Cuộc gặp Takaichi – Lee Jae-myung: Tín hiệu mới cho quan hệ Nhật Bản – Hàn Quốc

Vào thứ Ba (13/1), Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đã tổ chức hội nghị thượng đỉnh tại thành phố Nara, Nhật Bản. Hai nhà lãnh đạo cam kết tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực an ninh và kinh tế, đồng thời nỗ lực đưa quan hệ song phương lên một tầm cao mới.

Cuộc hội đàm được tổ chức tại Nara – quê hương của Thủ tướng Takaichi. Hai bên nhấn mạnh giá trị chiến lược của hợp tác Nhật – Hàn trong việc duy trì ổn định khu vực.

Phát biểu mở đầu cuộc gặp, Tổng thống Lee Jae-myung cho biết: “Trong trật tự quốc tế hiện nay đầy phức tạp và khiến người ta choáng ngợp, tôi cho rằng hợp tác Hàn – Nhật quan trọng hơn bao giờ hết. Chúng ta phải tiếp tục cùng nhau tiến tới một tương lai mới mẻ và tốt đẹp hơn”.

Đáp lại, Thủ tướng Takaichi khẳng định quyết tâm tiếp tục cải thiện quan hệ song phương và nói: “Năm nay, chúng tôi hy vọng sẽ đưa quan hệ Nhật – Hàn lên một nấc thang cao hơn”.

Kinh tế và an ninh là trọng tâm thảo luận

Giới quan sát dự đoán hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, vấn đề công dân Nhật Bản bị Triều Tiên bắt cóc, cũng như hợp tác trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn.

Ngoài ra, trong cuộc trả lời phỏng vấn Đài NHK của Nhật Bản hôm thứ Hai (12/1), ông Lee Jae-myung cho biết ông mong muốn giành được sự ủng hộ của Nhật Bản đối với nỗ lực gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) – hiện có 12 quốc gia thành viên.

Ông Lee cho biết điều này sẽ liên quan đến việc Hàn Quốc dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu đối với các sản phẩm từ Fukushima và các khu vực xung quanh Nhật Bản bị ảnh hưởng bởi thảm họa nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi năm 2011, dù vấn đề này vẫn còn gây lo ngại về sức khỏe trong dư luận Hàn Quốc.

Mặc dù hai nước đã đạt được sự đồng thuận về việc tăng cường khuôn khổ an ninh ba bên Mỹ – Nhật – Hàn, song các sức ép địa chính trị vẫn hiện hữu.

Những phát biểu trước đây của bà Takaichi về khả năng Nhật Bản can thiệp nếu xảy ra tình huống “Đài Loan có biến” đã vấp phải phản ứng gay gắt từ Trung Quốc, khiến quan hệ Nhật – Trung rơi vào bế tắc. Trước vấn đề này, Tổng thống Lee Jae-myung – người vừa kết thúc chuyến thăm Trung Quốc – cho biết ông sẽ không can dự vào các tranh chấp giữa Nhật Bản và Trung Quốc.

Chọn Nara làm địa điểm gặp gỡ mang ý nghĩa lịch sử

Việc lựa chọn Nara làm nơi tổ chức hội đàm mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Trong lịch sử, Nara từng là trung tâm giao lưu văn hóa giữa bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản. Ông Lee Jae-myung cho rằng điều này “có ý nghĩa đặc biệt” trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực tăng cường trao đổi hiện nay.

Hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ cùng nhau thăm chùa Horyu vào thứ Tư. Công trình này được xem là minh chứng lịch sử cho việc Phật giáo được truyền vào Nhật Bản thông qua bán đảo Triều Tiên.

Trong xử lý các vấn đề lịch sử nhạy cảm, hai bên cũng có thể thảo luận về hợp tác nhân đạo, bao gồm việc khai quật hài cốt các lao động Hàn Quốc thiệt mạng tại một mỏ dưới biển ở miền tây Nhật Bản trong một vụ tai nạn năm 1942.

Cuộc gặp lần này có thể mang lại lợi thế chính trị cho bà Takaichi Sanae, người đã tuyên bố kế hoạch giải tán Hạ viện vào cuối tháng 1, với khả năng tổ chức tổng tuyển cử sớm nhất vào ngày 8/2.

Tổng thống Lee Jae-myung, sau khi nhậm chức vào tháng 6 năm ngoái, đã nhanh chóng đưa việc thúc đẩy quan hệ tích cực với Nhật Bản trở thành ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại.

Tháng 8 năm ngoái, ông đích thân tới Tokyo để hội đàm với Thủ tướng khi đó là ông Ishiba Shigeru, và tháng sau tiếp đón ông Ishiba trong chuyến thăm đáp lễ tại thành phố Busan, Hàn Quốc.

Trong nhiều cuộc gặp với các quan chức Nhật Bản, ông Lee nhiều lần nhấn mạnh rằng sự bất ổn của kinh tế toàn cầu hiện nay khiến Seoul và Tokyo cần phải hợp tác chặt chẽ hơn.

Văn phòng Tổng thống Lee Jae-myung ra tuyên bố hôm thứ Ba nêu rõ: “Trong bối cảnh tình hình quốc tế biến động nhanh chóng, chúng tôi kỳ vọng hai nhà lãnh đạo sẽ thông qua việc trao đổi chặt chẽ, tăng cường hợp tác song phương trên các vấn đề toàn cầu và khu vực, bao gồm cả vấn đề bán đảo Triều Tiên”.

Trước cuộc hội đàm hôm thứ Ba, bà Takaichi Sanae đã đăng trên nền tảng X rằng: “Tôi hy vọng thông qua việc tiếp tục thực hành ‘ngoại giao con thoi’, chúng ta sẽ thúc đẩy hơn nữa quan hệ song phương hướng tới tương lai”.

Khái niệm “ngoại giao con thoi” (shuttle diplomacy) mà bà đề cập là hình thức các nhà lãnh đạo hai nước thường xuyên luân phiên thăm và hội đàm tại quốc gia của nhau.

Lý Ngọc t/h