Các nước vùng Vịnh bị tấn công chuyển sang ủng hộ “thay đổi chế độ” ở Iran

Sau khi chiến dịch quân sự chung “Chiến dịch Cơn Cuồng nộ Sử thi” của Mỹ–Israel giáng đòn nặng nề vào giới lãnh đạo Iran, khiến chính quyền Tehran mất đi Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Khamenei cùng nhiều chỉ huy cấp cao, Iran đã tiến hành các cuộc trả đũa mang tính khu vực và không phân biệt mục tiêu. Các nhà ngoại giao và giới phân tích nhận định, việc Iran tấn công vào các mục tiêu dân sự tại Dubai, Doha và Manama là một sai lầm chiến lược nghiêm trọng, khiến các quốc gia vùng Vịnh vốn còn do dự nay chuyển sang ủng hộ “thay đổi chế độ”.

Theo Wall Street Journal, chỉ trong vài giờ đầu sau khi chiến dịch bắt đầu, Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái vào ít nhất 9 quốc gia Trung Đông, làm bùng phát một cuộc xung đột thực sự mang tính khu vực. Tehran dường như muốn gây sức ép lên các vương quốc vùng Vịnh giàu có – những nước có quan hệ mật thiết với chính quyền Tổng thống Trump – nhằm buộc Mỹ và Israel hạ nhiệt.

Tuy nhiên, tính toán này đến nay dường như phản tác dụng. Các quốc gia vùng Vịnh bị sốc khi Iran phóng UAV và tên lửa vào khách sạn, cảng biển và sân bay của họ, và đi đến kết luận rằng phải nghiêm túc đối diện mối đe dọa từ Iran. Tâm lý chủ đạo hiện nay trong khu vực – ít nhất là ở thời điểm này – không phải tìm lối thoát, mà là không thể để chính quyền Iran thực hiện những đòn tấn công dữ dội chưa từng có nhằm vào các nước láng giềng mà không phải trả giá.

“Iran đang cho các quốc gia vùng Vịnh và người dân của họ thấy rằng: ‘Các bạn thấy đấy, tôi mới chính là mối đe dọa số một của các bạn.’ Bất kể ai nắm quyền ở Iran, điều này sẽ có tác động lâu dài,” Cố vấn ngoại giao của Tổng thống Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, ông Anwar Gargash, cho biết trong một cuộc phỏng vấn. “Những hành động nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh hoàn toàn phi lý và rất thiển cận.”

Cơ sở dân sự bị tấn công, các nước vùng Vịnh khó thể đứng ngoài

Iran đã tấn công toàn bộ 6 quốc gia Ả Rập giàu dầu mỏ ở vùng Vịnh, trong đó có Oman – nước từng đóng vai trò trung gian trong đàm phán hạt nhân giữa Tehran và chính quyền Trump. Ngoài ra, Jordan, Iraq và Israel cũng bị tấn công. Ban đầu, tất cả các nước vùng Vịnh đều công khai phản đối các đòn đánh của Mỹ và Israel nhằm vào chính quyền Iran.

Trước mối đe dọa chưa từng có, Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đã tổ chức cuộc họp trực tuyến khẩn cấp vào tối Chủ nhật. Sau cuộc họp, các ngoại trưởng ra tuyên bố cứng rắn, khẳng định sẽ “thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ an ninh và ổn định… bao gồm cả các lựa chọn đáp trả hành vi xâm lược”.

Theo CBS và AFP, các đòn tấn công của Iran đã trực tiếp nhắm vào đời sống dân sự và huyết mạch kinh tế:

• Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất – UAE): Các cuộc tấn công hôm thứ Bảy gây hỏa hoạn tại khu vực Palm và khách sạn biểu tượng Burj Al Arab.
• Manama (Bahrain): Sáng Chủ nhật, UAV tấn công sân bay Manama; khách sạn Crowne Plaza ở trung tâm thành phố bị đánh trúng. Đại sứ quán Mỹ đã phát cảnh báo khẩn, kêu gọi công dân tránh xa các khách sạn trong thành phố.
• Jordan: Trong 2 ngày liên tiếp đánh chặn tên lửa quá cảnh, đã có 5 người bị thương và nhiều nhà dân bị hư hại.

Ông Gargash ám chỉ UAE có thể chuyển sang “phòng vệ chủ động”, trực tiếp tấn công các bệ phóng tên lửa bên trong lãnh thổ Iran.

Nhà phân tích an ninh Anna Jacobs nói với AFP rằng các quốc gia vùng Vịnh hiện đang ở tuyến đầu của cuộc chiến và khi Iran tiếp tục leo thang, họ khó có thể đứng ngoài.

