Iran cấm Giám đốc IAEA Rafael Grossi đến các cơ sở hạt nhân nước này

Iran đã cấm Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đến thăm các cơ sở hạt nhân của nước này. Tehran cáo buộc cơ quan thuộc Liên Hiệp Quốc này bóp méo sự thật trong một báo cáo gần đây, qua đó biện minh cho các cuộc không kích của Israel và Hoa Kỳ chống lại nhà nước Cộng hòa Hồi giáo.

Phó chủ tịch Quốc hội Iran, ông Hamid Reza Haji Babaei, vào thứ Bảy (28/6) đã tuyên bố rằng Tehran sẽ không còn cho phép nhân viên IAEA, kể cả giám đốc Rafael Grossi, đích thân đến kiểm tra các cơ sở hạt nhân của nước này, theo hãng truyền thông địa phương Mehr. Ông Babaei cho biết thêm rằng các camera giám sát của IAEA sẽ ngừng hoạt động tại các cơ sở hạt nhân Iran. 

Đầu tuần này, Hội đồng Bảo vệ, một cơ quan giám sát hiến pháp của Iran, đã thông qua một đạo luật đình chỉ hợp tác với IAEA cho đến khi Iran được đảm bảo an ninh cho các cơ sở hạt nhân. Dự luật này hiện đang chờ phê chuẩn.

Israel gần đây đã tiến hành các cuộc không kích lớn vào Iran, bắt đầu từ ngày 13 tháng 6, nhắm vào một số cơ sở hạt nhân và một số chỉ huy quân sự cấp cao và các nhà khoa học được cho là có liên quan đến chương trình hạt nhân của Cộng hòa Hồi giáo. Chủ Nhật tuần trước (22/6), Hoa Kỳ cũng đã tham gia chiến dịch quân sự của Israel, tấn công các cơ sở hạt nhân Natanz, Isfahan và Fordow. Ngay sau đó, với sự trung gian của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, một lệnh ngừng bắn đã được ký kết giữa Israel và Iran.

Iran trước nay vẫn khẳng định rằng chương trình hạt nhân của họ hoàn toàn mang tính chất hòa bình, nhưng không giải thích lý do tại sao họ lại xây dựng các cơ sở hạt nhân kiên cố ngầm. 

Trong một bài đăng trên X tuần trước, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cáo buộc IAEA đã ban hành “báo cáo thiên vị”, “che giấu sự thật” và được “sử dụng… để soạn thảo một nghị quyết” sau đó được Israel sử dụng nhằm biện minh cho “cuộc tấn công bất hợp pháp” vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Ông Baqaei cũng cho rằng IAEA đã chuyển giao “dữ liệu cơ sở nhạy cảm” cho Israel.

Báo cáo nêu trên của IAEA được công bố vào đầu tháng này nêu rõ rằng “Iran là quốc gia duy nhất trên thế giới không có vũ khí hạt nhân đang sản xuất và tích lũy uranium làm giàu lên tới 60%“.

Hội đồng giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc sau đó tuyên bố Iran vi phạm nghĩa vụ không phổ biến vũ khí hạt nhân lần đầu tiên sau 20 năm, với 19 trong số 35 quốc gia thành viên IAEA ủng hộ động thái này, trong đó có Hoa Kỳ, Anh, Pháp và Đức.

Tuy nhiên, khi xuất hiện trên CNN vào thứ Năm tuần trước (19/6), Giám đốc IAEA Grossi khẳng định rằng báo cáo của cơ quan giám sát “khó có thể là cơ sở cho hành động quân sự“. Ông Grossi nói thêm rằng IAEA “không thấy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy có một chương trình có hệ thống ở Iran để sản xuất vũ khí hạt nhân“.