Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine kêu gọi bầu cử, Tổng thống Zelensky phản hồi

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 23/8 công khai cho rằng việc tổ chức bầu cử trong thời chiến là quá nguy hiểm, thậm chí có thể khiến Ukraine bị chia rẽ và “hủy hoại đất nước”. Trước đó, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, người vừa bị ông Zelensky cách chức, đã kêu gọi tìm cách tổ chức bầu cử trong thời gian chiến tranh.

Hiện Ukraine đang đình chỉ mọi cuộc bầu cử theo thiết quân luật. Ông Zelensky, người được bầu làm lãnh đạo Ukraine vào năm 2019, phát biểu tại một cuộc họp báo ngày 23/8: “Tôi tin rằng trong một cuộc chiến như thế này, bản thân cuộc bầu cử đã là một rủi ro rất lớn. Bầu cử vào thời điểm này đối với đất nước sẽ giống như một cơn sóng thần, nó sẽ chia rẽ Ukraine”.

Ông nói thêm: “Nếu chúng ta muốn hủy hoại đất nước này, thì chúng ta có thể tiến hành bầu cử ngay trong thời kỳ chiến tranh như thế này”.

Trước đó, chỉ vài giờ sau khi ông Zelensky chính thức đề cử ông Yevhen Khmara (Yevhenii Khmara) làm Bộ trưởng Quốc phòng mới, ông Fedorov đã đăng một bài phát biểu bằng video trên YouTube. Trong video, ông Fedorov đặt câu hỏi: “Nếu chiến tranh kéo dài thêm một, hai hoặc ba năm nữa, liệu Nga có thể thực sự giành được quyền quyết định khi nào người Ukraine có thể một lần nữa tự lựa chọn chính phủ của mình hay không?”. “Tôi tin chắc là không thể. Nền dân chủ không thể bị Nga bắt làm con tin. Chúng ta chiến đấu chính là vì muốn tiếp tục là một quốc gia châu Âu tự do.”

Ông Fedorov kêu gọi tìm kiếm một “cơ chế hợp pháp, an toàn và thực tế” để Ukraine có thể khôi phục đầy đủ tiến trình dân chủ ngay cả trong một cuộc chiến kéo dài.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng bị cách chức

Ông Mykhailo Fedorov, Bộ trưởng Quốc phòng được nhiều người ủng hộ đã bị ông Zelensky cách chức, là người đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chiến thuật sử dụng máy bay không người lái của Ukraine và tích cực thúc đẩy cải cách quân đội, đồng thời có uy tín cao trong công chúng.

Trước khi bị cách chức, ông Fedorov từng mạnh mẽ chỉ trích các lãnh đạo quân đội và gây sức ép yêu cầu ông Zelensky cách chức Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang.

Reuters cho biết, nhiều ý kiến tại Ukraine suy đoán nguyên nhân thực sự khiến Fedorov bị cách chức là do ông tìm cách chấn chỉnh tình trạng tham nhũng trong lĩnh vực quốc phòng. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, chính ông Fedorov cũng ám chỉ điều này nhưng không nêu chi tiết.

Sau khi ông Fedorov bị cách chức, hàng ngàn người đã xuống đường yêu cầu khôi phục chức vụ cho ông.

Vài ngày trước, ông Fedorov bất ngờ công khai kêu gọi tìm cách tổ chức bầu cử trong thời chiến. Mặc dù ông không tuyên bố rõ ràng rằng mình sẽ tranh cử tổng thống, động thái này vẫn gây chấn động và khiến một số đồng minh chính trị vốn ủng hộ ông phải dè dặt, giữ khoảng cách.

Nhóm của ông Fedorov xác nhận với AFP rằng ông dự kiến sẽ thăm Mỹ trong thời gian tới. Chuyến đi này được cho là sẽ càng làm dấy lên những đồn đoán về việc liệu ông có đang định vị bản thân như một đối thủ chính trị của ông Zelensky hay không.

• Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine kêu gọi tổ chức bầu cử thời chiến, ông Zelensky đối mặt thách thức

Cựu Thủ tướng Ukraine: Phương Tây sẽ không bao giờ lấy lại được các khoản “cho vay” dành cho Kiev

Trong một bài đăng trên X hôm 23/8, ông Zelensky cho biết việc tài trợ cho quân đội Ukraine hiện là một trong những “thách thức lớn” mà chính phủ của ông đang phải đối mặt.

