Đài truyền hình Iran bị chiếm sóng, Thái tử kêu gọi quân đội ủng hộ nhân dân Iran

Hôm 18/1, Iran xảy ra một vụ tấn công tin tặc gây chấn động chính trường. Nhiều kênh của Đài Phát thanh và Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB) bị can thiệp, tín hiệu chương trình đang phát sóng bị cắt, thay vào đó là hình ảnh bài phát biểu của Thái tử lưu vong Reza Pahlavi.

Video lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội đã xác nhận hành động “chiếm sóng trên không” chưa từng có tiền lệ này, cho thấy các lực lượng đối lập đã đạt được bước đột phá lớn về mặt kỹ thuật trong chiến tranh thông tin.

Theo phân tích của hãng thông tấn AP hôm 18/1, rất có thể tin tặc đã sử dụng dịch vụ vệ tinh Starlink để thực hiện cuộc tấn công. Việc lựa chọn công nghệ này mang ý nghĩa chiến lược quan trọng, bởi nó có thể hiệu quả vượt qua hệ thống phong tỏa mạng lưới nghiêm ngặt mà Chính phủ Iran đã xây dựng trong thời gian dài.

Việc sử dụng công nghệ thông tin vệ tinh cho thấy, công nghệ hiện đại đang làm thay đổi phương thức đối đầu chính trị truyền thống, khiến việc độc quyền kiểm soát luồng thông tin của chính phủ ngày càng trở nên khó khăn.

Trong video được phát sóng, ông Reza Pahlavi trực tiếp gửi lời kêu gọi mạnh mẽ tới quân đội Iran, nói rõ rằng ông muốn nói chuyện với quân đội. Họ là quân đội của Iran, chứ không phải quân đội của Cộng hòa Hồi giáo. Họ có trách nhiệm bảo vệ sinh mạng của chính mình. Thời gian của họ không còn nhiều, hãy nhanh chóng đứng về phía nhân dân.

Điểm then chốt trong phát ngôn này là việc phân biệt giữa “Iran” và “Cộng hòa Hồi giáo”, nhằm tái định nghĩa tư cách chính trị của quân đội. Trên phương diện biểu tượng và nhận thức chính trị, Thái tử tìm cách tái định vị quân đội từ phụ thuộc vào chính quyền hiện tại trở thành quân đội của quốc gia, qua đó khuyến khích binh sĩ chuyển hướng ủng hộ phe đối lập trong bối cảnh đối đầu chính trị.

Sau đó video trình chiếu hình ảnh những người mặc trang phục nghi là cảnh sát Iran, tuyên bố rằng họ đã hạ vũ khí và thề trung thành với nhân dân.

Mặc dù những tuyên bố này thiếu sự xác thực từ các nguồn độc lập, nhưng mục đích tuyên truyền rất rõ ràng: Tạo ra bầu không khí rằng bên trong lực lượng quân đội và cảnh sát đang xuất hiện sự thay đổi, nhằm làm lung lay lòng trung thành của các thành viên khác trong lực lượng an ninh.

Phản ứng mập mờ của giới chức

Đối mặt với sự cố an ninh nghiêm trọng này, phản ứng của phía chính quyền Iran khá thận trọng. Hãng thông tấn bán chính thức Fars chỉ thừa nhận rằng tín hiệu của IRIB tại một số khu vực đã bị “nguồn không xác định” gây nhiễu, nhưng cố tình tránh đề cập đến chi tiết nội dung phát sóng bị can thiệp.

Mặt khác, văn phòng của Thái tử Reza Pahlavi xác nhận sự việc can thiệp tín hiệu đã xảy ra, nhưng giữ im lặng về các chi tiết kỹ thuật của vụ tấn công. Chiến lược mập mờ này có thể xuất phát từ cân nhắc an ninh, hoặc cũng có thể nhằm duy trì một mức độ bí ẩn và lợi thế thông tin nhất định.

Đáng chú ý là đây không phải lần đầu tiên hệ thống phát thanh truyền hình của Iran gặp phải những cuộc tấn công tương tự. Theo một bài báo của Washington Post năm 1986, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ từng cung cấp các máy phát truyền hình cỡ nhỏ cho các đồng minh của Thái tử lưu vong Iran, hỗ trợ ông Reza Pahlavi thực hiện một chương trình phát sóng bí mật kéo dài 11 phút.

