Hàng chục thủy lôi chưa được rà phá, eo biển Hormuz chưa thể hoạt động bình thường

Mặc dù sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ (MoU), đã có một số tàu bắt đầu rời Vịnh Ba Tư vào thứ Sáu (19/6), các chuyên gia hàng hải cảnh báo rằng tuyến luồng chính giữa eo biển Hormuz vẫn còn hàng chục quả thủy lôi chưa được rà phá, nên triển vọng khôi phục hoạt động thương mại bình thường trong ngắn hạn không mấy khả quan.

Luồng chính đóng, thủy lôi vẫn là mối đe dọa

Theo bài viết của tờ The Guardian ngày 19/6, ông Phil Belcher – Giám đốc hàng hải của Hiệp hội Chủ tàu Dầu độc lập Intertanko – cho biết luồng hàng hải chính ở giữa eo biển Hormuz hiện trên thực tế đang bị đóng.

Ông nói: “Luồng hàng hải chính ở giữa eo biển Hormuz đã đóng lại vì quá nguy hiểm. Theo dữ liệu mới nhất mà chúng tôi có, trong eo biển vẫn còn một lượng thủy lôi rất lớn: 80 quả, cần một khoảng thời gian nữa mới có thể gỡ hết.”

Trong thời gian diễn ra xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran, Tehran được cho là đã rải dày đặc thủy lôi ngay trong tuyến đường hàng hải quốc tế được công nhận, khiến việc qua lại của tàu chở dầu và tàu hàng thương mại bị hạn chế nghiêm trọng.

Đường vòng rủi ro cao, gần 600 tàu bị dồn ứ

Ông Belcher ví tình trạng hiện nay ở eo biển Hormuz giống như việc làn đường giữa của một tuyến cao tốc bị chặn, các phương tiện chỉ còn cách đi trên “lề cứng”.

Ông giải thích, tuyến đường vòng ở phía nam – chạy sát theo bờ biển Oman – nằm rất gần các bãi đá ngầm, khiến nguy cơ mắc cạn và va chạm tăng lên đáng kể. Cùng lúc, những đợt gây nhiễu điện tử trong thời gian xung đột vẫn tiếp tục làm rối loạn hệ thống định vị trên tàu, càng làm việc đi lại thêm khó khăn.

Hiện vẫn còn gần 600 tàu đang neo đậu trong Vịnh Ba Tư chờ được giải tỏa. Ngay cả khi tình hình khu vực tiếp tục hạ nhiệt, sẽ phải mất một thời gian đáng kể mới có thể “giải tỏa ách tắc” hết số tàu này. Trước khủng hoảng, mỗi ngày có khoảng 130 tàu qua lại eo biển Hormuz, tuyến này đảm nhiệm gần 20% lượng vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.

Lo ngại vận tải không thể bình thường trở lại trong năm nay

Tổng biên tập Lloyd’s List, ông Richard Meade, nhận định ngành vận tải biển đang đối mặt với một “tình huống chưa từng có tiền lệ”, và cho rằng hoạt động vận tải tại eo Hormuz khó có thể trở lại bình thường trong năm nay.

Ông Peter Sand, nhà phân tích trưởng của công ty phân tích vận tải Xeneta, cũng cảnh báo phải nhìn nhận bản ghi nhớ Mỹ–Iran một cách “thực tế và hết sức thận trọng”. Ông chỉ ra rằng, ngay cả khi lệnh ngừng bắn giữ được, khoảng 10% công suất vận chuyển container toàn cầu vẫn sẽ bị ảnh hưởng, cước phí trên các tuyến thương mại chủ chốt tiếp tục leo thang, “mức độ hỗn loạn như vậy không thể đảo ngược chỉ sau một đêm”.

Nỗi lo phí quá cảnh tạo hiệu ứng dây chuyền

Theo The Guardian, một mối lo khác của giới vận tải biển là trong MoU có quy định 60 ngày miễn phí, và sau khi hết thời hạn này, Iran có thể sẽ bắt đầu thu phí quá cảnh đối với tàu thuyền.

Người phát ngôn của hãng vận tải biển Đức Hapag-Lloyd cho rằng việc thu phí đi lại trên vùng biển quốc tế là “hoàn toàn sai”, hoàn toàn khác với mô hình thu phí dựa trên cơ sở hạ tầng như kênh Suez hay kênh Panama.

Giới vận tải biển lo ngại rằng, nếu Hormuz tạo ra tiền lệ, các tuyến hàng hải chiến lược khác như eo biển Malacca hay eo biển Đài Loan có thể sẽ noi theo, từ đó gây tác động sâu rộng tới cấu trúc thương mại toàn cầu.