Iran đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz, cảnh báo cắt đứt xuất khẩu năng lượng Trung Đông

Sau khi quân đội Mỹ hôm thứ Tư (15/7) tái áp đặt phong tỏa trên biển đối với các cảng của Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) lập tức đưa ra cảnh báo cứng rắn, tuyên bố sẽ đóng cửa “tất cả các tuyến xuất khẩu có lợi cho Mỹ và các đồng minh” ở Trung Đông.

Tín hiệu này không chỉ làm trầm trọng thêm khủng hoảng ở eo biển Hormuz, mà còn cho thấy Tehran có thể thông qua các lực lượng ủy nhiệm mở rộng chiến sự tới eo biển Bab el‑Mandeb, cửa ngõ vào Hồng Hải, khiến hai huyết mạch năng lượng toàn cầu cùng đối mặt nguy cơ bị gián đoạn.

Iran đe dọa cắt đứt xuất khẩu năng lượng trong khu vực

Trong tuyên bố được truyền thông nhà nước Iran phát đi, IRGC nói: “Việc xuất khẩu dầu và khí đốt từ khu vực này, hoặc là để mọi người cùng hưởng, hoặc là chẳng ai được hưởng cả.”

Lực lượng này nhấn mạnh, trừ khi Mỹ chấm dứt “hành vi xâm lược”, eo biển Hormuz – nơi chiếm gần 1/5 lưu lượng thương mại dầu khí toàn cầu – sẽ tiếp tục ở trong trạng thái đóng cửa.

Giới phân tích nhận định, thông điệp trên cho thấy Iran có thể tận dụng đồng minh Houthi tại Yemen để phong tỏa eo biển Bab el‑Mandeb nối Hồng Hải với Vịnh Aden. Theo Press TV, một lãnh đạo cấp cao của lực lượng Houthi hôm thứ Hai cảnh báo rằng nếu Ả Rập Xê Út tiếp tục tấn công Yemen, lực lượng này sẵn sàng đóng tuyến đường biển nói trên, đồng thời tuyên bố giá dầu có thể tăng vọt lên 200 USD/thùng.

Mỹ mở đợt không kích Iran kéo dài 7 giờ

Đáp trả các đợt tấn công liên tiếp của Iran nhằm vào tàu thuyền qua lại, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) rạng sáng thứ Tư đã tiến hành chiến dịch không kích kéo dài 7 giờ, đánh trúng hàng chục mục tiêu quân sự Iran quanh eo biển Hormuz và dọc bờ biển nước này.

Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, cho biết trong tuần qua Iran đã “cố ý nhắm vào dân thường” trong nhiều cuộc tấn công trên khắp khu vực, trong đó có bảy vụ nhắm vào tàu thương mại, khiến gần 12 thủy thủ dân sự thiệt mạng, mất tích hoặc bị thương.

Ông nói thêm, Iran cũng phóng hàng chục tên lửa và máy bay không người lái vào các nước láng giềng vùng Vịnh, và tuyên bố: “Quân đội Mỹ sẽ buộc Iran phải chịu trách nhiệm vì những hành vi xâm lược vô cớ, liên tục đe dọa tính mạng người vô tội.”

Theo giới chức Mỹ, hiện quân đội Mỹ đã triển khai 19 tàu chiến ở biển Ả Rập, trong đó có hai tàu sân bay cùng một tàu đổ bộ tấn công mang hơn 1.000 lính thủy đánh bộ, và hàng trăm máy bay quân sự đang hoạt động trong khu vực.

Đợt xung đột mới đã khiến chiến sự lan sang nhiều nước có hiện diện lực lượng Mỹ. Tehran tuyên bố đã tấn công các cơ sở của Hạm đội 5 Mỹ tại Bahrain, một căn cứ hậu cần ở Kuwait và một căn cứ không quân ở Jordan. Quân đội Jordan hôm thứ Tư xác nhận hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn và bắn hạ ba tên lửa đạn đạo phóng từ hướng Iran, không ghi nhận thiệt hại nhân mạng hoặc tài sản.

Lo ngại gián đoạn nguồn cung tiếp tục đẩy giá dầu quốc tế tăng. Hợp đồng tương lai dầu Brent tăng 1,7%, lên 86,17 USD/thùng; giá dầu WTI tăng 1,49%, lên 80,52 USD/thùng, đều ở mức cao nhất trong một tháng.

Tổng thống Trump đưa ra tối hậu thư

Hôm thứ Ba, Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc phỏng vấn với truyền thông đã gửi tối hậu thư tới Tehran. Ông nói: “Tốt hơn hết là các ông nên đạt được thỏa thuận. Nếu không các ông sẽ trắng tay.”

Ông Trump đe dọa rằng nếu Iran không trở lại bàn đàm phán, mục tiêu tấn công của Mỹ trong tuần tới sẽ chuyển sang các nhà máy phát điện và cầu đường của Iran. Ban đầu ông cân nhắc áp dụng mức “phí hộ tống” 20% đối với tàu hàng qua eo biển Hormuz, nhưng sau khi lãnh đạo các nước vùng Vịnh cam kết sẽ đầu tư hàng chục tỷ USD vào Mỹ, ông Trump đã tuyên bố hủy kế hoạch thu phí này.

Trong khi đó, các bên trung gian trong khu vực vẫn tiếp tục thúc đẩy hai bên trở lại bàn đàm phán nhằm cứu vãn thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vốn đang rất mong manh.