Nhật và Úc thúc đẩy 6 dự án khoáng sản trọng điểm, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc

Nhật Bản và Úc hôm thứ Sáu (1/5) tuyên bố sẽ nâng cấp hợp tác song phương trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng lên thành yếu tố cốt lõi của an ninh kinh tế. Hai nước ưu tiên thúc đẩy sáu dự án phát triển khoáng sản trọng điểm tại Úc, tập trung vào đất hiếm, niken, gali và khai thác đất hiếm từ quặng.

Hợp tác lần này cho thấy xu hướng các nước phương Tây đang liên thủ bảo vệ an ninh chuỗi cung ứng, từng bước thoát khỏi sự phụ thuộc vào Trung Quốc.

Lãnh đạo Nhật Bản – Úc sẽ ký thỏa thuận và công bố tuyên bố chung

Theo Nikkei hôm thứ Sáu, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae dự kiến sẽ hội đàm với Thủ tướng Úc Anthony Albanese vào thứ Hai (4/5) tới. Hai bên sẽ chính thức ký kết kế hoạch hợp tác, đưa khoáng sản quan trọng trở thành trụ cột then chốt trong quan hệ đối tác an ninh kinh tế Nhật – Úc, ồng thời công bố tuyên bố chung.

Dự án hàng đầu trong sáu dự án ưu tiên là sản xuất đất hiếm, do liên doanh giữa tập đoàn thương mại Nhật Bản Sojitz và Tổ chức Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Kim loại Nhật Bản (JOGMEC) dẫn dắt. Dự án này đã bắt đầu sản xuất đất hiếm nặng từ năm 2025.

Các dự án còn lại bao gồm:

• Dự án mỏ niken do Sumitomo Metal Mining phối hợp với Mitsubishi Corporation.
• Dự án tái chế gali do Sojitz hỗ trợ.
• Dự án khai thác đất hiếm từ quặng khoáng do JX Advanced Metals phối hợp với Marubeni.

Úc cải cách phê duyệt môi trường, đẩy nhanh phát triển tài nguyên khoáng sản

Việc thúc đẩy hợp tác lần này diễn ra đúng lúc Chính phủ Úc đang tiến hành cải cách lớn. Thủ tướng Anthony Albanese hôm thứ Tư (29/4) tuyên bố sẽ cải tổ quy định môi trường, chuyển giao thẩm quyền đánh giá và phê duyệt dự án từ chính quyền liên bang sang các bang, nhằm loại bỏ tình trạng chậm trễ do phải rà soát qua 2 cấp như trước đây.

Từ năm 2025, Úc bắt đầu xây dựng hệ thống dự trữ chiến lược khoáng sản quan trọng, cam kết đầu tư 1,2 tỷ đô la Úc (khoảng 860 triệu USD) để đảm bảo nguồn cung ổn định và hỗ trợ dài hạn cho các dự án phát triển khoáng sản.

Các nước phương Tây tăng cường an ninh chuỗi cung ứng

Theo dữ liệu của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), Nhật Bản hiện vẫn phụ thuộc 60—70% lượng đất hiếm nhập khẩu từ Trung Quốc. Trong bối cảnh Đảng Cộng sản Trung Quốc thường sử dụng kiểm soát xuất khẩu làm công cụ địa chính trị, cùng với nguy cơ gián đoạn vận tải đường biển, đây đang là mối lo ngại an ninh lớn đối với Tokyo.

Mỹ cũng đang tích cực phối hợp với các đồng minh. Tháng 2/2026, Bộ Ngoại giao Mỹ đã chủ trì hội nghị cấp bộ trưởng về khoáng sản quan trọng với sự tham gia của 54 quốc gia và Ủy ban châu Âu, nhằm phối hợp chiến lược giữa các nước phương Tây trong lĩnh vực này.