Doanh nghiệp Mỹ ngại nhận dầu diesel Nga dù chính quyền Trump thúc giục sau thỏa thuận Putin

Tờ Daily Beast dẫn điều tra của The Washington Sun cho biết chính quyền Donald Trump đang khuyến khích các doanh nghiệp Mỹ tiếp nhận dầu diesel Nga, nhưng nhiều công ty từ chối vì lo ngại rủi ro pháp lý và uy tín. Ít nhất ba tàu chở nhiên liệu Nga đã hướng về Mỹ sau thỏa thuận Trump–Putin, trong đó tàu Agioi Fanendes chở khoảng 40.000 tấn diesel từng được dự kiến cập cảng ngày 7/11. Chính quyền Mỹ khẳng định việc cấp phép phù hợp pháp luật, trong khi các nghị sĩ và Thống đốc New Jersey Mikie Sherrill phản đối, khiến khả năng những lô hàng này thực sự được dỡ tại Mỹ vẫn chưa chắc chắn. 

Thỏa thuận dầu diesel giữa ông Trump và ông Putin

Ngày 9/10/2026, ông Trump công bố thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm đưa dầu diesel Nga trở lại thị trường Mỹ và thế giới để giảm áp lực giá nhiên liệu. Chính quyền Mỹ sau đó ban hành các biện pháp miễn trừ trừng phạt, bao gồm sắc lệnh ngày 16/10 liên quan đến Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran. Bối cảnh là giá nhiên liệu tăng mạnh trong cuộc chiến liên quan đến Iran và các đợt tấn công của Ukraine vào cơ sở lọc dầu của Nga, ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3/11.

Doanh nghiệp Mỹ không muốn mua dầu Nga

Theo tờ Daily Beast, các quan chức chính quyền Trump đang âm thầm vận động doanh nghiệp Mỹ tiếp nhận những lô dầu diesel đã được đưa lên tàu. Một chuyên gia ngành năng lượng cho biết cả Moscow lẫn Washington đều khuyến khích doanh nghiệp nhận hàng, kể cả với mức giảm giá lớn. Tuy nhiên, những người được phỏng vấn nói rằng các công ty vẫn không muốn tham gia vì lo ngại vi phạm luật trừng phạt và gây tổn hại danh tiếng. Đây là thông tin được thuật lại từ những nguồn trong ngành, chưa phải bằng chứng công khai xác nhận từng cuộc vận động cụ thể.

Nguy cơ bị điều tra sau bầu cử

Một thương nhân Phố Wall nói với báo giới Mỹ rằng các doanh nghiệp muốn tránh xa những giao dịch có khả năng dẫn đến kiện tụng hoặc điều tra trong nhiệm kỳ Quốc hội tiếp theo. Nếu đảng Dân chủ giành thêm quyền kiểm soát Quốc hội sau ngày 3/11, họ có thể tăng cường giám sát các giao dịch dầu diesel Nga. Đây là một trong những lý do khiến doanh nghiệp do dự, nhưng khả năng Quốc hội đổi quyền kiểm soát và mở điều tra khi ấy vẫn chỉ là triển vọng chính trị, không phải diễn biến đã xảy ra.

Ba tàu vận chuyển nhiên liệu Nga

Tờ Daily Beast cho biết ít nhất ba tàu chở nhiên liệu Nga đang hướng tới Mỹ và dự kiến đến sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Được biết, tàu Agioi Fanendes mang cờ Malta, chở khoảng 40.000 tấn diesel có hàm lượng lưu huỳnh cực thấp. Tàu từng có lịch đến cảng New York và New Jersey ngày 7/11, nhưng sau đó thông tin điểm đến chuyển sang trạng thái chờ chỉ thị, nên không thể khẳng định nhiên liệu chắc chắn sẽ được giao tại Mỹ.

Thống đốc New Jersey phản đối

Thống đốc đảng Dân chủ Mikie Sherrill tuyên bố đang xem xét các phương án ngăn tàu chở dầu diesel Nga cập cảng thuộc New Jersey. Bà gọi thỏa thuận Trump–Putin là tham nhũng và bất hợp pháp, đồng thời cáo buộc chính quyền Mỹ đang giúp ông Putin có thêm nguồn thu trong khi Nga tiếp tục chiến tranh ở Ukraine. Đây là nhận định và cáo buộc của bà Sherrill; bài báo không đưa ra phán quyết tư pháp xác lập thỏa thuận là hành vi tham nhũng hoặc phạm pháp.

Cảnh báo từ các nghị sĩ

Các nghị sĩ Dân chủ đã gửi thư đến ngân hàng, doanh nghiệp năng lượng và cơ quan quản lý cảng, cảnh báo rằng những đơn vị tham gia vận chuyển, tài trợ hoặc nhập khẩu diesel Nga có thể phải đối mặt với trách nhiệm pháp lý. Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal còn yêu cầu chủ tàu Agioi Fanendes và PVT Azura đổi hướng thay vì đưa nhiên liệu đến các cảng Mỹ. Những cảnh báo này làm tăng nguy cơ tranh chấp và điều tra, nhưng không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp tham gia giao dịch đã phạm tội.

Nguy cơ pháp lý nằm ở đâu?

Ngày 9/10, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) của Bộ Tài chính Mỹ ban hành Giấy phép chung số 135, cho phép một số giao dịch liên quan đến mua bán, vận chuyển, dỡ hàng và nhập khẩu dầu diesel Nga đến ngày 7/4/2027. Tuy nhiên, chuyên gia pháp lý Scott R. Anderson trên Lawfare giải thích rằng giấy phép miễn trừ các quy định trừng phạt do hành pháp quản lý không nhất thiết vô hiệu hóa được đạo luật cấm nhập khẩu năng lượng Nga do Quốc hội thông qua năm 2022. Đây là cơ sở quan trọng của tranh cãi hiện tại, và chưa có phán quyết cuối cùng của tòa án giải quyết cách hiểu này.

Lập trường của Bộ Tài chính và Nhà Trắng

Một quan chức Bộ Tài chính Mỹ khẳng định giấy phép của OFAC phù hợp với những hành động tương tự mà cơ quan này từng thực hiện và chính quyền đang tuân thủ luật pháp hiện hành. Phản hồi này trái ngược với quan điểm của các nghị sĩ cho rằng luật liên bang năm 2022 tiếp tục cấm nhập khẩu diesel Nga. Daily Beast cho biết đã liên hệ Nhà Trắng để xin bình luận, nhưng bài báo không ghi nhận phản hồi trực tiếp từ Nhà Trắng tại thời điểm xuất bản.

Khả năng chuyển dầu sang Brazil

Công ty tư vấn năng lượng Rapidan Energy Group nhận định Mỹ và Nga vẫn đang tìm người mua cho những lô hàng. Công ty cho rằng các tàu cuối cùng có thể chuyển hướng sang Brazil, nơi vốn nhập khẩu nhiều dầu diesel Nga kể từ khi các nước phương Tây áp đặt trừng phạt năm 2022. Đây là dự báo của giới phân tích, chưa phải quyết định vận chuyển được xác nhận.