Toàn cảnh Quảng trường Phố Cổ Praha, thủ đô của Cộng hòa Séc. Tòa nhà bên trái là Đồng hồ Thiên văn, và Nhà thờ Dín nằm ở phía xa. (Ảnh do Tang Di/Epoch Times)
Hôm thứ Năm (22/1), cảnh sát Cộng hòa Séc cho biết họ đã bắt giữ một người bị nghi ngờ hợp tác với cơ quan tình báo Trung Quốc, nhưng không công bố thêm chi tiết. Một số phương tiện truyền thông địa phương đưa tin người này là phóng viên thường trú của báo Quang Minh Nhật Báo.Toàn cảnh Quảng trường Phố Cổ Praha, thủ đô của Cộng hòa Séc. Tòa nhà bên trái là Đồng hồ Thiên văn, và Nhà thờ Dín nằm ở phía xa. (Ảnh do Tang Di/Epoch Times)
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X hôm thứ Năm (22/1), cảnh sát cho biết người bị bắt giữ từ thứ Bảy tuần trước (17/1) đã bị khởi tố hình sự. Cơ quan Phản gián Séc và Cơ quan Cảnh sát Chống khủng bố Séc đã tham gia điều tra vụ việc.
Cơ quan Tình báo An ninh Séc (BIS) chỉ đưa ra bình luận mang tính chung về vụ án. Trong một tuyên bố ngắn, cơ quan này cho biết: “Rạng sáng thứ Bảy, cảnh sát đã bắt giữ một người bị nghi ngờ thuộc về cơ quan tình báo Trung Quốc (ĐCSTQ). Người này sau đó bị buộc tội tiến hành các hoạt động trái phép cho một thế lực nước ngoài.”
Trang tin Seznam Zpravy (Tin tức Séc) sau đó dẫn lời nhiều nguồn thạo tin xác nhận người đàn ông bị bắt là Yang Yiming (Dương Nghệ Minh), phóng viên thường trú tại Prague của cơ quan truyền thông của ĐCSTQ là Quang Minh Nhật Báo, đã được đăng ký hoạt động báo chí tại Séc.
Trang tin Denik N cũng xác nhận người bị bắt là một công dân Trung Quốc, người này trong thời gian dài đã thu thập thông tin về giới chính trị Séc, chủ yếu liên quan đến các chính trị gia và mối quan hệ, chuyến thăm của họ tới Đài Loan. Một số hoạt động của nghi phạm diễn ra bên ngoài lãnh thổ Séc.
Điều này đồng nghĩa với việc Dương Nghệ Minh là trường hợp đầu tiên tại Séc bị truy tố vì hoạt động trái phép cho một thế lực nước ngoài theo đạo luật có hiệu lực từ tháng 2/2025. Ông ta có thể đối mặt với mức án tù lên tới 5 năm.
Văn phòng Công tố Tối cao tại Prague, đơn vị phụ trách vụ án, chưa đưa ra bình luận. Đại sứ quán Trung Quốc tại Prague cũng không phản hồi các yêu cầu bình luận từ truyền thông.
Nguồn tin xác nhận việc bắt giữ Dương Nghệ Minh
Tờ Seznam Zpravy cho biết 3 nguồn tin độc lập am hiểu vụ việc đã xác nhận danh tính của Dương Nghệ Minh. Theo các nguồn tin này, ông ta đã thiết lập quan hệ với một số chính trị gia Séc và Slovakia, tìm cách thu thập thông tin từ họ để phục vụ hoạt động gián điệp.
Vụ án thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận do lần đầu tiên công khai các chi tiết về hoạt động phản gián và giám sát của cảnh sát trong quá trình tố tụng hình sự.
Năm 2020, Quang Minh Nhật Báo đã mua lại một tờ báo lâu đời nhưng quy mô nhỏ của Séc là Literární noviny (Báo Văn học). Sau đó, tờ báo này bắt đầu đăng tải những bài viết tuyên truyền mang nặng màu sắc của chính quyền Trung Quốc.
Dương Nghệ Minh đã làm việc tại Cộng hòa Séc nhiều năm và nhiều lần được chính phủ Séc gia hạn thẻ nhà báo. Ông duy trì liên hệ với một số chính trị gia Séc và Slovakia, đồng thời tiến hành phỏng vấn họ. Các cơ quan an ninh Séc nghi ngờ ông đã tìm cách thu thập thông tin tình báo từ những mối quan hệ này.
