Kenya: Thủ lĩnh giáo phái bắt tín đồ nhịn đói bị kết tội giết 190 trẻ em

Tòa án Kenya hôm thứ Hai (19/10) kết tội thủ lĩnh giáo phái Paul Mackenzie và 28 người khác giết người, liên quan đến cái chết của 190 trẻ em và một người lớn. Tòa sẽ tuyên án ngày 6/11.

Đây là một trong những thảm kịch tồi tệ nhất thế giới liên quan đến giáo phái trong những năm gần đây, Reuters nhận định.

Phía công tố cáo buộc ông Mackenzie và Nhà thờ Good News International của ông lập ra một giáo phái tận thế, ra lệnh cho tín đồ bỏ đói bản thân và con cái đến chết để được lên thiên đường trước khi thế giới kết thúc.

Ông Mackenzie phủ nhận tội giết người, nói rằng ông không ép các nạn nhân nhịn đói. Tòa bác lập luận này.

Luật sư Lawrence Obonyo, người bào chữa cho ông Mackenzie và gần như tất cả các bị cáo khác, cho biết ông đã nhận yêu cầu kháng cáo.

Trẻ em bị bắt nhịn ăn trước tiên

Phiên đọc phán quyết kéo dài hơn 8 giờ. Theo thẩm phán Diana Kavedza Mochache, có trường hợp trẻ em bị cách ly và bị bỏ đói ngay trước mắt cha mẹ.

Trong tuyên bố mà CNN dẫn lại, Văn phòng Giám đốc Công tố Kenya cho biết tòa đã xác định các cái chết là kết quả của “một cơ chế có tổ chức, trong đó giáo lý và bộ máy cấp bậc được dùng để chỉ đạo và cưỡng ép các tín đồ của Mackenzie nhịn ăn đến chết”. Cơ quan này nêu rõ tín đồ bị buộc nhịn ăn lần lượt, bắt đầu từ trẻ em, trong khi lính canh kiểm soát việc đi lại và ngăn họ bỏ trốn.

Trẻ em bị trói, bị bỏ đói và bị phạt nếu tìm cách ăn hay bỏ trốn.

Thẩm phán dẫn kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy một số nạn nhân tử vong do ngạt thở, bị chèn ép vùng cổ hoặc chấn thương đầu, chứ không chỉ do đói. Bà cũng mô tả cách ông Mackenzie dùng bài giảng và tài liệu viết để thuyết phục tín đồ rằng thế giới bên ngoài là xấu xa, họ chỉ được cứu rỗi khi chuyển vào rừng. Tin nhắn WhatsApp lấy từ điện thoại của ông cho thấy ông đã liên lạc với tín đồ trước khi họ chuyển đến Shakahola.

Những người biết trực tiếp hoạt động của giáo phái cho biết ông Mackenzie lên kế hoạch bỏ đói tập thể theo ba đợt: trẻ em trước, sau đó đến phụ nữ và nam thanh niên, cuối cùng là những người đàn ông còn lại.

429 thi thể trong rừng Shakahola

Nhà chức trách bắt đầu khai quật thi thể trong rừng Shakahola, gần bờ biển đông nam Kenya, từ tháng 4/2023. Đến nay, họ đã tìm thấy 429 thi thể. Có thể sẽ còn thêm cáo buộc mới.

Nhiều thi thể trẻ em đã phân hủy nặng, chỉ 26 thi thể được nhận dạng. Cuộc điều tra về các cái chết khác vẫn đang tiếp diễn.

Ông Mackenzie còn đối mặt với các cáo buộc khác về những cái chết trong rừng, trong đó có tội danh liên quan đến khủng bố. Ông phủ nhận các cáo buộc này.

Phía công tố còn cáo buộc rằng ngay trong thời gian bị tạm giam, ông đã chỉ đạo dẫn tới cái chết của 52 người ở làng Kwa Binzaro, cách Shakahola khoảng 30 km. Ông Mackenzie không nhận tội trong vụ án này.

Người thân nạn nhân: “Ít nhất chính phủ đã làm được điều gì đó”

Ông Francis Wanje, 62 tuổi, mất 8 người thân vì giáo phái này, trong đó có hai người cháu. Ông nói với Reuters rằng phán quyết khiến ông vui mừng và tin tưởng vào ngành tư pháp.

