Iran: Tổ chức nhân quyền nói hơn 2.500 đã thiệt mạng; CBS News nói vượt quá 12.000 người

Tổ chức nhân quyền có trụ sở tại Mỹ, Human Rights Activists News Agency (HRANA), cho biết hôm thứ Tư (14/1) rằng số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình trên toàn Iran đã tăng lên ít nhất 2.571 người. Trong khi đó, CBS News đưa tin con số này vượt quá 12.000, cho thấy đây là làn sóng bất ổn nội bộ lớn nhất và đẫm máu nhất tại Iran trong nhiều năm qua.

HRANA: Hơn 2.500 người thiệt mạng

Theo hãng tin Reuters, đến nay HRANA đã xác minh được 2.403 người biểu tình thiệt mạng, cùng với 147 người có liên quan đến chính phủ cũng đã tử vong; trong số những người chết còn có 12 trẻ vị thành niên và 9 thường dân không tham gia biểu tình.

Những số liệu này được tổng hợp thông qua việc đối chiếu chéo các nguồn tin y tế, tư pháp và truyền thông tại nhiều địa phương khác nhau. HRANA cùng nhiều nguồn tin đều nhất trí cho rằng, con số thương vong vẫn có khả năng tiếp tục tăng, và tình hình thực tế có thể nghiêm trọng hơn so với các thống kê hiện đã công bố.

Trong khi đó, một quan chức Iran hôm thứ Ba cho biết khoảng 2.000 người đã thiệt mạng trong hơn 2 tuần bất ổn trên toàn quốc vừa qua. Đây là một trong số ít lần chính quyền Iran công khai đưa ra ước tính về số người chết, tuy nhiên không nêu rõ phân loại danh tính cụ thể, đồng thời gọi phần lớn nạn nhân là “những kẻ khủng bố và bạo loạn được thế lực nước ngoài chỉ đạo”, và cáo buộc Mỹ cùng Israel kích động bạo lực.

CBS News: Số người thiệt mạng vượt quá 12.000 người

Theo thông tin mới nhất mà CBS News thu thập được hôm thứ Ba (13/1), các nguồn tin bên trong Iran cho biết số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình đã vượt quá 12.000 người.

Liên quan đến làn sóng giết chóc lan rộng trên toàn quốc này, hai nguồn tin am hiểu (trong đó có một người đang ở trong Iran) đã xác nhận với CBS News rằng theo các báo cáo sơ bộ tổng hợp từ các quan chức y tế tại các tỉnh, số người tử vong được ước tính trong khoảng từ 12.000 đến 20.000 người.

Mặc dù những con số này vẫn chưa được kiểm chứng độc lập, các nguồn tin cảnh báo rằng số nạn nhân thực tế có thể vượt xa quy mô hiện đang được cộng đồng quốc tế biết đến, thậm chí có thể lên tới 20.000 người. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cũng bày tỏ quan ngại trước Quốc hội rằng con số tử vong thực tế có thể cao hơn đáng kể so với các ước tính hiện nay.

Một đoạn video dài 16 phút ghi lại cảnh tượng thảm khốc tại Trung tâm Pháp y Kahrizak, ngoại ô Tehran, đã trở thành bằng chứng then chốt. CBS News xác nhận rằng đoạn phim cho thấy có ít nhất từ 366 đến 400 thi thể được đặt thành hàng trên mặt đất trong trung tâm này; các pháp y đang kiểm tra những vết thương diện rộng do đạn ghém (birdshot) và các vết rách sâu trên thi thể.

Theo thông tin được biết, đoạn video này do một nguồn tin ẩn danh liều mạng thực hiện trong thời gian mất kết nối internet, phải di chuyển quãng đường dài 600 dặm (khoảng 965 km) mới tìm được tín hiệu để tải lên. Trong video, đông đảo thân nhân khóc lóc, gọi tên người thân giữa các thi thể, tạo nên khung cảnh vô cùng bi thương.

