Cựu Giám đốc tình báo Canada: Trung Quốc “sẽ lấy được mọi dữ liệu” từ xe điện

Cựu Giám đốc Cơ quan Tình báo An ninh Canada (CSIS) David Vigneault cảnh báo mọi việc người dùng làm trong và quanh xe điện Trung Quốc sẽ thành dữ liệu rơi vào tay Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Ông Vigneault đứng đầu CSIS từ năm 2017 đến năm 2024. Hiện ông là giám đốc tình báo của Strider, một công ty tình báo chiến lược.

Tháng trước, ông có một lần hiếm hoi nhận lời phỏng vấn trên một chương trình của BBC, National Post của Canada đưa tin hôm thứ Sáu (16/10). Khi được hỏi có lo ngại về xe điện Trung Quốc hay không, ông nói:

“Tôi không muốn phóng đại, nhưng thực tế là Trung Quốc sẽ lấy được mọi dữ liệu của bạn: bạn nói gì, đi đâu, ở cùng ai, giao du với ai, và mọi việc bạn làm quanh chiếc xe. Với tôi, đây không phải là một câu hỏi, mà là thực tế”.

Thu thập hàng loạt để huấn luyện thuật toán

Hôm thứ Năm (15/10), trả lời phỏng vấn National Post, ông Vigneault giải thích rõ hơn mối lo của mình. ĐCSTQ có thể dùng xe điện, camera và các thiết bị khác của Trung Quốc để thu thập dữ liệu, xây dựng kho dữ liệu tình báo, ông nhận định.

Ông cũng nhắc đến Hikvision, tập đoàn camera giám sát hàng đầu Trung Quốc. Gần đây, tờ báo này đưa tin về những nghi ngại quanh hoạt động của tập đoàn tại Canada.

“Vấn đề là… các nền tảng này cho phép họ thu thập dữ liệu trên quy mô lớn. Họ không nhắm vào bạn hay tôi. Họ thu thập dữ liệu, thu thập biểu cảm khuôn mặt, rất nhiều thông tin loại này, để huấn luyện thuật toán”.

Ông cho biết một khi đã lưu trữ, phân tích dữ liệu và dùng chúng để xây dựng mô hình trí tuệ nhân tạo (AI), họ có thể theo dõi hoặc dò thám những người cụ thể ở nước ngoài.

Để cho thấy những dữ liệu này có thể bị khai thác ra sao, ông Vigneault đưa ra ví dụ giả định về một người tên Chris:

“Nếu sau này cần nhắm vào Chris, họ sẽ hỏi: ‘Chúng ta có hồ sơ về Chris không? À, có, anh ta có một chiếc BYD do Trung Quốc sản xuất. Đây là dữ liệu của anh ta, đây là số điện thoại những người anh ta liên lạc, đây là những nơi anh ta đến. Anh ta còn hay lái xe tới quán cà phê kia. Chúng ta nghi đại sứ quán của ta có nội gián, có thể cử người tới đó theo dõi anh ta không?’”

“Có dữ liệu, lại có cách lưu trữ, phân tích và khai thác dữ liệu, thì làm được những việc như vậy”, ông Vigneault nói.

Ông Vigneault: Mời gọi hãng xe Trung Quốc, chỉ “mở to mắt” là chưa đủ

Ông Vigneault lên tiếng đúng lúc Chính phủ của Thủ tướng Canada Mark Carney đang mời gọi các hãng xe Trung Quốc sang Canada liên doanh sản xuất xe điện. Ottawa muốn lấp khoảng trống mà các hãng xe Mỹ để lại sau khi rút đi.

Đầu năm nay, ông Carney thăm Trung Quốc và cùng lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình công bố nhiều thỏa thuận mới nhằm mở rộng thương mại song phương. Trong đó, Canada hạ thuế xuống mức thấp nhất cho gần 50 nghìn xe điện Trung Quốc mỗi năm.

“Để Canada trở thành nước dẫn đầu về sản xuất xe điện, chúng tôi đang nỗ lực thu hút các doanh nghiệp Trung Quốc vào những liên doanh mới quy mô lớn”, ông Carney nêu trong tuyên bố khi đó.

Tuần trước, Geely Auto, hãng xe điện Trung Quốc còn sở hữu các thương hiệu Lynk & Co và Zeekr, thông báo sẽ lần đầu đưa xe vào thị trường Canada từ năm sau.

Trước những lo ngại về công nghệ và hoạt động gián điệp của Trung Quốc, ông Carney nhiều lần khẳng định Canada xây dựng quan hệ đối tác chiến lược mới với Trung Quốc trong tâm thế “mở to mắt”.

Trên chương trình của BBC, ông Vigneault cho biết ông hiểu Canada “hoàn toàn cần” làm ăn với nền kinh tế lớn của châu Á này. Tuy nhiên, ông cho rằng như vậy là chưa đủ: “Không thể chỉ mở to mắt, mà còn phải giữ chặt chiếc ví trong túi quần sau”.

ĐCSTQ đánh cắp sở hữu trí tuệ: Thiệt hại kéo dài đến thế hệ sau

Ông Vigneault nói với BBC rằng ĐCSTQ từ lâu đã đánh cắp sở hữu trí tuệ của chính phủ, doanh nghiệp và viện nghiên cứu phương Tây, gây cho Canada và các đồng minh thiệt hại hàng chục tỷ đô la Canada.

CSIS và các cơ quan tình báo khác của Canada cũng từng cảnh báo ĐCSTQ đẩy mạnh việc đánh cắp sở hữu trí tuệ của Canada. Mục tiêu gồm cả nghiên cứu vaccine trong đại dịch COVID-19 và những thông tin mà quân đội ĐCSTQ có thể sử dụng.

Phần lớn người dân chưa hiểu hết quy mô, giá trị và tác động của các vụ đánh cắp này, ông Vigneault nhận định.

“Quy mô sở hữu trí tuệ mà phương Tây, mà Anh, Canada và Mỹ đã mất… về thực chất tương đương việc chúng ta mất đi sự thịnh vượng mà lẽ ra cả một thế hệ đã được hưởng. Đó không chỉ là những việc làm mà xã hội chúng ta đang mất hôm nay, mà còn là những thiệt hại trong tương lai”.

Ông cho biết mỗi khi xem xét thông tin, sáng kiến hay công nghệ mới nào được đưa vào Trung Quốc, ĐCSTQ đều đặt ra hai câu hỏi. Một là có thể công nghiệp hóa để tạo việc làm và cơ hội hay không. Hai là có thể dùng vào mục đích quân sự, mang lại năng lực mới cho quân đội hay không.

Các tổ chức tư nhân, thậm chí cả Chính phủ liên bang, đều hiếm khi công khai những vụ sở hữu trí tuệ bị chính phủ nước ngoài đánh cắp thành công. Hôm thứ Năm, ông Vigneault nói với National Post rằng Canada có những “trường hợp tồi tệ” ĐCSTQ đánh cắp sở hữu trí tuệ, nhưng các vụ này vẫn thuộc diện mật.

“Những người trong lĩnh vực an ninh quốc gia và trong chính phủ hiểu rất rõ mối đe dọa này, nhưng khu vực tư nhân hiểu ít hơn nhiều,” ông nói.