“Cần rất nhiều tiền,” ông Zelensky viết. Ông cho biết việc bảo đảm khoản giải ngân thứ hai trị giá 90 tỷ euro (105 tỷ USD) mà EU phê duyệt hồi đầu năm đến được Ukraine là “một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn”, đồng thời nói rằng ông đang phối hợp với Đức và Pháp để thực hiện việc này.

Trong cuộc phỏng vấn với RT hôm 22/8, cựu Thủ tướng Ukraine Nikolay Azarov nói rằng “các khoản vay và viện trợ của phương Tây, tương đương khoảng 3/4 ngân sách nhà nước Ukraine, đang được sử dụng để bù đắp thâm hụt ngân sách, tài trợ mua vũ khí và tài trợ cho chế độ Đức Quốc xã, khủng bố và tham nhũng”.

Theo ông Azarov, Ủy ban châu Âu và các quốc gia lớn trong EU — những bên ủng hộ Ukraine chủ yếu sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cắt giảm đáng kể viện trợ của Washington dành cho Kiev — “khi cấp các khoản vay này, họ biết rằng họ sẽ không lấy lại được số tiền đó”.

Cựu Thủ tướng Ukraine nói thêm: “Điều này gây ra một số sự bất mãn trong giới quan chức EU, bởi họ hiểu rằng tiền của những người nộp thuế Mỹ và châu Âu đang bị biển thủ một cách hết sức trắng trợn”.

Ông Azarov cáo buộc bên trong Chính phủ Ukraine tồn tại “một nhóm tội phạm có tổ chức đã biển thủ các khoản tiền mà Ukraine nhận được dưới hình thức các khoản vay”.

Theo ông, đây là lý do các đại sứ EU đã tổ chức một cuộc họp tại Kiev với các điều tra viên của Cục Phòng chống Tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU), cơ quan được phương Tây hậu thuẫn, đồng thời “ủng hộ các hành động nhằm phanh phui tham nhũng trong nước”, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến văn phòng của ông Zelensky.

Đầu tuần này, Tổng thống Zelensky đã cách chức Phó Chánh văn phòng Irina Mudraya sau khi nhà riêng của bà bị khám xét trong khuôn khổ cuộc điều tra về nỗ lực huy động và hợp pháp hóa 3,3 triệu USD tiền bảo lãnh cho cựu Bộ trưởng Năng lượng Herman Galushchenko.

Ông Galushchenko là một nhân vật chủ chốt trong vụ án tham nhũng trị giá 100 triệu USD liên quan đến Energoatom, doanh nghiệp vận hành ngành điện hạt nhân nhà nước Ukraine, và có liên hệ với ông Timur Mindich, một cộng sự kinh doanh lâu năm của ông Zelensky.

Vụ bê bối này đã dẫn đến sự sụp đổ của Chánh văn phòng đầy quyền lực của ông Zelensky, Andrey Yermak, vào tháng 11 năm ngoái. Các cuộc điều tra tham nhũng khác gần đây cũng nhằm vào những cựu bộ trưởng, nhà ngoại giao và quan chức cấp cao của Ukraine.

Ông Azarov nhấn mạnh rằng những tuyên bố cho rằng Kiev sẽ hoàn trả tiền cho Mỹ và EU vì “một ngày nào đó Nga sẽ trả một khoản bồi thường nào đó” chỉ là “chuyện cổ tích”.

“Ai phải thực sự thiển cận mới tin vào những câu chuyện cổ tích này,” ông nói.

“Không ai sẽ trả lại số tiền này cho phương Tây. Ukraine đang có 275 tỷ USD nợ, và các bạn không thể hoàn trả khoản nợ đó,” ông nói thêm.

Ông Nikolay Azarov giữ chức Thủ tướng Ukraine từ năm 2010 đến năm 2014. Ông từ chức trong thời gian diễn ra các cuộc biểu tình Euromaidan tại Kiev và chạy sang Nga sau khi Tổng thống Viktor Yanukovich, người được bầu một cách dân chủ, bị lật đổ vào tháng 2/2014.