Bộ trưởng Tài chính Mỹ: Thượng đỉnh Trump–Tập nhằm “ổn định” quan hệ

Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo chí ngày thứ Sáu (24/4), Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent bày tỏ sự lạc quan về triển vọng kinh tế Mỹ, đồng thời chia sẻ quan điểm về hàng loạt vấn đề trọng tâm như hội nghị thượng đỉnh Bắc Kinh sắp tới, quan hệ Mỹ–Trung và cạnh tranh trí tuệ nhân tạo (AI).

Là nhân vật chủ chốt trong đội ngũ kinh tế của Tổng thống Donald Trump, ông Bessent thẳng thắn cho rằng dù ông Trump có nhiều mục tiêu lớn, Trung Quốc hiện là thách thức cấp bách nhất. Ông nhấn mạnh cạnh tranh Mỹ–Trung trong lĩnh vực AI sẽ mang tính quyết định, nếu Mỹ thất bại, “coi như kết thúc cuộc chơi”.

Chính sách với Trung Quốc: Giảm rủi ro, không tách rời

Theo The Wall Street Journal, ông Bessent cho biết Tổng thống Trump theo đuổi nhiều mục tiêu tham vọng, nhưng ưu tiên hàng đầu vẫn là đưa kinh tế Mỹ “tăng tốc mạnh mẽ”, khẳng định vị thế cường quốc tài chính hàng đầu trong lịch sử. Trong số các thách thức mà Nhà Trắng đối mặt, Trung Quốc được xem là cấp bách nhất.

Về quan hệ song phương, Bộ trưởng Tài chính đưa ra định hướng “giảm rủi ro nhưng không tách rời”. Theo đó, thương mại Mỹ–Trung vẫn tiếp diễn; doanh nghiệp Mỹ tiếp tục hoạt động tại Trung Quốc; Mỹ vẫn xuất khẩu nông sản, năng lượng, dịch vụ tài chính và phần mềm. Tuy nhiên, Washington đặt mục tiêu tự chủ thực chất trong 3 lĩnh vực then chốt: khoáng sản chiến lược, dược phẩm và chất bán dẫn.

Liên quan đến vấn đề đất hiếm – lĩnh vực Bắc Kinh đang nắm lợi thế – ông Bessent cho biết Mỹ đã đạt tiến triển vượt kế hoạch: “Cứ mỗi 9 tháng sẽ có một bước nhảy vọt, và khoảng 4 năm nữa có thể giải quyết hoàn toàn”.

Thượng đỉnh Trump–Tập hướng tới “ổn định”

Về cuộc gặp sắp tới giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ông Bessent cho biết mục tiêu của thượng đỉnh là “ổn định” quan hệ, tránh leo thang xung đột và duy trì tính dự báo.

Theo ông, hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ gặp nhau ít nhất 4 lần trong năm nay, bao gồm: hội nghị tại Bắc Kinh, chuyến thăm cấp nhà nước của ông Tập tới Nhà Trắng vào tháng 9, hội nghị APEC tại Bắc Kinh tháng 11 và hội nghị G20 tại Florida vào tháng 12.

Ông giải thích, “ổn định” ở đây mang nghĩa duy trì trạng thái quan hệ tương đối đều đặn, có kiểm soát, với ít biến động lớn. Chiến lược tổng thể là kiểm soát trạng thái “vừa đối thủ sống còn, vừa đối thủ có thể dự báo”.

Đối đầu Mỹ–Trung tiếp tục leo thang

Sau khi ông Trump trở lại Nhà Trắng và điều chỉnh chính sách thương mại, căng thẳng Mỹ–Trung, đặc biệt về thuế quan, đã leo thang toàn diện.

Khi tranh chấp gia tăng, Bắc Kinh triển khai các biện pháp phi thuế như hạn chế xuất khẩu nam châm đất hiếm nhằm gây sức ép. Đáp lại, Washington áp dụng kiểm soát dữ liệu, hạn chế công nghệ và siết quy định thị thực sinh viên.

Ông Bessent tỏ ra khá bình thản trước tình hình, cho rằng Mỹ vẫn có “đòn bẩy”, từ động cơ máy bay, vật liệu silicon đến sinh viên Trung Quốc – những yếu tố có thể gây áp lực đáng kể với Bắc Kinh.

