Đảng AfD đứng trước cơ hội lịch sử giành quyền điều hành một bang ở Đức

Đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) đang dẫn đầu các cuộc thăm dò trước cuộc bầu cử cấp bang tại Saxony-Anhalt, miền Đông nước Đức, diễn ra ngày 6/9. Nếu kết quả thăm dò được phản ánh trong kết quả bỏ phiếu và các đảng nhỏ không vượt qua ngưỡng 5%, AfD có khả năng giành hơn một nửa số ghế tại nghị viện bang.

Đây sẽ là một diễn biến đáng chú ý, bởi kể từ khi Cộng hòa Liên bang Đức được tái lập năm 1949, chưa có đảng nào ngoài đảng Dân chủ Xã hội (SPD), Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) và đảng chị em tại Bavaria là Liên minh Xã hội Cơ đốc giáo (CSU) từng giành đa số tuyệt đối để một mình thành lập chính quyền tại một bang.

AfD hiện là đảng lớn thứ hai tại Quốc hội Liên bang Đức (Bundestag) và là đảng đối lập chính thức, sau khi giành 20,8% số phiếu trong cuộc bầu cử liên bang tháng 2/2025.

Ông Daniel Schatz, chuyên gia chính sách đối ngoại và tác giả có bằng tiến sĩ khoa học chính trị của Đại học Humboldt Berlin, nhận định với Fox News Digital rằng kết quả tại Saxony-Anhalt có thể cho thấy AfD đang tiến gần hơn đến việc tham gia điều hành một bang.

“Lý do Saxony-Anhalt quan trọng là AfD không còn chỉ đứng trước cánh cửa quyền lực. Đảng này có thể đang tiến rất gần đến việc mở cánh cửa đó,” ông Schatz nói.

Tranh luận về “bức tường lửa” chính trị

Các đảng chính thống của Đức từ lâu duy trì chính sách không hợp tác với AfD, một nguyên tắc thường được gọi là “Brandmauer”, hay “bức tường lửa” chính trị.

Một chiến thắng của AfD tại Saxony-Anhalt có thể tạo ra tiền lệ mới trong chính trường Đức, dù ảnh hưởng chính sách của chính quyền bang vẫn bị giới hạn bởi cơ cấu liên bang của nước này.

Ông Janek Treiber, nhà nghiên cứu khoa học chính trị tại Đại học Công nghệ Dresden, cho rằng ý nghĩa chính trị của một chính quyền do AfD lãnh đạo sẽ lớn hơn những thay đổi cụ thể ở cấp bang.

“Việc một đảng duy nhất, và là một đảng cánh hữu, có thể điều hành một bang của Đức sẽ mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn,” ông Treiber nói. Theo ông, điều này cho thấy các đảng từng nắm quyền tại Đức từ năm 1949 hoặc tại miền Đông từ năm 1990 có thể mất vị thế thống trị.

Ông Schatz mô tả AfD là một đảng dân tộc chủ nghĩa và chống nhập cư thuộc cánh hữu, đồng thời cho rằng đảng này đã trở thành một kênh để cử tri thể hiện sự bất mãn đối với giới chính trị truyền thống, đặc biệt tại khu vực từng thuộc Đông Đức.

AfD chủ trương siết chặt chính sách nhập cư, nhấn mạnh bản sắc dân tộc Đức, phản đối nhiều chính sách thuộc chương trình nghị sự xanh và có lập trường mềm mỏng hơn đối với Nga.

Lập trường về nhập cư

Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình Đức ZDF, đồng chủ tịch AfD toàn quốc Alice Weidel ủng hộ việc đóng cửa biên giới Đức và rút khỏi khu vực Schengen.

“Di cư bất hợp pháp, biên giới mở không kiểm soát, bất kỳ ai cũng có thể vào. An ninh nội địa của chúng ta đang chịu ảnh hưởng. Người dân thực sự đã quá mệt mỏi với tình trạng này,” bà Weidel nói.

Bà Weidel cũng kêu gọi thu hồi quy chế bảo hộ của người tị nạn Syria và đưa họ trở về nước.

“Tất cả người tị nạn Syria phải bị thu hồi quy chế bảo hộ vì lý do khiến họ phải rời bỏ quê hương không còn tồn tại. Những người này phải trở về quê nhà. Nếu họ không tự nguyện rời đi, họ phải bị trục xuất,” bà nói.

Bà Weidel cho biết khoảng 1,3 triệu người Syria đang ở Đức và phản đối việc tiếp tục nhập tịch những người mà theo quan điểm của bà nên rời khỏi nước này. Bà cũng cảnh báo về điều bà gọi là “Hồi giáo hóa”.

Chính phủ Đức cảnh báo về tác động kinh tế

Tháng 5/2025, Cơ quan Liên bang Bảo vệ Hiến pháp Đức (BfV) phân loại AfD là một nhóm “cực đoan cánh hữu được xác nhận”, viện dẫn các lập trường của đảng này về người di cư và cách xác định bản sắc Đức dựa trên nguồn gốc.