“Nhiều người sẽ rút ra bài học từ những gì diễn ra hôm nay. Nhà thờ ở đâu cũng có, nhưng có những nơi lập ra với mục đích xấu. Vì vậy người dân cần hết sức cẩn thận”, ông Wanje nói.

Ông Rodgers Shibutse, cư dân Nairobi, tìm thấy hài cốt của mẹ mình trong số thi thể được khai quật hồi tháng 2/2024. Ông nói với CNN rằng ông Mackenzie đã gây ra nỗi đau khôn tả và ông muốn người này phải chịu án tù chung thân.

Khi được hỏi phán quyết có mang lại công lý cho mẹ mình không, ông đáp: “Chưa phải công lý trọn vẹn, nhưng ít nhất chính phủ đã làm được điều gì đó”.

Sau phiên xử, Giám đốc Công tố Renson Ingonga phát biểu với báo chí tại Tòa án Cấp cao Mombasa: “Đó là phán quyết tốt nhất mà chúng tôi có thể nhận được”.

Ông Mackenzie có mặt tại tòa, mặc áo polo kẻ sọc và quần đỏ, ngồi cạnh vợ, cũng là một bị cáo trong vụ án. Lúc thẩm phán gọi tên, ông ngồi im lặng, mắt nhìn vô định.

Từ tài xế taxi thành nhà truyền đạo tận thế

Ông Mackenzie, được cho là ngoài 50 tuổi, lớn lên ở hạt Kwale, đông nam Kenya, rồi chuyển đến thị trấn Malindi đầu thập niên 1990 để lái taxi. Năm 2003, ông lập Nhà thờ Good News International, nơi ông giảng những bài ngày càng mang màu sắc tận thế, Reuters cho biết trong bài chân dung về ông.

Người thân của một số nạn nhân cho biết ông cấm tín đồ cho con đi học hay đến bệnh viện khi ốm, gọi những nơi đó là của quỷ Satan.

Năm 2017, cảnh sát khám xét khu nhà của ông ở Malindi và phát hiện hàng chục trẻ em sống ở đó mà không đi học. Ông bị truy tố vì mở cơ sở giáo dục không đăng ký, nhưng vẫn tiếp tục truyền giảng. Năm 2019, nhà chức trách đóng cửa nhà thờ, và ông chuyển vào rừng Shakahola.

Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Kenya (KNCHR), một cơ quan độc lập, kết luận rằng nhiều người bị dụ đến đó bằng lời hứa có đất canh tác giá rẻ, nhưng rồi gặp những nhóm vũ trang ép tín đồ nhịn ăn. Ủy ban nhận được phản ánh rằng những người trái lệnh hay tìm cách bỏ trốn đã bị bóp cổ hoặc đánh đến chết.

Ông Stephen Mwiti mất vợ và 6 người con. Năm 2023, ông kể: “Ông ta bảo họ nhịn đói trước ngày tận thế 15/4, nói rằng ông ta sẽ là người cuối cùng và sẽ khóa cửa lại”.

Giữa tháng 3/2023, một người đàn ông địa phương báo cảnh sát rằng anh trai và chị dâu đã bỏ đói các con của họ đến chết trong rừng theo lệnh của ông Mackenzie. Ông Mackenzie bị bắt rồi được tại ngoại. Người thân nạn nhân cho biết sau đó ông đã dời ngày tận thế báo cho tín đồ lên sớm hơn. Cảnh sát bắt lại ông vào tháng 4/2023.

Vụ án đặt ra câu hỏi vì sao ông Mackenzie vẫn hoạt động được dù đã nằm trong tầm ngắm của nhà chức trách từ năm 2017. Năm 2023, Tổng thống Kenya William Ruto nói các cơ quan chính phủ lẽ ra đã có thể ngăn chặn những cái chết này, và ông nhận trách nhiệm với tư cách tổng thống.

Vụ việc cũng làm dấy lên lời kêu gọi siết chặt giám sát các nhà thờ và tổ chức tôn giáo tại Kenya, quốc gia có đa số dân theo Kitô giáo.