Châu Á tăng mua dầu thô Mỹ, phí qua kênh đào Panama đạt mức kỷ lục

Do eo biển Hormuz bị phong tỏa vì xung đột Trung Đông, các tuyến thương mại năng lượng toàn cầu đang trải qua một đợt tái cấu trúc hiếm thấy. Dữ liệu vận tải biển mới nhất cho thấy, các quốc gia châu Á vốn mua năng lượng từ Trung Đông, giờ đây đã bắt đầu mua dầu thô Mỹ, khiến kênh đào Panama trong tháng 4 ghi nhận mức vận chuyển dầu thô cao nhất trong gần 4 năm, giá đấu giá phí qua cảng thậm chí lập kỷ lục đáng kinh ngạc 4 triệu USD.

Thương mại năng lượng Trung Đông bị cản trở, châu Á nhanh chóng chuyển sang dầu thô Mỹ

Chịu ảnh hưởng của tuyến đường hàng hải eo biển Hormuz bị gián đoạn, các nhà lọc dầu châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Trung Quốc đã nhanh chóng chuyển sang mua từ các nước vùng Vịnh sang Mỹ.

Theo dữ liệu của cơ quan tình báo hàng hải Kpler, dầu thô Mỹ vận chuyển qua kênh đào Panama đến châu Á trong tháng 4 năm nay đã vượt 200.000 thùng mỗi ngày, gần mức cao nhất kể từ tháng 7/2022.

Lloyd’s List Intelligence bình luận về hiện tượng bất thường này: “Hàng hóa dầu thô thường không chảy từ lưu vực Đại Tây Dương sang châu Á qua hệ thống âu tàu Panama, nhưng bây giờ điều này đang xảy ra.”

Hiện tại, thời gian xếp hàng của tàu chờ vào kênh đạt 3,5 ngày.

“Suất qua cảng tạm thời” trị giá 4 triệu USD

Do nhu cầu qua cảng tăng vọt, phí đấu giá quyền qua cảng cũng tăng mạnh theo. Giám đốc Tài chính Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama Victor Vial chỉ ra, phí đấu giá trung bình trước xung đột khoảng 135.000 đến 140.000 USD, nhưng giá trung bình tháng 3 và tháng 4 đã tăng vọt lên 385.000 đến 425.000 USD. Để so sánh, phí qua cảng khẩn cấp trước đây chỉ từ 250.000 đến 300.000 USD.

Giám đốc Cơ quan Quản lý Kênh đào Ricaurte Vásquez Morales còn tiết lộ rằng, từng có công ty để tranh thủ qua cảng ngay lập tức đã chi đến 4 triệu USD phí đấu giá cao hơn để mua “suất qua cảng tạm thời” (last-minute crossing slots).

Vásquez giải thích: “Đó là một con tàu chở nhiên liệu đến châu Âu, giữa chừng được chuyển hướng sang Singapore, và phải đến đích càng sớm càng tốt, vì nhiên liệu ở Singapore sắp hết.”

Trong bối cảnh giá dầu thô Brent vượt 110 USD/thùng, và lợi nhuận lọc dầu châu Á vẫn cao, mức phí cao này vẫn được xem là hợp lý về mặt kinh tế.

Mực nước kênh đào ở mức lý tưởng, có thể hỗ trợ tải trọng cao

Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama cho biết, đối mặt với nhu cầu qua cảng và trọng tải tăng vọt, cơ quan đang nỗ lực hết sức để duy trì kênh đào hoạt động liên tục.

Ông Vásquez nhấn mạnh: “Trong thời điểm tình hình địa chính trị toàn cầu phức tạp nhiều biến, cùng nhiều yếu tố tác động đến thương mại quốc tế đan xen, kênh đào Panama vẫn duy trì mở cửa và đáng tin cậy. Đặc biệt là vào thời điểm này, do mực nước ở trạng thái lý tưởng, chúng tôi đang tiếp nhận lưu lượng tàu thuyền ngày càng tăng.”

Thống kê cho thấy, từ tháng 10/2025 đến tháng 3/2026, kênh đào ghi nhận 6.288 lượt qua cảng, tăng 224 lượt so với cùng kỳ năm tài chính trước, số lượt qua cảng cao nhất trong một ngày thậm chí vượt 40 lượt.

Vial dự đoán: “Tình hình này sẽ kéo dài cho đến khi tình hình Trung Đông được giải quyết.”

Tuy nhiên, lượng vận chuyển của kênh đào Panama vẫn có giới hạn vật lý. Đối với cống tàu Panama được thiết kế cho tàu container, tàu chở dầu lớn quá cồng kềnh, vì vậy tuyến đường thủy này mỗi ngày chỉ có thể vận chuyển khoảng 1 đến 2 triệu thùng dầu thô Mỹ, không thể thay thế hoàn toàn eo biển Hormuz với lưu lượng 20 triệu thùng mỗi ngày.

Quốc tế cũng đang theo dõi sát sao, sau khi eo biển Hormuz mở lại, lượng vận tải của kênh đào Panama sẽ duy trì ở mức cao hay quay về mức bình thường như năm 2024.