Con trai của Khamenei đối mặt với hai số phận: kế vị hoặc bị ám sát
Ông Mojtaba Khamenei (Người đội khăn xếp đi ở trung tâm bức hình) (Ảnh: Tasnim News Agency/wikipedia)
Chưa đầy 24 giờ sau khi Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng trong một cuộc không kích của quân đội Mỹ, tâm điểm của tình hình Trung Đông nhanh chóng chuyển sang người con trai thứ hai của ông – Mojtaba Khamenei – người được xem là ứng viên kế nhiệm duy nhất.Ông Mojtaba Khamenei (Người đội khăn xếp đi ở trung tâm bức hình) (Ảnh: Tasnim News Agency/wikipedia)
Theo New York Post ngày 4/3 (thứ Tư), dẫn lời một quan chức an ninh cấp cao Israel, Tel Aviv đã xác định vị giáo sĩ 56 tuổi này là mục tiêu “phải loại bỏ”, thề ngăn chặn việc chuyển giao quyền lực mang tính gia đình trong chính quyền Iran.
Cùng thời điểm, Reuters đăng tải một bài chân dung chuyên sâu, tiết lộ nhân vật được xem là “quyền lực thực sự phía sau hậu trường”, lâu nay ẩn mình dưới cái bóng của cha mình.
Lệnh truy sát từ Israel: “Việc hắn xuống địa ngục đoàn tụ chỉ còn là vấn đề thời gian”
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và cơ quan tình báo Mossad đã nhận chỉ thị phải “loại bỏ” Mojtaba trước khi ông chính thức nắm quyền lực tối cao.
“Nếu bạn nghĩ rằng chúng tôi sẽ khoanh tay đứng nhìn con trai của một bạo chúa tiếp nhận quyền trượng và tiếp tục tài trợ cho các hoạt động khủng bố chống lại chúng tôi, thì bạn đã hoàn toàn sai lầm”, một quan chức quốc phòng cấp cao Israel giấu tên nói với truyền thông. “Mojtaba Khamenei hiện đứng đầu danh sách mục tiêu của chúng tôi. Nếu ông ta tìm cách xuất hiện công khai để tuyên thệ nhậm chức, ông ta sẽ sớm xuống địa ngục đoàn tụ với cha mình”.
Theo thông tin tình báo, để tránh các đòn tấn công phối hợp Mỹ–Israel, Mojtaba đã rời bỏ dinh thự ở phía bắc Tehran và chuyển xuống hầm ngầm trú ẩn. Cuộc họp của “Hội đồng Giáo sĩ” – cơ quan chịu trách nhiệm bầu chọn Lãnh tụ Tối cao – dự kiến diễn ra vào ngày 5/3 cũng đã bị hoãn.
Reuters tiết lộ: Mojtaba Khamenei là ai?
Đối với thế giới bên ngoài, Mojtaba là một ẩn số. Ông hiếm khi phát biểu công khai và gần như không trả lời phỏng vấn truyền thông. Tuy nhiên, theo phân tích của Reuters, ông không chỉ là một giáo sĩ bình thường, mà còn được xem là người thao túng thực sự của “nhà nước ngầm” tại Iran.
Reuters cho biết nền tảng quyền lực của Mojtaba không bắt nguồn từ uy tín tôn giáo mà từ quyền kiểm soát lực lượng vũ trang. Trong hai thập kỷ qua, ông không chỉ phụ trách an ninh cho cha mình mà còn thâm nhập sâu vào Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lực lượng dân quân Basij vốn nổi tiếng cứng rắn.
Các nhà ngoại giao phương Tây gọi ông là “một vị tướng khoác áo giáo sĩ”, được cho là nhân vật đứng sau các chiến dịch đàn áp phe đối lập.
Ông được cho là đóng vai trò then chốt trong cuộc trấn áp tàn khốc sau phong trào “Cách mạng Xanh” năm 2009. Theo phe đối lập Iran lưu vong, chính Mojtaba đã trực tiếp chỉ đạo lực lượng dân quân nổ súng vào người biểu tình và từng ra lệnh “đánh cho đến khi họ khai nhận”.
Trong làn sóng biểu tình toàn quốc năm 2022 sau cái chết của Mahsa Amini, ông tiếp tục bị cho là đã chỉ đạo các biện pháp an ninh cứng rắn.
Khác với cha mình, Mojtaba chưa đạt tới cấp bậc “Đại giáo chủ” (Grand Ayatollah) trong hệ thống tôn giáo Shiite – điều về lý thuyết là rào cản lớn nhất đối với việc kế vị. Tuy nhiên, Reuters phân tích rằng nhờ quyền kiểm soát gần như tuyệt đối đối với Lực lượng Vệ binh Cách mạng, ông đã vượt qua trở ngại tôn giáo này và trở thành “người gác cổng” thực sự. Bất kỳ ai muốn tiếp cận Lãnh tụ Tối cao đều phải thông qua ông trước.
Ông Mojtaba có ngoại hình rất giống cha mình và đội khăn turban đen của dòng dõi “Sayyid”, biểu thị rằng gia tộc ông được cho là có nguồn gốc truy về Nhà tiên tri Muhammad.
“Ngai vàng” chính là tâm ngắm
Các nhà phân tích cho rằng việc Israel phá vỡ thông lệ, trực tiếp đe dọa ám sát một nhân vật chính trị chưa chính thức lên nắm quyền, xuất phát từ nhận định rằng Mojtaba giữ vai trò không thể thay thế trong lõi quyền lực của chế độ.
“Ông ta là mắt xích duy nhất kết nối giữa chế độ thần quyền và cỗ máy quân sự”, ông Ali Vaez, Giám đốc dự án Iran của International Crisis Group, phân tích. “Nếu loại bỏ Mojtaba, các phe phái trong nội bộ chính quyền Iran — phe cứng rắn, phe ôn hòa và giới quân sự — có thể ngay lập tức rơi vào đấu đá nội bộ, từ đó khiến chế độ sụp đổ từ bên trong”.
