Đa số nghị sĩ Greenland ủng hộ thỏa thuận an ninh với Mỹ, mở đường cho “Vòm Vàng”

Đa số nghị sĩ Greenland hôm thứ Hai (12/10) bày tỏ ủng hộ thỏa thuận an ninh ba bên với Mỹ và Đan Mạch trong phiên tranh luận đầu tiên tại Nghị viện ở thủ phủ Nuuk.

Thỏa thuận do Mỹ, Đan Mạch và Greenland ký hồi tháng 9 mở rộng vai trò của quân đội Mỹ trên hòn đảo Bắc Cực. Văn kiện mở đường cho hai căn cứ quân sự mới và hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm Vàng” của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong khi vẫn tái khẳng định chủ quyền của Đan Mạch và quyền tự quyết của người Greenland, Reuters đưa tin.

Theo báo Sermitsiaq của Greenland mà ArcticToday dẫn lại, cuối phiên họp, đa số nghị sĩ đã quyết định chuyển thỏa thuận sang phiên tranh luận thứ hai mà không sửa đổi nội dung hoặc chuyển văn kiện qua ủy ban thẩm tra. Ngày họp phiên thứ hai chưa được ấn định. Thỏa thuận chỉ có hiệu lực khi cả Nghị viện Greenland (Inatsisartut) lẫn Quốc hội Đan Mạch (Folketing) thông qua.

Liên minh cầm quyền gồm ba đảng Demokraatit, Inuit Ataqatigiit và Atassut ủng hộ giữ nguyên văn kiện. Thỏa thuận được dự đoán sẽ được Nghị viện thông qua.

Ngoại trưởng Greenland: “Đất nước chúng ta đã bị đe dọa”

“Đất nước chúng ta đã bị đe dọa. Đó là thực tế,” Ngoại trưởng Greenland Múte B. Egede nói trước Nghị viện. Ông bác bỏ ý kiến của đảng đối lập Naleraq rằng chính quyền đã thổi phồng sức ép mà Greenland phải chịu từ phía Mỹ.

Ông Egede, thuộc đảng Inuit Ataqatigiit, cho biết Greenland từng ở trong tình thế rất nghiêm trọng, khi có cả những lời bàn về việc chiếm hòn đảo bằng vũ lực. Phát biểu này khép lại phiên tranh luận.

Mở đầu phiên họp, ông Egede gọi thỏa thuận là thành quả của một nỗ lực ngoại giao rất lớn nhằm khôi phục hợp tác với Mỹ và sự ổn định trong NATO. Ông nói đây là “một bước tiến lớn” mà giá trị không thể đo bằng tiền.

Cựu Ngoại trưởng Vivian Motzfeldt của đảng Demokraatit nhận định Greenland nhận được sự bảo vệ an ninh “rất lớn” từ Mỹ và hệ thống NATO mà không phải chi ngân sách quốc phòng lớn. Bà cho biết thỏa thuận còn giúp Greenland được công nhận là một vùng lãnh thổ tự trị, theo Epoch Times. Bà cũng cho rằng không cần đưa văn kiện qua ủy ban, vì đây là một hiệp ước đã ký.

“Chúng ta phải chọn NATO, và khó mà đi vòng qua Mỹ,” ông Aqqalu C. Jerimiassen, Chủ tịch đảng Atassut, nói.

Đảng Inuit Ataqatigiit đề nghị chính quyền báo cáo Nghị viện ít nhất mỗi năm một lần về việc thực hiện thỏa thuận.

Đảng Naleraq: Mỹ được trao nhiều quyền, Greenland không được bảo đảm khoản chi trả cố định

Không đảng nào phản đối thẳng thỏa thuận, nhưng hai đảng đối lập Siumut và Naleraq nêu nhiều điểm chưa đồng tình.

Ông Erik Jensen của đảng Siumut vẫn tuyên bố đảng này ủng hộ. “Nhiều năm qua, Siumut đã vận động để các thỏa thuận liên quan đến Greenland không còn được ký kết mà thiếu sự tham gia của Greenland… Đó là lý do chúng tôi hài lòng,” ông Jensen nói.

Siumut cho rằng lẽ ra phải đàm phán lại toàn bộ hiệp định quốc phòng năm 1951. Đảng này cũng phê phán chính quyền gạt nghị sĩ và công chúng ra khỏi quá trình đàm phán, chỉ thông báo cho các đảng khi thỏa thuận đã xong. Siumut còn yêu cầu dọn dẹp các địa điểm quân sự cũ của Mỹ, yêu cầu Mỹ trả tiền vào ngân khố Greenland khi sử dụng đất, và thành lập một nhóm cấp cao để giám sát việc thực thi thỏa thuận.

Đảng Naleraq lên tiếng gay gắt nhất. Chủ tịch đảng Pele Broberg cho biết Naleraq coi Mỹ là đối tác an ninh tự nhiên, nhưng phản đối việc Greenland phải gánh những nghĩa vụ tiếp tục có hiệu lực sau khi giành độc lập mà không được bảo đảm bất kỳ khoản chi trả nào.

“Mỹ được trao những quyền rộng rãi trên đất nước chúng ta. Người dân Greenland không được bảo đảm bất kỳ khoản chi trả cố định nào cho các quyền đó,” ông Broberg nói. Ông cho rằng nhiều chi tiết về cách thực hiện thỏa thuận vẫn chưa rõ.

Đáp lại, chính quyền Greenland cho biết thỏa thuận đã quy định ưu tiên giao việc xây dựng, vận hành và bảo trì các căn cứ quan sự của Mỹ cho doanh nghiệp tại Greenland, mang lại đơn hàng và việc làm cho người dân địa phương, theo Epoch Times.

Những quyền Mỹ nhận được theo thỏa thuận

Thỏa thuận mới bổ sung cho hiệp định quốc phòng năm 1951, văn bản điều chỉnh sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Greenland. Mỹ được lập thêm các khu vực quốc phòng trên đảo, với Narsarsuaq ở phía nam và Mestersvig ở phía đông bắc là những địa điểm có thể chọn. Tuy nhiên, mỗi cơ sở mới cần một thỏa thuận riêng giữa ba bên.

Tàu ngầm Mỹ được phép di chuyển ngầm dưới vùng biển Greenland. Về phần mình, Greenland cam kết xin gia nhập NATO nếu trở thành nước độc lập.

Epoch Times cho biết Căn cứ Không gian Pituffik hiện nay của quân đội Mỹ cũng sẽ được nâng cấp quy mô lớn. Thỏa thuận còn có điều khoản cấm các nước không thuộc NATO đặt cơ sở quân sự trên đảo, qua đó loại trừ khả năng Trung Quốc và Nga thiết lập sự hiện diện quân sự tại đây.

Bài liên quan: