Iran tấn công các tàu chở dầu tại eo biển Hormuz, Qatar và Ả Rập Xê Út lên án

Hôm thứ Ba (7/7), 3 tàu chở dầu đã bị tấn công gần eo biển Hormuz, trong đó có tàu của Qatar và Ả Rập Xê Út. Sau các vụ việc, hai nước yêu cầu Iran phải chịu hoàn toàn trách nhiệm, trong khi Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) lên án các cuộc tấn công của Iran là một hành động leo thang nguy hiểm.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed Al-Ansari cho biết trong một tuyên bố đăng trên nền tảng X hôm thứ Ba rằng tàu “Al-Rekayyat” của Qatar đã bị tấn công khi đang di chuyển gần eo biển Hormuz.

Ông nhấn mạnh đây là hành động không thể chấp nhận, là cuộc tấn công của Iran nhằm vào an toàn hàng hải quốc tế và an ninh nguồn cung năng lượng toàn cầu, đồng thời là sự vi phạm nghiêm trọng và trắng trợn luật pháp quốc tế, đặc biệt là các quy định bảo đảm quyền tự do hàng hải và lưu thông an toàn trên các tuyến đường thủy quốc tế.

Qatar yêu cầu Iran “chấm dứt mọi hành động gây phương hại đến an ninh khu vực hoặc đe dọa an toàn hàng hải quốc tế”, đồng thời khẳng định Iran “phải chịu hoàn toàn trách nhiệm pháp lý đối với vụ tấn công này cũng như mọi thiệt hại và hậu quả phát sinh”.

Theo Reuters, đoạn ghi âm cuộc gọi khẩn cấp mà hãng tin này thu thập được cho thấy thuyền trưởng tàu Al-Rekayyat đã phát tín hiệu cấp cứu khi bị tấn công: “Cứu! Cứu! Cứu! Đây là tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng Al-Rekayyat. Phần phía trên phòng máy bên mạn trái của chúng tôi đã bị máy bay không người lái tấn công. Hiện phòng máy đang bốc cháy với khói dày đặc. Chúng tôi chưa thể đánh giá thêm về mức độ thiệt hại”.

Mặc dù toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn, một nguồn tin trong lĩnh vực an ninh hàng hải nói với Reuters rằng đám cháy trên tàu có thể khiến con tàu đối mặt với nguy cơ phát nổ.

Trong một vụ việc khác, một tàu chở dầu thô treo cờ Ả Rập Xê Út đã bị hư hại gần bờ biển Oman.

Sau đó, Ả Rập Xê Út ra tuyên bố lên án Iran tấn công tàu chở dầu “Wedyan”.

Riyadh cho rằng vụ tấn công “là hành động nhằm vào an toàn hàng hải quốc tế và an ninh nguồn cung năng lượng toàn cầu”, đồng thời yêu cầu Iran “ngay lập tức chấm dứt” mọi hành động đe dọa. Ả Rập Xê Út cũng nhấn mạnh Iran phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về các vụ tấn công này.

Trong một sự cố khác xảy ra cùng ngày, một tàu chở dầu bị máy bay không người lái tấn công khi đang đi qua eo biển Hormuz. Con tàu chỉ bị hư hại nhẹ và vẫn có thể tiếp tục hành trình đến cảng tiếp theo, theo báo cáo của Văn phòng Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), cơ quan trực thuộc Hải quân Hoàng gia Anh.

Tổng thư ký Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), Jassim Mohammed Al-Budaiwi, ra tuyên bố hôm thứ Ba cho rằng các cuộc tấn công “man rợ” của Iran đã đe dọa an toàn của các thủy thủ và là “một sự leo thang nguy hiểm, đe dọa an ninh và ổn định của khu vực”.

Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế có “lập trường kiên quyết và đủ sức răn đe” trước các cuộc tấn công liên tiếp của Iran nhằm ngăn chặn những hành động thù địch tương tự tái diễn.

Theo CNN, một quan chức Mỹ xác nhận Iran đã nổ súng vào 3 tàu thương mại trong vùng lãnh hải Oman gần eo biển Hormuz hôm thứ Ba.

Vị quan chức này cho rằng hành động đó “vi phạm nghiêm trọng” bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran đã ký kết trước đó.

Vụ việc xảy ra không lâu sau khi Iran tổ chức lễ tang kéo dài nhiều ngày cho lãnh tụ tối cao quá cố Ali Khamenei.

Tranh cãi về tuyến hàng hải và phí quá cảnh có thể ảnh hưởng đến thỏa thuận hòa bình

The Hill ngày 7/7 cho biết việc sắp xếp các tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz là một trong những nội dung quan trọng của bản ghi nhớ gồm 14 điểm mà Washington và Tehran ký kết vào tháng trước.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump hy vọng thỏa thuận này sẽ giúp mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, qua đó giảm áp lực tăng giá dầu và giá xăng tại Mỹ.

Tuy nhiên, Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng đáng kể về quyền kiểm soát tuyến hàng hải và việc thu phí quá cảnh.

Mỹ và các nước vùng Vịnh cho rằng tàu thương mại có thể đi qua tuyến hàng hải thay thế gần bờ biển Oman, trong khi Iran khẳng định các tàu phải đi theo tuyến do Tehran phê duyệt và cuối cùng phải chấp nhận cơ chế thu phí.

Trước đó, Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp (Joint Maritime Information Center – JMIC), do Hải quân Mỹ giám sát, đã thông báo với các công ty vận tải biển rằng tuyến hàng hải thay thế gần bờ biển Oman đã được mở rộng và tiếp tục mở cửa cho tất cả các tàu.

Tờ The Economic Times cũng cho biết việc các cơ quan hàng hải của Hải quân Mỹ mở rộng tuyến hàng hải gần Oman được xem là động thái nhằm đối phó với nỗ lực của Iran trong việc kiểm soát quyền đi lại qua eo biển Hormuz và áp đặt phí quá cảnh.

Theo bài báo, vụ tấn công tàu chở dầu lần này cho thấy dù Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời và có các sắp xếp về hoạt động hàng hải, eo biển Hormuz vẫn là một khu vực có mức độ rủi ro rất cao.

Đối với thị trường năng lượng toàn cầu, mối nguy không chỉ nằm ở việc một con tàu bị tấn công, mà còn ở khả năng các hãng vận tải biển có thể coi tuyến đường này không còn an toàn, kéo theo chi phí bảo hiểm, cước vận chuyển và giá dầu khí đồng loạt tăng trở lại.