Theo Deutsche Welle, vào tháng 2/2026, một tòa án Đức đã tạm đình chỉ việc phân loại này. Các thẩm phán cho rằng có bằng chứng về những phát biểu và chính sách có khả năng vi hiến trong AfD, nhưng chưa đủ bằng chứng để xác định toàn bộ đảng là một tổ chức cực đoan.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz gần đây nói với đài ARD rằng ông không cho rằng các nhà đầu tư quốc tế sẽ muốn xây dựng nhà máy hoặc thành lập doanh nghiệp tại Saxony-Anhalt dưới sự lãnh đạo của một Thủ hiến bang thuộc AfD.

Tuy nhiên, ông Merz nhấn mạnh quyết định thuộc về cử tri Saxony-Anhalt và cảnh báo bang này có thể chịu “thiệt hại đáng kể” nếu AfD giành quyền lãnh đạo.

Những tranh luận này chưa làm thay đổi đáng kể vị trí của AfD trong các cuộc thăm dò. Ứng viên hàng đầu của đảng tại Saxony-Anhalt, Ulrich Siegmund, cũng có lượng người theo dõi lớn trên mạng xã hội TikTok, với hơn 700.000 người theo dõi.

Một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận xét hình ảnh chỉn chu và phong thái chuyên nghiệp của ông Siegmund góp phần tạo cho AfD hình ảnh gần gũi với cộng đồng. Báo cáo cho rằng sự hiện diện của đảng trên đường phố và truyền thông giúp củng cố thông điệp đối lập giữa AfD và các đảng chính thống.

Vì sao AfD có thể giành đa số với khoảng 43% phiếu?

Theo trang Wahlrecht.de, chuyên theo dõi các cuộc thăm dò bầu cử liên bang và cấp bang của Đức, AfD đang dẫn trước CDU tại Saxony-Anhalt với tỷ lệ khoảng 41%-23%. Ba đảng cánh tả khác đứng sau.

Một đảng hoặc liên minh cần ít nhất một nửa số ghế tại nghị viện bang để thành lập chính quyền và lựa chọn Thủ hiến bang.

Hệ thống bầu cử của Đức có thể khiến một đảng giành hơn một nửa số ghế dù không nhận được hơn 50% tổng số phiếu.

“Cử tri Đức bỏ 2 lá phiếu. Một lá phiếu dành cho ứng viên tại địa phương và một lá phiếu dành cho đảng. Chính lá phiếu dành cho đảng quyết định số ghế mà mỗi đảng được phân bổ trong nghị viện,” ông Schatz giải thích.

Theo ông, các đảng không đạt ngưỡng 5% sẽ không được phân bổ ghế theo nguyên tắc thông thường. Vì vậy, nếu một số đảng nhỏ không vượt qua ngưỡng này, tỷ lệ khoảng 42%-43% phiếu dành cho AfD có thể chuyển thành hơn một nửa số ghế tại nghị viện.

Nếu điều đó xảy ra, AfD có thể lần đầu tiên thành lập một chính quyền bang mà không cần liên minh với đảng khác.

AfD thu hút thêm cử tri trẻ

Một báo cáo của CSIS cho biết, 60,5% cử tri AfD được khảo sát có thế giới quan mà báo cáo phân loại là cực đoan cánh hữu. Hơn 2/5 cử tri AfD cũng cho rằng đảng này chưa đủ tách mình khỏi các quan điểm cực đoan cánh hữu.

Báo cáo cho biết mức tăng ủng hộ gần đây của AfD đặc biệt rõ ở nhóm cử tri từ 18 đến 25 tuổi, với kết quả tăng gấp 3 lần so với cuộc bầu cử liên bang năm 2021.

Ông Treiber cho rằng các vấn đề kinh tế, trong đó có chi phí gia tăng và tình trạng thất nghiệp, đang góp phần thúc đẩy sự ủng hộ của cử tri trẻ dành cho AfD. Ông cũng nhận xét giới trẻ Đức ngày càng phân cực về chính trị, với một bộ phận khác ủng hộ đảng cánh tả Die Linke.

Kết quả tại Saxony-Anhalt có thể được theo dõi như một chỉ dấu cho xu hướng chính trị tại một số bang khác ở Đức.

Tại bang Mecklenburg-Western Pomerania, nơi cựu Thủ tướng Angela Merkel lớn lên và bắt đầu sự nghiệp chính trị, AfD hiện dẫn trước SPD với tỷ lệ 35%-32% trong các cuộc thăm dò của Wahlrecht.de. Bang này sẽ tổ chức bầu cử sau 2 tuần.

Tại Berlin, nơi cũng tổ chức bầu cử vào ngày 20/9, mức trung bình của các cuộc thăm dò gần đây cho thấy Die Linke và CDU cùng ở mức 20%, AfD đạt 18%, trong khi đảng Xanh và SPD mỗi đảng nhận khoảng 15% ủng hộ.

AfD hiện có đại diện tại 14 trong tổng số 16 nghị viện bang của Đức và nắm giữ 15 trong số 96 ghế của Đức tại Nghị viện châu Âu.