Từ các máy phát vi hình trong thập niên 1980 cho đến công nghệ truyền thông vệ tinh ngày nay, dù phương thức không ngừng thay đổi, nhưng chiến lược cốt lõi vẫn nhất quán: Phá vỡ sự độc quyền thông tin của Chính phủ Iran, truyền tải trực tiếp tiếng nói đối lập tới người dân và các lực lượng then chốt trong bộ máy nhà nước.

Tính liên tục về mặt lịch sử này cho thấy “việc chèn thông điệp phát sóng” đã trở thành một chiến lược quan trọng của các lực lượng lưu vong trong việc đối đầu với các chế độ chuyên quyền.

Lực lượng quân đội và cảnh sát đóng vai trò then chốt giữa các cuộc biểu tình của người dân và sự ổn định của chính quyền

Ý nghĩa thực sự của sự kiện lần này nằm ở đối tượng cốt lõi mà nó nhắm tới – quân đội và lực lượng an ninh. Trong cục diện chính trị hiện nay của Iran, quân đội và cảnh sát đóng vai trò then chốt giữa các cuộc biểu tình của người dân và sự ổn định của chính quyền.

Nếu quân đội tiếp tục trung thành với chính quyền hiện tại, mức độ ổn định của chế độ sẽ tương đối cao. Nếu xuất hiện sự chia rẽ rõ rệt hoặc tình trạng từ chối đàn áp người dân, rất có thể sẽ kích hoạt một cuộc khủng hoảng mang tính cấu trúc.

Vụ tấn công tin tặc lần này làm nổi bật đặc điểm mới của đấu tranh chính trị đương đại: Sự phát triển của công nghệ khiến việc độc quyền thông tin ngày càng khó duy trì, và bản thân việc thành công chèn thông điệp đối lập đã là một đòn giáng mang tính biểu tượng vào quyền uy của chính quyền.

Thông qua việc đưa tin của truyền thông quốc tế và sự lan truyền thứ cấp trên các nền tảng mạng xã hội, tác động của những sự kiện như vậy đã vượt ra ngoài biên giới quốc gia, trở thành một tham chiếu quan trọng để cộng đồng quốc tế đánh giá tình hình chính trị của Iran.

Mặc dù hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy việc chèn sóng lần này sẽ ngay lập tức gây ra những biến động trong nội bộ, nhưng nó cho thấy rõ ràng rằng trong cuộc giằng co kéo dài giữa chính quyền và phe đối lập, không gian thông tin đã trở thành chiến trường cốt lõi, và tiến bộ công nghệ đang mang lại những khả năng mới cho cuộc đối đầu bất đối xứng này.

Cuộc cách mạng của nhân dân Iran đã bước sang tuần thứ tư. Vào lúc 14h chiều ngày 17/1, tại giao lộ giữa đường Yonge và Quốc lộ 16 ở thành phố Richmond Hill, tỉnh Ontario (Canada), hàng chục ngàn kiều dân Iran đã tổ chức một cuộc tập trung và tuần hành nhằm phản đối Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đàn áp, sát hại người dân, đồng thời kêu gọi thay đổi chế độ tại Tehran.

Ban tổ chức và những người tham gia ước tính số người tham dự vượt quá 100.000 người. Đây là cuộc biểu tình ủng hộ người dân Iran có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại khu vực này.

Trong quá trình biểu tình, tuyết lớn bất ngờ đổ xuống, gió lạnh buốt. Các đoàn người vẫn tuần hành trên những con đường phủ đầy tuyết, đội hình dày đặc kéo dài qua nhiều khu phố.

Người biểu tình giương cao lá cờ Sư tử và Mặt trời, cùng các biểu ngữ như “Make Iran Great Again” (Hãy làm cho Iran vĩ đại trở lại), đồng thời hô vang khẩu hiệu kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump ủng hộ việc lật đổ chính quyền hiện tại.

Trong bối cảnh Internet bị phong tỏa, cộng đồng người Iran ở hải ngoại đã tận dụng mạng xã hội để khuếch đại tiếng nói từ bên trong Iran. Đài Radio Free Europe cho biết, họ để lại bình luận dưới các video nấu ăn, kêu gọi sự chú ý của thế giới tới những hành vi tàn bạo đang diễn ra sau “màn hình đen”.

NBC News đưa tin, các nhân vật nổi tiếng người Iran như Googoosh và Nazanin Boniadi đã công khai kêu gọi hành động toàn cầu: “Hôm nay, những người dân Iran vô tội đang khóc thét cầu cứu các bạn, họ đang phải đối mặt với những tội ác chống lại loài người”.