Góc nhìn lịch sử về tư duy của Trung Quốc

Ông Bessent tỏ ra hoài nghi về khả năng Trung Quốc từ bỏ cạnh tranh chiến lược với Mỹ. Từ góc nhìn lịch sử và văn minh, ông cho rằng Bắc Kinh chưa thực sự mang “tâm thế hiện đại”.

“Trung Quốc vẫn coi mình là ‘thiên triều’, muốn quay lại vị thế trung tâm nơi các quốc gia khác triều cống,” ông nói, đồng thời nhận định Bắc Kinh “không có đồng minh, chỉ có các nước phụ thuộc”.

Theo ông, đây không phải là tư duy cạnh tranh lành mạnh mà là cạnh tranh chiến lược với mức độ thiếu tin cậy cao; “chung sống hòa bình” chỉ có thể là trạng thái tạm thời.

Ông cũng cho rằng Trung Quốc tham gia các thể chế quốc tế nhằm gia tăng quyền lực cứng, trong khi Mỹ thiên về sức mạnh mềm. “Chúng tôi lập ra Ngân hàng Thế giới và IMF, còn Trung Quốc muốn tham gia rồi kiểm soát. Họ cũng thúc đẩy ‘Vành đai và Con đường’ và Ngân hàng AIIB – nhưng mục tiêu là sức mạnh cứng,” ông nói.

Trí tuệ nhân tạo: Yếu tố quyết định

Ông Bessent tiết lộ, hội nghị Bắc Kinh tới đây lần đầu tiên sẽ đưa AI vào chương trình nghị sự chính thức giữa hai lãnh đạo.

Ông cảnh báo: “Nếu Mỹ thua trong AI, coi như kết thúc”. Theo ông, thời gian để công nghệ này định hình toàn diện đời sống nhân loại chỉ còn “1 năm, có thể 18 tháng”.

Chính phủ Mỹ đã lập nhóm cấp cao đánh giá định kỳ năng lực và rủi ro của các mô hình AI, trong đó mối lo lớn nhất là nguy cơ bị lợi dụng để tạo ra các mối đe dọa sinh học nghiêm trọng hơn cả COVID-19.

Thuế, thu nhập và chính sách kinh tế

Về thuế, ông Bessent nhấn mạnh hiệu quả phân bổ quan trọng hơn mức thuế suất, với trọng tâm là nhóm 50% người lao động thu nhập thấp.

Dẫn số liệu Bộ Tài chính, ông cho biết trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, thu nhập nhóm này tăng nhanh hơn nhóm 10% giàu nhất. Chính phủ hiện muốn tái lập xu hướng đó.

“Lợi ích kinh tế” dự kiến sẽ đến chậm do ảnh hưởng chiến sự, nhưng có thể bắt đầu được hiện thực hóa từ quý III/2026.

Năng lượng và giám sát ngân hàng

Trong lĩnh vực năng lượng, ông cho rằng giá dầu tăng do xung đột Iran có tính tự điều chỉnh: giá cao sẽ kích thích sản xuất và kéo giá xuống.

Ông cũng nhấn mạnh việc khôi phục năng lực sản xuất trong nước – đặc biệt là chip và công nghiệp tiên tiến – là chìa khóa tăng sức chống chịu của nền kinh tế.

Về giám sát ngân hàng, ông chỉ trích các quy định hậu khủng hoảng 2008–2009 đã gây tác dụng ngược, khiến ngân hàng nhỏ suy yếu, còn các tổ chức lớn ngày càng chi phối, tạo ra tình trạng méo mó “quá lớn để sụp đổ” chuyển thành “quá nhỏ để thành công”.

Định hướng cá nhân

Về tương lai, ông Bessent cho biết sau khi rời nhiệm sở, ông có thể làm việc trong khu vực tư nhân ở các lĩnh vực như chuỗi cung ứng, chuẩn bị quân sự, chính sách AI và giám sát tài chính. Ông khẳng định không có ý định tranh cử.

Tuy nhiên, ông không loại trừ khả năng trở thành Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed), cho rằng đây là vị trí “không cần bầu cử nhưng có thể định hình nền kinh tế”.