Houthi tại Yemen tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út

Lực lượng Houthi tại Yemen được Iran hậu thuẫn hôm 20/7 tuyên bố áp đặt phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út, đồng minh của Mỹ. Động thái này mở ra một mặt trận mới trong cuộc đối đầu với Washington, đồng thời mở rộng mối đe dọa đối với nguồn cung năng lượng và thương mại toàn cầu ra ngoài khu vực Vịnh Ba Tư.

Theo Reuters, Iran từng gây sức ép với lực lượng Houthi rằng nếu Mỹ tiếp tục tấn công các cơ sở hạ tầng điện lực của Iran, lực lượng này nên đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb, tuyến đường dẫn vào Biển Đỏ.

Trong một tuyên bố hôm thứ Hai, Houthi tuyên bố sẽ áp đặt phong tỏa hàng hải đối với “kẻ thù” Ả Rập Xê Út, với biện pháp phong tỏa có hiệu lực ngay lập tức.

Lực lượng này cho biết lý do là để đáp trả “cuộc bao vây bất công và áp bức” mà Ả Rập Xê Út áp đặt đối với Yemen.

Phía Ả Rập Xê Út chưa đưa ra phản hồi công khai.

Việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Bab el-Mandeb sẽ khiến nguồn cung dầu mỏ toàn cầu giảm 7%, bởi điều này sẽ khiến phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Ả Rập Xê Út không thể rời khỏi khu vực. Động thái này cũng sẽ tiếp tục cản trở việc vận chuyển dầu mỏ từ Trung Đông ra thị trường quốc tế.

Tuyên bố của Houthi được đưa ra trong bối cảnh cả Iran và Mỹ đều phát tín hiệu mong muốn nối lại các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc xung đột ngày càng leo thang giữa hai nước.

Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters hôm thứ Hai rằng Iran đã nhận được đề xuất ngừng bắn kéo dài 10 ngày do các bên trung gian đưa ra, nhằm cứu vãn bản ghi nhớ thỏa thuận mà Mỹ và Iran đạt được trước đó.

Hai nguồn tin từ Chính phủ Pakistan nói với Reuters rằng Bộ trưởng Nội vụ Iran Eskandar Momeni đã tới Pakistan lần thứ hai trong chưa đầy một tuần và đề nghị Islamabad khôi phục vai trò trung gian hòa giải trong xung đột Mỹ–Iran.

Mỹ mở rộng không kích Iran nhưng vẫn tuyên bố sẵn sàng đàm phán

Trong lúc Houthi tuyên bố phong tỏa Ả Rập Xê Út, quân đội Mỹ cũng tiếp tục mở rộng các cuộc không kích nhằm vào Iran.

Theo truyền thông nhà nước Iran và chính quyền địa phương, các cuộc không kích của Mỹ hôm thứ Hai đã mở rộng tới nhiều tỉnh ở miền Trung và miền Bắc Iran, tất cả các khu vực bị tấn công đều có căn cứ quân sự hoặc cơ sở phòng không.

Trong đó, tỉnh Bushehr, nơi đặt nhà máy điện hạt nhân dân dụng duy nhất vẫn đang hoạt động của Iran, cũng bị tấn công.

Thống đốc tỉnh Bushehr Mohammad Mozaffari nói với Hãng thông tấn quốc gia Iran (IRNA): “Vài phút trước, nhiều địa điểm tại thành phố Bushehr đã bị các vật thể do kẻ thù Mỹ phóng tới tấn công”.

Tại tỉnh Đông Azerbaijan ở miền Bắc Iran, ông Majid Farshi, người đứng đầu cơ quan quản lý khủng hoảng địa phương, cho biết cuộc tấn công khiến “1 người hy sinh và một số người khác bị thương”.

Mặc dù hứng chịu một đợt không kích mới, Iran vẫn phát tín hiệu sẵn sàng tiếp tục tiếp xúc.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Iran hiện vẫn duy trì liên lạc ngoại giao với Mỹ thông qua các bên trung gian.

Tối Chủ nhật (19/7), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết sau khi Iran tấn công nhiều tàu thương mại ở eo biển Hormuz, Tehran trên thực tế đã hủy bỏ bản ghi nhớ nhằm duy trì hoạt động thông suốt của tuyến đường thủy này.

“Họ đã không tuân thủ bản ghi nhớ,” ông Rubio nói. “Eo biển lẽ ra phải được duy trì thông suốt, không thu phí qua lại, không bị tấn công và không phải hứng chịu tất cả những hành động mà họ đã thực hiện nhằm vào các tàu này. Nếu họ vi phạm các điều khoản của bản ghi nhớ, thì bản ghi nhớ đó không thể tồn tại”.

Tuy nhiên, ông Rubio đồng thời cho biết Mỹ vẫn để ngỏ khả năng giải quyết vấn đề thông qua con đường ngoại giao.

Theo CNN, một quan chức cấp cao Iran cũng bày tỏ quan điểm tương tự, nói rằng Iran “vẫn để ngỏ con đường ngoại giao”.

Eo biển Hormuz tiếp tục bị tấn công, rủi ro đối với vận tải biển toàn cầu gia tăng

Trong khi đó, tình hình tại eo biển Hormuz cũng tiếp tục xấu đi.

Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một tàu đã bị một vật thể không xác định phóng tới đánh trúng và bốc cháy tại eo biển Hormuz. Thủy thủ đoàn đã bỏ tàu và được một tàu kéo cứu an toàn, nhưng con tàu vẫn đang cháy và trôi dạt mất kiểm soát.

Trước đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố 2 tàu chở dầu tìm cách đi qua eo biển Hormuz đã “phát nổ và buộc phải ngừng hành trình”. Hãng thông tấn Tasnim dẫn tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng đưa tin về thông tin này.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm Chủ nhật kêu gọi cộng đồng quốc tế cùng bảo đảm an toàn cho hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Ông nói: “Rõ ràng là Iran — ít nhất là một số người ở Iran — muốn kiểm soát eo biển Hormuz và sử dụng nó như một con bài mặc cả để gây sức ép lên toàn thế giới”.

• Iran khống chế eo biển, ông Rubio kêu gọi các nước cùng chia sẻ trách nhiệm hộ tống

Ông Rubio cho biết Mỹ sẽ tiếp tục thực hiện mọi hành động cần thiết để bảo vệ an toàn cho hoạt động vận tải biển toàn cầu, nhưng các quốc gia khác cũng cần gánh vác trách nhiệm, dù là cung cấp trang thiết bị hay tài chính, để cùng chia sẻ gánh nặng này.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng cho biết quân đội Mỹ đã hoàn tất đêm thứ 10 liên tiếp không kích các mục tiêu ở Iran.