Giáo sĩ Shia Iran cấp cao ban hành fatwa kêu gọi Hồi giáo thánh chiến chống Mỹ-Israel

Ông Ayatollah Hossein Noori-Hamedani (Ảnh: Trích xuất hình ảnh màn hình)

Các giáo sĩ Shia cấp cao tại Iran đã ban hành fatwa kêu gọi “thánh chiến (jihad)” chống Mỹ và Israel sau khi Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong bối cảnh xung đột quân sự leo thang. Lời kêu gọi này đã kích động các cuộc biểu tình và bạo động chống Mỹ lan rộng tại nhiều nước Trung Đông, với một số vụ tấn công nhắm vào cơ sở ngoại giao và lợi ích của Mỹ. Các nhà phân tích cảnh báo rằng diễn biến này có thể làm gia tăng nguy cơ xung đột khu vực và kéo dài chiến tranh tại Trung Đông.

Ông Ayatollah Hossein Noori-Hamedani (Ảnh: Trích xuất hình ảnh màn hình)

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei đã thiệt mạng trong một cuộc không kích vào ngày 28/2/2026 tại Tehran. Cuộc tấn công được cho là chiến dịch phối hợp giữa Mỹ và Israel, nhắm vào các lãnh đạo cấp cao của Iran.

Sau cái chết này:

Chính quyền Iran gọi đây là “tuyên chiến với thế giới Hồi giáo.”
Hàng loạt giáo sĩ Shia cấp cao ban hành fatwa kêu gọi “thánh chiến (jihad)” cho cái chết của ông Khamenei.

Theo kênh Tasnim News Agency của Iran, Đại giáo chủ Grand Ayatollah Naser Makarem Shirazi, 99 tuổi, đã tuyên bố rằng việc báo thù cho ông Ali Khamenei là “bổn phận tôn giáo của tất cả người Hồi giáo trên toàn thế giới nhằm tiêu diệt cái ác của những kẻ tội phạm này khỏi thế gian.”
Kênh Tasnim cũng đưa tin rằng một giáo sĩ cao cấp khác là ông Hossein Nouri Hamedani đã ban hành một fatwa, tuyên bố rằng tất cả người Hồi giáo có nghĩa vụ “báo thù cho máu của Khamenei.”

Fatwa là ý kiến pháp lý tôn giáo của một học giả Hồi giáo về việc một hành động có hợp với luật Hồi giáo hay không. Người đưa ra fatwa gọi là mufti (học giả luật Hồi giáo).

Fatwa “jihad” nghĩa là gì trong trường hợp này

Trong ngữ cảnh này:

Jihad là lời kêu gọi đấu tranh tôn giáo chống lại kẻ thù của Hồi giáo.

Một số giáo sĩ Iran tuyên bố trả thù Mỹ và Israel là nghĩa vụ tôn giáo.
Lời kêu gọi này có thể kích hoạt các nhóm vũ trang thân Iran trên toàn Trung Đông.

Các lực lượng có thể hưởng ứng gồm:

Hezbollah ở Lebanon
Các dân quân Shia ở Iraq
Houthi ở Yemen
Một số nhóm Hồi giáo cực đoan khác

Biểu tình và bạo động lan khắp khu vực

Sau tuyên bố “thánh chiến (jihad)”:

Các nơi xảy ra biểu tình lớn

Iran
Iraq
Pakistan
Lebanon

Một số nơi:

Người biểu tình tấn công hoặc tìm cách xông vào các cơ quan ngoại giao của Mỹ, trong đó có lãnh sự quán Mỹ tại Karachi (Pakistan) và các khu vực gần đại sứ quán Mỹ ở nhiều nước.
Ở Pakistan, các cuộc biểu tình trở nên bạo lực và hơn 30 người thiệt mạng.
Tại Iraq: Đại sứ quán Mỹ yêu cầu công dân Mỹ trú ẩn tại chỗ do nguy cơ an ninh cao.

Nguy cơ chiến tranh khu vực

Các lời kêu gọi “thánh chiến” được xem là lời kêu gọi trả thù mang tính tôn giáo, có thể kích động các lực lượng Hồi giáo cực đoan hoặc các nhóm vũ trang trong khu vực.

Nhiều nhà phân tích cho rằng đây là một bước leo thang cực kỳ nguy hiểm vì:

Iran có mạng lưới lực lượng ủy nhiệm (proxy forces) trong khu vực Trung Đông
Các nhóm này có thể tấn công căn cứ Mỹ hoặc Israel
Xung đột có thể lan sang nhiều quốc gia Trung Đông

Một ví dụ:

Hezbollah ở Lebanon đã phóng hỏa tiễn vào Israel sau khi Khamenei chết.

Cuộc khủng hoảng chính trị tại Iran

Sau cái chết của ông Khamenei:

Iran đang lựa chọn lãnh tụ tối cao mới.
Con trai cả của ông, Mojtaba Khamenei, được xem là ứng viên kế nhiệm.

Trong lúc chờ lãnh tụ mới, một hội đồng lãnh đạo tạm thời đang điều hành đất nước.

Bối cảnh lớn hơn: Iran đang bất ổn từ trước

Trước khi chiến tranh xảy ra:

Iran đã trải qua các cuộc biểu tình lớn từ cuối 2025 do khủng hoảng kinh tế và chính trị.
Hàng chục nghìn người bị bắt và hàng nghìn người chết trong các cuộc đàn áp.

Điều này khiến: