Hạ viện Mỹ thúc đẩy dự luật nhắm vào các vi phạm của doanh nghiệp TQ

Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ hôm thứ Tư (3/6) đã thông qua một dự luật lưỡng đảng nhằm thiết lập cơ chế thực thi pháp luật chuyên trách trong Bộ Tư pháp Mỹ để tăng cường trấn áp các hành vi vi phạm thương mại liên quan đến doanh nghiệp Trung Quốc, bao gồm trốn thuế quan, lách các quy định xuất nhập khẩu, rửa tiền thông qua hoạt động thương mại và buôn lậu.

Dự luật có tên “Đạo luật Bảo vệ Công nghiệp và Người lao động Mỹ khỏi các Tội phạm Thương mại Quốc tế năm 2025”, do Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt Hạ viện về Cạnh tranh Chiến lược Mỹ – Trung, ông John Moolenaar, cùng các nghị sĩ lưỡng đảng Ashley Hinson và Raja Krishnamoorthi đề xuất.

Dự luật yêu cầu thành lập một lực lượng đặc nhiệm trong Vụ Hình sự thuộc Bộ Tư pháp Mỹ, chuyên điều tra và truy tố các tội phạm liên quan đến thương mại quốc tế, đặc biệt tập trung vào các doanh nghiệp Trung Quốc bị nghi ngờ trốn thuế quan và thuế nhập khẩu, vi phạm quy định kiểm soát xuất nhập khẩu, buôn lậu, rửa tiền thông qua thương mại và các hành vi phạm tội khác liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu của Mỹ.

Ông Moolenaar cho biết dự luật nhằm đối phó với các hành vi thương mại bị cho là thao túng thị trường của chính quyền Trung Quốc cũng như những doanh nghiệp cố tình vi phạm luật pháp Mỹ. Ông nhấn mạnh Mỹ cần xây dựng một môi trường cạnh tranh công bằng để ngăn chặn các công ty Trung Quốc làm suy yếu năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp Mỹ và đe dọa việc làm của người lao động Mỹ.

Thành lập đơn vị chuyên trách trong Bộ Tư pháp

Theo dự luật, sau khi được Quốc hội cấp ngân sách, Bộ Tư pháp sẽ có 120 ngày để thành lập cơ chế thực thi mới. Một công tố viên cấp cao thuộc Vụ Hình sự sẽ được chỉ định điều phối hoạt động của lực lượng này.

Dự luật cũng yêu cầu tuyển dụng thêm luật sư xét xử hình sự và nhân sự hỗ trợ nhằm xử lý các vụ án thương mại nghiêm trọng có phạm vi liên bang hoặc liên bang – liên bang chồng lấn.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp sẽ tăng cường phối hợp với Cục Điều tra An ninh Nội địa (HSI) và Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP), đồng thời cung cấp đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các cơ quan thực thi pháp luật ở cấp liên bang, bang và địa phương nhằm nâng cao năng lực chống tội phạm thương mại.

Dự luật còn yêu cầu xây dựng cơ chế hợp tác với các cơ quan thực thi pháp luật của các đối tác thương mại nước ngoài thông qua chia sẻ thông tin, hỗ trợ kỹ thuật và các chiến dịch phối hợp để đối phó với tội phạm thương mại xuyên biên giới.

Tập trung vào hành vi trốn thuế, buôn lậu và rửa tiền

Dự luật định nghĩa “tội phạm liên quan đến thương mại” là các hành vi phạm pháp nhằm né tránh thuế quan, các khoản phí xuất nhập khẩu hoặc các quy định quản lý thương mại. Các hành vi này bao gồm gian lận hải quan, khai báo sai sự thật, buôn lậu, gian lận qua thư tín và viễn thông, rửa tiền, vi phạm liên quan đến lao động cưỡng bức và buôn bán hàng giả.

Tuy nhiên, dự luật không áp dụng đối với các vụ việc thuộc phạm vi của Đạo luật Kiểm soát Xuất khẩu Vũ khí, Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế hay Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu, vốn liên quan đến an ninh quốc gia và đã có cơ chế thực thi riêng.

Dự luật cũng cho phép các biện pháp thực thi dân sự được tiến hành song song với các vụ truy tố hình sự nhằm mở rộng phạm vi xử lý trách nhiệm.

Báo cáo hàng năm với Quốc hội

Theo quy định, Bộ trưởng Tư pháp Mỹ sau khi tham vấn Bộ An ninh Nội địa sẽ phải trình báo cáo thường niên lên Quốc hội, nêu rõ kết quả điều tra và thực thi pháp luật đối với các vụ án thương mại, số lượng vụ truy tố, tình hình sử dụng ngân sách và nhu cầu kinh phí trong tương lai.

Dự luật đồng thời cho phép phân bổ 20 triệu USD cho năm tài khóa 2026, trong đó ít nhất 80% phải được dành cho hoạt động truy tố hình sự, bao gồm tuyển dụng và đào tạo điều tra viên, công tố viên cũng như thúc đẩy phối hợp liên ngành.

Mỹ tiếp tục siết chặt thực thi thương mại với Trung Quốc

Trong những năm gần đây, chính phủ Mỹ liên tục tăng cường giám sát hàng hóa và doanh nghiệp Trung Quốc. Kể từ nhiệm kỳ đầu của Donald Trump, Washington đã áp thêm nhiều mức thuế đối với hàng hóa Trung Quốc và đẩy mạnh điều tra các hành vi bị cho là lách quy tắc xuất xứ, chuyển tải hàng hóa qua nước thứ ba và gian lận thuế quan.

Nhiều nghị sĩ của cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ cho rằng một số doanh nghiệp Trung Quốc đã sử dụng các hình thức như trung chuyển qua nước thứ ba, khai báo giá trị thấp hoặc khai báo sai để né tránh các quy định thương mại của Mỹ, từ đó gây bất lợi cho các doanh nghiệp trong nước.

Việc dự luật được Ủy ban Tư pháp Hạ viện thông qua cho thấy hai đảng tại Quốc hội Mỹ vẫn duy trì sự đồng thuận cao trong các vấn đề cạnh tranh kinh tế – thương mại với Trung Quốc. Tuy nhiên, dự luật vẫn phải được Hạ viện và Thượng viện thông qua trước khi được tổng thống ký ban hành thành luật.