Giữa lúc Mỹ–Iran chuẩn bị đàm phán, 3.200 tàu ùn ứ tại eo biển Hormuz

Trong bối cảnh Mỹ và Iran chuẩn bị tiến hành đàm phán, hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz trên thực tế vẫn rơi vào tình trạng tê liệt. Việc khôi phục lưu thông tại tuyến hàng hải then chốt này là điều kiện cốt lõi trong thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa hai bên trong tuần này, song tình trạng đình trệ hiện nay đang làm dấy lên nghi ngờ nghiêm trọng về thiện chí thực hiện cam kết của Iran.

Hiện có khoảng 3.200 tàu bị ùn ứ ở phía tây eo biển, trong đó bao gồm khoảng 800 tàu chở dầu và tàu hàng. Do tình hình an toàn hàng hải chưa rõ ràng, các tàu buộc phải neo đậu chờ đợi.

Nhà phân tích Matt Smith của công ty dữ liệu Kpler cho biết gần đây không có tàu chở dầu nào dám mạo hiểm đi qua. “Chúng tôi không thấy bất kỳ sản phẩm dầu mỏ nào được vận chuyển qua, eo biển trên thực tế vẫn đang bị đóng cửa — và điều này trở thành một quân bài trong tay Iran”. Theo thông tin, trong ngày thứ Năm chỉ có 3 tàu đi qua, chủ yếu là tàu Iran hoặc tàu chở hàng rời.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo: “Iran đang thể hiện rất kém trong việc cho phép dầu mỏ lưu thông, thậm chí là đáng xấu hổ. Điều này hoàn toàn không phù hợp với thỏa thuận mà chúng tôi đã đạt được!”

Theo dữ liệu của International Maritime Organization (IMO), kể từ khi khủng hoảng bùng phát, gần 20.000 thủy thủ đã bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư. Một số tàu buộc phải đổi hướng sang các cảng ở Oman hoặc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất để tránh rủi ro, khiến hành trình kéo dài thêm khoảng hai tuần và chi phí tăng tới 25%.

Khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu phụ thuộc vào tuyến vận tải qua eo biển Hormuz.

Ông Smith nhận định, mức độ chấp nhận rủi ro của các công ty vận tải thấp hơn nhiều so với chính phủ: “Ngay cả khi không có thủy lôi, mối đe dọa từ tên lửa và máy bay không người lái cũng đủ khiến các nhà khai thác e ngại”. Ngoài ra, phí bảo hiểm chiến tranh cao cũng trở thành rào cản thực tế đối với hoạt động lưu thông.

Giám đốc Sultan Al Jaber của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi cho biết: “Eo biển Hormuz chưa thực sự được mở, việc tiếp cận vẫn đang bị kiểm soát và hạn chế”.

Theo Financial Times, Iran bị cho là đã âm thầm yêu cầu thu “phí qua lại bằng tiền điện tử” ở mức 1 USD cho mỗi thùng dầu vận chuyển qua khu vực.

Tướng Keane: Iran từ trước đến nay không đáng tin cậy

Chuyên gia phân tích chiến lược cấp cao của Fox News, tướng 4 sao đã nghỉ hưu Jack Keane tỏ ra bi quan về triển vọng ngừng bắn. Trong chương trình Jesse Watters Primetime, ông cho rằng Tehran đang tận dụng khoảng thời gian này để giảm áp lực và thử thách quyết tâm tái can thiệp quân sự của Mỹ.

“Tôi không tin người Iran. Họ là bậc thầy trong việc gây nhiễu và kéo dài đàm phán, và có lịch sử không giữ lời,” ông nói, đồng thời nhấn mạnh đội ngũ của ông Trump cần giám sát chặt việc thực thi thỏa thuận. “Nếu mọi thứ thất bại, chúng ta phải có đủ quyết tâm để giải quyết dứt điểm.”

Trước đó, ngày thứ Ba, ông Trump tuyên bố dưới sự trung gian của Pakistan, Mỹ quyết định hoãn kế hoạch “không kích và tấn công” nhằm vào Iran trong hai tuần. Trên nền tảng Truth Social, ông cho biết đề xuất “10 điểm” từ phía Iran là cơ sở khả thi cho đàm phán, đồng thời khẳng định quân đội Mỹ đã vượt mức hoàn thành các mục tiêu quân sự đề ra.

Các cuộc đàm phán cấp cao Mỹ–Iran nhằm đạt được lệnh ngừng bắn lâu dài dự kiến sẽ diễn ra vào thứ Bảy tuần này tại Pakistan.