Ả Rập Xê Út và UAE trước đó từng rơi vào tranh chấp ngoại giao gay gắt, nhưng hiện hai nước đã tạm gác bất đồng để đoàn kết đối phó Iran.

Các quốc gia vùng Vịnh tích cực đánh chặn chiến đấu cơ, tên lửa và UAV của Iran

Bộ Quốc phòng Qatar cho biết trong một tuyên bố rằng ngoài việc bắn hạ 2 máy bay ném bom Su-24 do Iran phóng đi, nước này còn sử dụng hệ thống phòng không để đánh chặn 7 tên lửa đạn đạo, đồng thời huy động không quân và hải quân bắn hạ thêm 5 máy bay không người lái của Iran.

“Lực lượng vũ trang Qatar có đầy đủ năng lực và nguồn lực để bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, đồng thời sẽ đáp trả kiên quyết trước bất kỳ mối đe dọa bên ngoài nào,” Bộ Quốc phòng Qatar nhấn mạnh.

Bộ Quốc phòng UAE thông báo đã đánh chặn 9 tên lửa đạn đạo, 6 tên lửa hành trình và 148 máy bay không người lái do Iran phóng trong ngày thứ Hai.

Còn tính từ ngày 28/2 đến nay, theo thống kê của Bộ Quốc phòng UAE, Iran đã phóng tổng cộng 174 tên lửa đạn đạo, 8 tên lửa hành trình và 689 máy bay không người lái vào lãnh thổ UAE, khiến nước này trở thành quốc gia Ả Rập vùng Vịnh hứng chịu nhiều đợt tấn công nhất từ Iran cho đến thời điểm hiện tại. UAE cho biết đã đánh chặn 161 tên lửa đạn đạo (13 quả còn lại rơi xuống biển), 645 máy bay không người lái (44 chiếc còn lại rơi xuống lãnh thổ UAE) cùng toàn bộ 8 tên lửa hành trình. Bộ Quốc phòng nước này cho hay các cuộc tấn công đã khiến 3 người thiệt mạng và 68 người bị thương.

Tỷ lệ đánh chặn thành công trong đợt này vượt quá 90%, nhờ sự phối hợp tác chiến giữa hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) của UAE và tên lửa “Patriot” do Mỹ sản xuất.

Theo hãng thông tấn chính thức Bahrain, Trung tâm Truyền thông Quốc gia Bahrain ngày thứ Hai cho biết hệ thống phòng không của nước này đã bắn hạ thành công làn sóng tấn công mới do Iran phát động, bao gồm 70 tên lửa và 59 máy bay không người lái.

Trong 2 ngày qua, Jordan cũng liên tục đánh chặn tên lửa và UAV của Iran. Nước này cho biết kể từ khi Tehran bắt đầu các cuộc tấn công trả đũa, đã có 5 người bị thương và nhiều nhà cửa bị hư hại.

“Vành đai và Con đường” của Trung Quốc chịu tác động, châu Âu thay đổi lập trường

Wall Street Journal phân tích rằng Iran từng là đối tác chiến lược then chốt của Trung Quốc tại Trung Đông nhằm đối trọng ảnh hưởng phương Tây. Bắc Kinh lâu nay thông qua nhập khẩu dầu đã cung cấp cho Tehran hàng trăm tỷ USD nguồn tài chính, đồng thời bảo vệ nước này về mặt chính trị tại Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, khoảng trống quyền lực do chiến dịch “Cơn Cuồng nộ Sử thi” tạo ra không chỉ giáng đòn vào Iran mà còn khiến trung tâm của sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc tại khu vực đứng trước nguy cơ lung lay.

Tại châu Âu, các quốc gia vốn dè dặt trước hành động quân sự đơn phương của Tổng thống Trump nay đã chuyển sang “ngầm chấp thuận” sau khi tên lửa Iran đe dọa một quốc gia thành viên EU là Síp. Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, gọi cái chết của ông Khamenei là “thời khắc mang tính quyết định” và cho rằng điều này mở ra con đường cho “một Iran tự do và khác biệt hơn”.

Hiện UAE đã đóng cửa Đại sứ quán tại Tehran. Trong bối cảnh các nền kinh tế vùng Vịnh ngày càng phụ thuộc vào du lịch và tài chính, các quan chức thừa nhận riêng tư rằng họ không thể chấp nhận nguy cơ chính quyền Iran vẫn tồn tại sau chiến tranh và có thể tiếp tục phát động các cuộc tấn công mới.