Chủ tịch EC Ursula von der Leyen: “Phương Tây như ta từng biết nay không còn tồn tại nữa”

Niềm tin vào “điểm tận của lịch sử (end of history)” đã tan biến, và châu Âu hiện đang trải qua một “khủng hoảng xuyên Đại Tây Dương”, theo lời bà Ursula von der Leyen, chính trị gia từng là cộng sự thân tín của cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel, nay giữ chức Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC).

• Điểm tận của lịch sử (The end of history): là một khái niệm do học giả Francis Fukuyama đưa ra vào cuối thế kỷ 20. Ý của ông Fukuyama nghĩa là sau Chiến tranh Lạnh (khi Liên Xô sụp đổ), nhân loại đã đến “điểm tận của lịch sử“, tức là dân chủ tự do phương Tây đã thắng thế hoàn toàn và không còn cuộc tranh đấu lớn về hệ tư tưởng nào nữa.

Bà Ursula von der Leyen, trong cuộc phỏng vấn với nhật báo Die Zeit của Đức, đã tuyên bố rằng “một Liên minh châu Âu mới khác biệt” là điều cần thiết để kiến tạo “trật tự thế giới mới” đang hình thành qua những cuộc tranh đoạt quyền lực giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nga.

Phát biểu với thời báo Die Zeit, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đưa ra cách giải thích của bà về các sự kiện trong thời gian gần đây rằng: “Phương Tây như chúng ta từng biết nay không còn tồn tại nữa”, tuyên bố rằng ngoài cách hiểu cũ về quốc gia nào thuộc phương Tây và quốc gia nào không thuộc phương Tây, Liên minh châu Âu hiện đang đàm phán để “cùng hợp tác với [châu Âu] xây dựng trật tự thế giới mới” với các quốc gia như New Zealand, Canada, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Ấn Độ, Malaysia, Indonesia, Philippines, Thái Lan, Mexico và Nam Mỹ.

Khi được thời báo Die Zeit hỏi liệu bà có phải là nhà lãnh đạo của Thế giới Phương Tây hiện nay sau khi Tổng thống Trump trở lại nắm quyền hay không— tương tự như việc Cựu Thủ tướng Đức Merkel cũng từng được những người theo chủ nghĩa tự do châu Âu ca tụng trong nhiệm kỳ Trump đầu tiên — và liệu Liên minh châu Âu có trở thành lực lượng bảo đảm chính cho các giá trị Phương Tây hay không, bà von der Leyen né tránh trả lời thẳng thắn, nhưng liên tục nhấn mạnh rằng trật tự thế giới cũ đã sụp đổ và một trật tự mới đang được hình thành. Bà von der Leyen phát biểu: “Khi Bức tường Berlin sụp đổ vào năm 1990, [người ta đã tuyên bố về] điểm tận của lịch sử. Nay lịch sử đã trở lại, và cùng với đó là địa chính trị. Và chúng ta chứng kiến điều mà ta từng nhận thức là trật tự thế giới đang biến thành sự hỗn loạn toàn cầu, không chỉ do cuộc tranh giành quyền lực giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, mà tất nhiên còn bởi tham vọng đế quốc của Putin. Đó là lý do tại sao chúng ta cần một Liên minh châu Âu mới, sẵn sàng vươn ra thế giới rộng lớn và đóng vai trò rất tích cực trong việc định hình trật tự thế giới mới đang thành hình này”.

Trong suốt cuộc phỏng vấn, những lời nhận định của bà von der Leyen đầy ẩn ý chỉ trích chính quyền Trump, mặc dù bà không nêu đích danh tên ông Trump, khi liên tục khẳng định lặp đi lặp lại rằng Liên minh châu Âu là một nơi ẩn náu ổn định trong bối cảnh thời đại đầy biến động.

Những lời chỉ trích ngầm như vậy nhắm vào Hoa Kỳ được thể hiện từ nhiều góc độ. Trong số các nhận định của bà von der Leyen có ý cho rằng vì nhiều nền dân chủ ở châu Âu còn quá non trẻ, nên chúng trở thành những nền dân chủ tốt hơn, bởi ký ức về chủ nghĩa độc tài cộng sản ở Đông Âu và phát xít ở bán đảo Iberia vẫn còn in đậm sống động trong tâm trí người dân. Cùng với đó là lời khẳng định rằng nền dân chủ Hoa Kỳ đang suy yếu vì lịch sử lâu đời hàng thế kỷ, và cử tri của họ không còn cảm nhận rõ ràng những hiểm họa đang rình rập.

Tuy vậy, bất chấp những lời ám chỉ nhằm vào Hoa Kỳ và Tổng thống Trump, bà von der Leyen, nhà lãnh đạo cấp cao của Liên minh châu Âu, vẫn khẳng định rằng bà là “một người bạn tuyệt vời của Hoa Kỳ, một người theo chủ nghĩa Đại Tây Dương trung kiên. Tôi vững tin rằng tình hữu nghị giữa người Mỹ và người Âu sẽ mãi trường tồn”.

Bà Ursula von der Leyen từng giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng Đức dưới thời Thủ tướng Angela Merkel, nhưng không có thành tích nổi bật. Vào năm 2019, bất chấp vai trò bộ trưởng không mấy thành công tại Đức, bà von der Leyen vẫn được bổ nhiệm vào chức vị cao cấp tại EU, Chủ tịch Ủy ban châu Âu. 

Thiên Vân, theo Breibart News