Dương có hệ thống lựa chọn phỏng vấn các chính trị gia thân ĐCSTQ
Theo trang Seznam Zpravy, qua các bài phỏng vấn bằng văn bản mà Dương công bố, có thể thấy ông này một cách có hệ thống lựa chọn phỏng vấn những nhân vật chính trị được xem là có lập trường thân thiện với Trung Quốc, và thường đi ngược lại đường lối chủ đạo của Liên minh châu Âu về Trung Quốc.
Ví dụ, chính trị gia đầu tiên mà Dương phỏng vấn là Jan Zahradil, hiện là chuyên gia chính sách đối ngoại của đảng Motorists, đồng thời là cựu nghị sĩ Nghị viện châu Âu. Trong cuộc phỏng vấn, ông Zahradil cảnh báo không nên đối đầu với Bắc Kinh và nhấn mạnh tính phụ thuộc lẫn nhau của kinh tế toàn cầu. Ông đề cao thương mại Séc–Trung Quốc, sự ổn định và nhu cầu đối thoại, nhưng lại tránh đề cập đến các vấn đề như đe dọa an ninh, nhân quyền hay đàn áp chính trị.
Ông Zahradil từng giữ chức Chủ tịch Nhóm Nghị viện châu Âu – Trung Quốc hữu nghị. Một đồng Chủ tịch khác của nhóm này là nghị sĩ Nghị viện châu Âu người Đức Maximilian Krah, người mà trợ lý Trung Quốc của ông, Guo Jian (Quách Kiện), đã bị cảnh sát Đức bắt giữ và kết tội gián điệp vào năm 2025.
Sau khi Dương bị bắt, ông Zahradil cho biết kể từ mùa hè năm 2025, khi một số cơ quan chính phủ không chính thức cảnh báo rằng Dương Nghệ Minh là nhân vật có rủi ro cao, ông đã không còn gặp Dương nữa và cũng cắt đứt mọi liên hệ với người này.
Theo bài báo, ngoài Cộng hòa Séc, phạm vi hoạt động của Dương Nghệ Minh tại Slovakia dường như còn rộng hơn. Ông ta đã trực tiếp liên hệ với các nghị sĩ Nghị viện châu Âu có phát ngôn thân Nga, truyền bá quan điểm từ bỏ các giá trị chung và ngả theo Trung Quốc – Nga.
Chuyên gia: ĐCSTQ từ lâu đã lợi dụng truyền thông để che giấu hoạt động tình báo
Ông Martin Hála, chuyên gia về ảnh hưởng của Trung Quốc tại trang Sinopsis, cho biết ông không bất ngờ trước vụ bắt giữ một nghi phạm gián điệp của ĐCSTQ lần này. Trả lời tờ Seznam Zpravy, ông nói:
“Trong nhiều thập niên qua, Bắc Kinh luôn sử dụng truyền thông chính thức làm vỏ bọc để triển khai nhân viên tình báo. Quang Minh Nhật Báo là một trong những cơ quan báo chí quan trọng nhất của ĐCSTQ; tổng biên tập của tờ báo này có cấp bậc tương đương thứ trưởng, có quyền cử phóng viên ra nước ngoài, trong đó nhiều người thực chất làm công tác tình báo. Một cựu biên tập viên từng tiết lộ rằng có tới một nửa số phóng viên thường trú ở nước ngoài là nhân viên tình báo, số còn lại cũng có thể thỉnh thoảng được giao nhiệm vụ tình báo khi cần”.
Thủ tướng Cộng hòa Séc Andrej Babiš gọi vụ việc này là đặc biệt. Ông cho biết, thông lệ thông thường là đưa các gián điệp bị lộ lên máy bay và trục xuất khỏi lãnh thổ.
“Nếu việc bắt giữ đã xảy ra, thì rõ ràng các cơ quan chức năng có lý do chính đáng”, ông nói.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Séc Daniel Drake cho biết: “Các cơ quan an ninh đã thông báo vụ việc này cho Bộ trưởng. Tuy nhiên, do công tố viên phụ trách giữ quyền quyết định việc công bố toàn bộ thông tin của vụ án, chúng tôi sẽ không đưa ra bình luận thêm”.
