Dân biểu Hạ viện Mỹ kêu gọi chấm dứt chương trình OPT dành cho du học sinh

Hôm thứ Sáu (17/7), dân biểu Hạ viện Hoa Kỳ Riley M. Moore (Đảng Cộng hòa, bang Tây Virginia) chỉ trích chương trình OPT, cho rằng chương trình này cho phép chủ lao động ưu tiên tuyển dụng sinh viên nước ngoài đã tốt nghiệp thay vì lao động Mỹ. Ông cho biết hơn 400.000 sinh viên nước ngoài hiện có thể làm việc tại Mỹ thông qua OPT, dù chương trình này chưa từng được Quốc hội Mỹ thông qua và phần lớn người Mỹ chưa biết đến sự tồn tại của nó.

Những bất cập của OPT

OPT (Optional Practical Training – Chương trình Đào tạo Thực hành Tùy chọn) là chương trình cấp phép làm việc thực hành do chính phủ Hoa Kỳ cấp cho sinh viên quốc tế mang thị thực du học F-1, cho phép họ được ở lại Mỹ làm việc hợp pháp trong lĩnh vực liên quan đến chuyên ngành sau khi hoàn thành chương trình học hoặc trong một số trường hợp trước khi tốt nghiệp.

Thông thường, thời hạn OPT là 12 tháng. Những người tốt nghiệp các ngành STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật hoặc toán học) có thể xin gia hạn thêm 24 tháng, nâng tổng thời gian lên 36 tháng.

Ông Moore chỉ ra rằng chương trình OPT là một trong những sự lạm dụng nghiêm trọng hơn đối với hệ thống nhập cư của Mỹ. Nó cho phép sinh viên nước ngoài ở lại Hoa Kỳ tới 3 năm sau khi tốt nghiệp, chỉ cần họ có việc làm hoặc chỉ cần khai báo có việc làm thông qua ít nhất một cổng thông tin có quy định lỏng lẻo hoặc khâu kiểm tra không chặt chẽ.

Ông cũng đề cập, chương trình OPT không giới hạn số lượng người tham gia, không yêu cầu chủ lao động phải ưu tiên tuyển dụng lao động Mỹ trước khi sử dụng chương trình này, cũng không có mức lương tối thiểu theo quy định của pháp luật để ngăn các chủ lao động hạ thấp tiền lương của lao động Mỹ bằng cách thuê lao động OPT với chi phí thấp.

Ông còn phát hiện rằng do OPT cho phép người tham gia giữ nguyên tình trạng thị thực du học, các công ty có thể tránh phải nộp thuế tiền lương. Điều này càng tạo thêm động lực để các chủ lao động tuyển dụng lao động nước ngoài thay vì người Mỹ, giúp các tập đoàn công nghệ lớn và nhiều doanh nghiệp Mỹ khác có thể thay thế lao động Mỹ bằng người nhập cư được bảo lãnh thị thực.

Mối liên hệ giữa OPT và H-1B

Ông Moore cũng đề cập đến mối quan hệ giữa chương trình OPT và thị thực H-1B.

Một sinh viên nước ngoài có thể đến Mỹ bằng thị thực du học F-1, sau khi tốt nghiệp làm việc tại Mỹ trong tối đa 3 năm thông qua chương trình OPT; sau đó được chính chủ sử dụng lao động bảo lãnh để xin thị thực H-1B, với thời hạn cấp lần đầu tối đa 3 năm.

Sau khi hết hạn, họ có thể được gia hạn thêm 3 năm, tổng cộng là 6 năm. Trước khi kết thúc thời hạn 6 năm, người đó có thể nộp đơn xin thẻ xanh theo diện việc làm để trở thành thường trú nhân hợp pháp.

Ông Moore chỉ ra rằng cả hai chương trình đều tồn tại tình trạng gian lận phổ biến. Tháng 5 năm nay, lực lượng đặc nhiệm chống gian lận của chính quyền Trump phát hiện hơn 10.000 sinh viên nước ngoài tham gia chương trình OPT đã khai man rằng họ đang làm việc cho các chủ sử dụng lao động đáng ngờ hoặc thậm chí không hề tồn tại.