Bạo lực của chính quyền đã lan sang cả hệ thống y tế. CBS News tiết lộ rằng lực lượng an ninh đang thường xuyên lục soát nhiều bệnh viện tư nhân ở Tehran, đe dọa đội ngũ y bác sĩ buộc phải giao nộp danh sách những người bị thương nhằm phục vụ cho các đợt trấn áp tiếp theo.

Ngoài ra, tại các tỉnh xa xôi thiếu thông tin liên lạc, mức độ thảm sát còn nghiêm trọng hơn. Tổ chức “Nhân quyền Iran” cho biết các hình ảnh mới nhất cho thấy tại tỉnh Mazandaran, phía bắc Tehran, chỉ trong một vụ tấn công đã có 75 người bị sát hại tập thể.

Hôm thứ Ba, một liên minh gồm 30 tổ chức phi chính phủ (NGO) do tổ chức UN Watch dẫn đầu đã chính thức đệ trình kiến nghị khẩn cấp lên Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, kêu gọi lập tức chấm dứt cuộc thảm sát mang tính hệ thống này.

Áp lực quốc tế gia tăng

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Ba công khai kêu gọi người dân Iran tiếp tục biểu tình, đồng thời tuyên bố “viện trợ đang trên đường”, và thông báo hủy bỏ toàn bộ các cuộc gặp với quan chức Iran. Trước đó, ông Trump cũng cho biết, để đáp trả việc Iran mạnh tay trấn áp các cuộc biểu tình, phía Mỹ đang xem xét nhiều lựa chọn, bao gồm cả hành động quân sự.

Chính phủ Anh mới đây tuyên bố, trước làn sóng biểu tình quy mô lớn tại Iran gây ra nhiều thương vong và bắt giữ, nước này sẽ áp dụng “các biện pháp trừng phạt toàn diện và bổ sung” đối với Iran. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper phát biểu trước Quốc hội rằng các biện pháp trừng phạt mới sẽ bao trùm nhiều ngành then chốt như tài chính, năng lượng, giao thông, phần mềm…, và sẽ nhanh chóng được thực thi sau khi hoàn tất quy trình lập pháp.

Bà Cooper đồng thời bác bỏ cáo buộc của Iran cho rằng các cuộc biểu tình do thế lực nước ngoài giật dây, gọi đây là “dối trá và tuyên truyền”, đồng thời nhấn mạnh rằng Anh Quốc sẽ tiếp tục vạch trần các luận điệu này, vừa bảo vệ lợi ích của mình, vừa theo dõi sát sao diễn biến tình hình tại Iran.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz, trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông hôm thứ Ba khi đang thăm Ấn Độ, cho rằng nếu một chế độ chỉ có thể duy trì quyền lực bằng bạo lực, thì trên thực tế chế độ đó đã đi đến hồi kết.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen viết trên nền tảng mạng xã hội X rằng Liên minh châu Âu sẽ nhanh chóng đề xuất một vòng trừng phạt mới, nhắm vào những cá nhân chịu trách nhiệm cho việc đàn áp các cuộc biểu tình.

Các cuộc biểu tình này bắt đầu từ ngày 28/12 năm ngoái, với nguyên nhân trực tiếp là đồng rial Iran mất giá mạnh, lạm phát leo thang và giá cả các mặt hàng thiết yếu không ngừng tăng cao. Sự bất mãn của người dân trước sự sụp đổ kinh tế đã lan từ các yêu cầu kinh tế sang lĩnh vực chính trị; phong trào biểu tình nhanh chóng lan rộng ra nhiều tỉnh và thành phố trên khắp Iran, từ các đô thị lớn đến các thị trấn địa phương, và dần biến thành một thách thức công khai đối với chế độ thần quyền.

Cuộc khủng hoảng này được đánh giá rộng rãi là cuộc khủng hoảng chính trị nội bộ nghiêm trọng nhất mà chính quyền Iran phải đối mặt trong những năm gần đây. Trong một tuyên bố chính thức, phía Anh cho biết, các biện pháp trấn áp biểu tình của chính quyền Iran đã bị mô tả là đẫm máu và tàn bạo nhất trong ít nhất 13 năm qua, với số người thiệt mạng và mức độ bạo lực vượt xa các cuộc biểu tình trước đây.