Bồi thẩm đoàn bác đơn kiện của Musk nhằm vào OpenAI và Altman

Hôm thứ Hai (18/5), bồi thẩm đoàn liên bang tại bang California đã bác bỏ vụ kiện của tỷ phú Elon Musk nhằm vào OpenAI và đồng sáng lập Sam Altman, khép lại cuộc tranh chấp kéo dài gần một thập niên giữa 2 nhân vật quyền lực trong giới công nghệ. Trọng tâm của vụ kiện xoay quanh cấu trúc phi lợi nhuận của công ty trí tuệ nhân tạo OpenAI.

Bồi thẩm đoàn gồm 9 người đã đưa ra phán quyết thống nhất chỉ sau chưa đầy hai giờ nghị án. Trước đó, họ đã nghe 3 tuần lời khai từ nhiều nhân chứng, bao gồm Elon Musk, Sam Altman, đồng sáng lập OpenAI Greg Brockman và CEO Microsoft Satya Nadella. Các tài liệu, tin nhắn và nhật ký được công bố trong phiên tòa đã hé lộ hiếm hoi về hoạt động nội bộ của Thung lũng Silicon và mối quan hệ giữa các ông trùm công nghệ.

Bồi thẩm đoàn cho rằng Musk đã khởi kiện quá muộn và vượt quá thời hạn tố tụng theo quy định. Theo phán quyết, Musk có 3 năm để nộp đơn kiện nhưng đã không thực hiện trong khoảng thời gian đó.

Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers đồng tình với nhận định này và bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Musk.

Phán quyết được xem là chiến thắng lớn đối với OpenAI, công ty đang chuẩn bị cho kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào cuối năm 2026. Sau phiên tòa tại Oakland, luật sư của OpenAI và Microsoft đã ôm nhau ăn mừng bên ngoài phòng xử án.

Trong khi đó, luật sư của Musk là Steven Molo cho biết họ vẫn “bảo lưu quyền kháng cáo”.

Dù thất bại trong vụ kiện, Musk cũng được cho là sắp gặp gỡ các nhà đầu tư để chuẩn bị cho đợt IPO của SpaceX. Sau khi sáp nhập với xAI hồi tháng 2 năm nay, SpaceX được định giá khoảng 1,25 nghìn tỷ USD. Công ty đã nộp hồ sơ IPO từ tháng 4 và có thể công bố bản cáo bạch trong tuần này.

Diễn biến vụ việc

Năm 2015, Musk cùng Sam Altman, Greg Brockman và nhà khoa học máy tính Ilya Sutskever đồng sáng lập OpenAI dưới hình thức tổ chức phi lợi nhuận.

Từ cuối năm 2015 đến tháng 5/2017, Musk đã đầu tư khoảng 38 triệu USD vào OpenAI trước khi rời công ty và công khai bày tỏ lo ngại về sự an toàn của trí tuệ nhân tạo.

Trong đơn kiện, Musk cho rằng ông đã bị đánh lừa khi OpenAI quyết định thành lập bộ phận hoạt động vì lợi nhuận để huy động thêm vốn phát triển AI.

Trọng tâm vụ kiện là cáo buộc các lãnh đạo OpenAI “đánh cắp tổ chức từ thiện”, khi Altman và Brockman bị cho là đã phản bội sứ mệnh ban đầu của OpenAI để theo đuổi lợi ích cá nhân. Musk khai trước tòa rằng ông quyên góp 38 triệu USD với điều kiện OpenAI sẽ phát triển AI “vì lợi ích của nhân loại” chứ không nhằm làm giàu cho bất kỳ cá nhân nào.

Phía OpenAI phản bác rằng các khoản đóng góp của Musk không kèm bất kỳ điều kiện ràng buộc nào, đồng thời cho rằng việc tái cấu trúc thành mô hình vì lợi nhuận là con đường duy nhất để cạnh tranh với Google và DeepMind.

Các luật sư của OpenAI cũng cho biết chính Musk từng đề xuất mô hình hoạt động có lợi nhuận, với điều kiện ông phải giữ quyền kiểm soát công ty, thậm chí từng thúc đẩy việc sáp nhập OpenAI vào Tesla.

Năm 2018, Musk rời hội đồng quản trị OpenAI với lý do có thể xảy ra xung đột lợi ích với Tesla. Theo các tài liệu được công bố, ông đã bất đồng với ban lãnh đạo OpenAI về quyền kiểm soát công ty và kế hoạch thành lập bộ phận vì lợi nhuận.

OpenAI thành lập nhánh vì lợi nhuận vào năm 2019 và đến năm 2025 tái cơ cấu thành công ty phục vụ lợi ích công cộng, nhưng vẫn do tổ chức phi lợi nhuận OpenAI kiểm soát.

Năm 2024, Musk chính thức khởi kiện OpenAI, Altman và Brockman với cáo buộc họ thao túng công ty mà ông đồng sáng lập và tài trợ, rồi từ bỏ sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu.

Ông cho rằng Altman và Brockman đã “phản bội” mình thông qua hoạt động kinh doanh vì lợi nhuận và mối quan hệ hợp tác với Microsoft — nhà đầu tư lớn nhất của OpenAI.

Phía OpenAI đáp trả rằng họ chưa bao giờ cam kết sẽ duy trì mô hình phi lợi nhuận vĩnh viễn, đồng thời cho rằng vụ kiện nhằm làm chậm sự phát triển của OpenAI để mang lại lợi thế cho xAI — công ty AI do Musk thành lập năm 2023 và hiện thuộc SpaceX.

Các luật sư OpenAI mô tả vụ kiện là nỗ lực của Musk nhằm kìm hãm đối thủ sau khi không thể giành quyền kiểm soát công ty.

Musk yêu cầu tòa án buộc OpenAI và Microsoft từ bỏ khoản “lợi nhuận bất hợp pháp” trị giá tới 134 tỷ USD để hoàn trả cho tổ chức phi lợi nhuận OpenAI. Ông cũng yêu cầu cách chức Altman và Brockman, đồng thời hủy bỏ quá trình chuyển đổi sang mô hình vì lợi nhuận của công ty.