Đến tháng 6, theo Fox News đưa tin, cảnh sát đã triệt phá một mạng lưới quy mô lớn chuyên bán bằng cấp giả để phục vụ việc xin thị thực H-1B.

Ông Moore cho rằng, trước tình trạng gian lận trên quy mô lớn như vậy cùng với việc doanh nghiệp lạm dụng chương trình một cách trắng trợn, mọi người rất dễ chỉ tập trung xử lý từng trường hợp riêng lẻ mà không giải quyết những vấn đề mang tính cơ cấu.

Ông Moore: Người lao động Mỹ bị sa thải

Ông Moore cho rằng trước hết cần xem xét nghiêm túc chương trình thị thực H-1B. Ông chỉ ra rằng chương trình H-1B luôn được quảng bá là một cơ chế thực thi nghiêm ngặt, xét duyệt chặt chẽ và tuyển chọn tinh hoa, chỉ cho phép những nhân tài xuất sắc nhất thế giới đảm nhận các công việc có kỹ năng cao mà người Mỹ khó đảm nhiệm.

Tuy nhiên, trên thực tế, chương trình này lại cho phép “lao động giá rẻ và thường là ở trình độ mới vào nghề” chiếm giữ những công việc mà người Mỹ hoàn toàn sẵn sàng đảm nhận.

Báo cáo năm 2025 của Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ cho thấy, trong số các đơn xin thị thực H-1B từ năm 2020 – 2024, có tới 83% các vị trí dành cho người mới vào nghề và nhân viên cấp thấp, với mức lương thấp hơn đáng kể so với mức lương trung bình tại địa phương.

Tháng 3 năm nay, Bộ Lao động Hoa Kỳ phát hiện rằng mức lương tối thiểu mà các chủ sử dụng lao động phải trả cho nhân viên H-1B thấp hơn mức lương trung bình của lao động Mỹ cùng ngành nghề và cùng địa phương tới 19.000 USD.

Phân tích dữ liệu điều tra dân số năm 2022 của Trung tâm Nghiên cứu Di trú (Center for Immigration Studies) cho thấy tại Hoa Kỳ có hơn 11 triệu người trong độ tuổi lao động sở hữu bằng cấp STEM nhưng không làm bất kỳ công việc nào liên quan đến STEM.

Ông Moore chỉ ra rằng nguyên nhân là các tập đoàn công nghệ lớn và nhiều doanh nghiệp quy mô lớn khác đã sa thải nhân viên người Mỹ để tuyển dụng lao động nước ngoài có liên quan đến các vụ sử dụng bằng cấp giả mạo.

Ông cho rằng đây là đặc điểm cố hữu của “hệ thống nhập cư hợp pháp đã bị chia cắt và méo mó” của Hoa Kỳ, do các nhóm vận động hành lang của doanh nghiệp thiết kế với mục đích đặt ra càng ít câu hỏi càng tốt, nhằm đưa lao động nước ngoài vào Mỹ trên quy mô lớn.

Ông nhấn mạnh, giải pháp lâu dài duy nhất là cải tổ toàn diện hệ thống nhập cư hợp pháp của chúng ta và chấm dứt vĩnh viễn chương trình H-1B cũng như chương trình OPT.

Cuối cùng, ông kết luận rằng nhập cư bất hợp pháp phá hoại pháp quyền, gây tổn hại đến lợi ích của người lao động Mỹ và làm xói mòn lối sống của người Mỹ. Tuy nhiên, hệ thống các chương trình nhập cư hợp pháp quy mô lớn, nếu không tệ hơn nhập cư bất hợp pháp, thì ít nhất cũng tệ ngang với nhập cư bất hợp pháp, vì vậy cần phải được cải tổ một cách toàn diện.