộc biểu tình gần đây.

Biểu tình bùng nổ từ bất mãn xã hội và bất công kinh tế

Ngòi nổ đầu tiên dẫn tới các cuộc biểu tình là quyết định gây tranh cãi của Quốc hội khi phê duyệt khoản trợ cấp nhà ở hàng tháng trị giá 50 triệu rupiah (khoảng 3.030 USD) cho các nghị sĩ. Trong khi đó, thu nhập bình quân hàng tháng của người dân chỉ vào khoảng 3,1 triệu rupiah. Thậm chí, một số báo cáo cho thấy tổng thu nhập của các nghị sĩ có thể vượt 100 triệu rupiah mỗi tháng – gấp hơn 30 lần mức trung bình quốc gia.

Sự chênh lệch giàu nghèo ngày càng rõ rệt, trong bối cảnh giá cả nhu yếu phẩm và chi phí giáo dục không ngừng tăng, đã khiến nhiều gia đình rơi vào khó khăn. Ngành dệt may – một ngành sử dụng nhiều lao động – cũng đang chứng kiến làn sóng sa thải, càng làm gia tăng bất an xã hội.

Các chính sách thuế góp phần “đổ thêm dầu vào lửa”

Một yếu tố khác khiến làn sóng biểu tình lan rộng là các chính sách thuế địa phương. Do ngân sách trung ương bị cắt giảm, nhiều khu vực buộc phải tăng thuế để bù đắp. Đầu năm nay, huyện Pattiya ở Trung Java đã công bố mức tăng thuế bất động sản lên tới 250%, gây ra phản ứng dữ dội từ người dân – đặc biệt là nông dân, công nhân và dân nghèo. Sau nhiều cuộc biểu tình, chính quyền địa phương buộc phải rút lại chính sách. Những hành động tương tự cũng diễn ra tại Nam Sulawesi và Tây Java, buộc Bộ Nội vụ Indonesia phải yêu cầu các tỉnh xem xét lại các chính sách thuế gây tranh cãi.

Phản ứng của chính quyền Prabowo và nguy cơ bất ổn kéo dài

Các cuộc biểu tình diễn ra chỉ chưa đầy một năm sau khi Tổng thống Prabowo Subianto nhậm chức, tạo ra một trong những thử thách lớn nhất cho chính quyền mới. Sự bất mãn trong xã hội hiện đang gia tăng nhanh chóng, kéo theo nhiều nguy cơ về bất ổn chính trị và kinh tế.

Năm ngoái, các cuộc biểu tình trên toàn quốc đã buộc Quốc hội phải rút lại kế hoạch sửa đổi luật bầu cử, khiến đồng rupiah và thị trường chứng khoán chao đảo. Hiện nay, làn sóng phản đối tiếp tục lan rộng do người dân cảm thấy chính phủ ngày càng xa rời thực tế đời sống của người dân thường.

Các cuộc biểu tình đang diễn ra tại Indonesia phản ánh một cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng vào hệ thống chính trị. Bắt nguồn từ những chính sách kinh tế và xã hội bất hợp lý, cộng với hành động trấn áp gây chết người của cảnh sát, làn sóng phản đối của sinh viên và người dân hiện đang đẩy quốc gia này vào trạng thái căng thẳng cao độ. Trong bối cảnh đó, chính phủ của Tổng thống Prabowo đang đối mặt với áp lực phải cải tổ hệ thống quản trị và thể hiện trách nhiệm rõ ràng hơn nếu muốn xoa dịu làn sóng bất mãn ngày càng lan rộng.