Hoa Kỳ phản đối việc tịch thu tài sản của Nga – Bloomberg

Hôm thứ Hai (20/10), Bloomberg dẫn các nguồn tin cho biết chính phủ Hoa Kỳ sẽ không tham gia kế hoạch của Liên minh châu Âu (EU) nhằm sử dụng tài sản Nga bị đóng băng để hỗ trợ tài chính cho Ukraine.

Tại cuộc họp của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) diễn ra tuần trước ở Washington, các quan chức Mỹ được cho là đã thông báo quan điểm này với các đồng cấp châu Âu, viện dẫn rủi ro đối với sự ổn định của thị trường tài chính toàn cầu nếu tịch thu trực tiếp tài sản của Nga.

Động thái này được đánh giá là một trở ngại lớn đối với EU, vốn đang tìm kiếm sự ủng hộ rộng rãi trong nhóm G7 cho kế hoạch sử dụng tài sản bị phong tỏa của Nga để tài trợ cho Kiev. Dù Mỹ nắm giữ phần nhỏ trong số 300 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Nga, việc Washington rút lui khiến kế hoạch của EU mất đi sức nặng chính trị.

Hiện nay, khoảng 200 tỷ euro trong tổng số tài sản bị đóng băng của Nga đang được Euroclear – một trung tâm thanh toán có trụ sở tại Bỉ – nắm giữ. Kể từ đầu xung đột vào tháng 2/2022, EU và các đồng minh đã phong tỏa các quỹ này như một phần của lệnh trừng phạt Nga. Lãi suất từ các khoản tiền này hiện đang được chuyển cho Ukraine.

Tuy nhiên, EU gần đây đang xem xét tiến xa hơn, với kế hoạch cung cấp “khoản vay bồi thường” trị giá tới 140 tỷ euro cho Ukraine. Khoản vay sẽ được bảo đảm bằng tài sản Nga bị đóng băng, tức sử dụng các tài sản này làm tài sản thế chấp cho trái phiếu phát hành. Kế hoạch này trên thực tế tương đương với việc tịch thu gián tiếp, bởi Ukraine chỉ hoàn trả nếu Nga bồi thường các thiệt hại chiến tranh — điều khó xảy ra trong tương lai gần.

Phản ứng trong nội bộ EU

Đề xuất này nhận được sự ủng hộ từ Đức, Pháp và một số nước Đông Âu, nhưng vấp phải phản đối mạnh mẽ từ Bỉ – quốc gia nơi Euroclear đặt trụ sở. Thủ tướng Bỉ Bart De Wever tuyên bố nếu xảy ra rủi ro pháp lý hoặc kiện tụng, trách nhiệm không thể đổ dồn vào Bỉ mà phải được chia đều trong toàn khối.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng tỏ ra thận trọng. Chủ tịch ECB Christine Lagarde ngày 19/10 lên tiếng ủng hộ việc dùng tài sản Nga làm tài sản thế chấp, nhưng nhấn mạnh rằng tất cả quốc gia nắm giữ tài sản phải phối hợp hành động để tránh xung đột pháp lý và làm suy yếu niềm tin vào hệ thống tài chính châu Âu.

Bà Lagarde cũng từng cảnh báo rằng việc tịch thu tài sản có thể gây tổn hại niềm tin toàn cầu vào đồng euro, và gây bất ổn thị trường tài chính quốc tế – quan điểm tương đồng với phía Mỹ.

Phản ứng của Nga và quan điểm quốc tế

Nga đã nhiều lần gọi các nỗ lực sử dụng tài sản của họ là “hành động trộm cắp” và đe dọa sẽ trả đũa mạnh mẽ. Trong khi đó, một số lãnh đạo phương Tây lập luận rằng hành động này không phải là tịch thu, mà chỉ là biện pháp tạm thời nhằm tăng khả năng huy động vốn cho Ukraine. Họ kỳ vọng sau này Nga có thể bị buộc phải trả tiền như một phần của thỏa thuận hòa bình.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia pháp lý và tài chính cảnh báo hành động này có thể làm suy yếu luật pháp quốc tế, mở ra tiền lệ nguy hiểm và gây ra hàng loạt vụ kiện tụng kéo dài.

Trong nhóm G7, sáng kiến của EU được Anh và Canada ủng hộ, còn Nhật Bản được cho là sẽ theo hướng thận trọng của Mỹ. Sự chia rẽ nội bộ G7 có thể cản trở nỗ lực thống nhất một mặt trận tài chính chống lại Nga, đặc biệt trong bối cảnh Ukraine đang rất cần hỗ trợ kinh tế để duy trì hoạt động quốc phòng và tái thiết.

Trong khi đó, các quan chức châu Âu tỏ ra thất vọng với Mỹ. Chính quyền Trump trước đây từng ủng hộ mạnh mẽ việc dùng tài sản Nga, nhưng nay tỏ ra dè dặt vì lo ngại ảnh hưởng tới thị trường tài chính toàn cầu và đồng USD.

Mặc dù số lượng tài sản Nga thuộc thẩm quyền của Hoa Kỳ không đáng kể, nhưng sự ủng hộ của Washington có thể mang lại sức nặng chính trị cho kế hoạch của EU.