Lầu Năm Góc: 30 đại học Mỹ chấm dứt hơn 80 quan hệ nghiên cứu rủi ro

Lầu Năm Góc hôm thứ Hai (19/10) cho biết đợt rà soát an ninh nghiên cứu tại 30 trường đại học Mỹ đã dẫn đến hơn 80 động thái liên quan đến việc chấm dứt quan hệ nghiên cứu. Các tổ chức nước ngoài có liên quan bị coi là tiềm ẩn rủi ro an ninh quốc gia.

Cả 30 trường đều đã xử lý các mối quan hệ được xác định trong đợt kiểm tra, theo Bộ Chiến tranh Mỹ (Lầu Năm Góc). Hồi tháng 8, bộ này ra lệnh kiểm tra vì lo ngại nước ngoài tiếp cận những công trình nghiên cứu do tiền thuế của người dân Mỹ tài trợ.

Các động thái này bao gồm chấm dứt quan hệ với những tổ chức có tên trong danh sách hạn chế về an ninh nghiên cứu của Lầu Năm Góc, cũng như chủ động chấm dứt quan hệ với một số đơn vị không có tên trong danh sách.

Lầu Năm Góc không nêu tên các tổ chức nước ngoài liên quan và không công bố số liệu theo từng nước. Bộ cũng không cho biết đợt kiểm tra có phát hiện trường hợp nào tiếp cận trái phép nghiên cứu nhạy cảm hay không.

Trong số 30 trường được kiểm tra, 7 trường được khen ngợi vì đã áp dụng thêm các biện pháp bảo vệ nghiên cứu của Mỹ: Đại học Bang Oklahoma, Đại học Bang Pennsylvania, Đại học North Carolina tại Chapel Hill, Đại học South Carolina, Đại học Nam California, Đại học Texas tại Austin và Virginia Tech.

Lo ngại về nghiên cứu quân sự của Trung Quốc

Chỉ thị do Lầu Năm Góc ban hành hôm 17/8 yêu cầu 30 trường đại học rà soát một số quan hệ học thuật, tài chính và nghiên cứu cụ thể với các tổ chức nước ngoài bị coi là rủi ro an ninh quốc gia.

Trọng tâm của đợt kiểm tra là các tổ chức nước ngoài được xác định theo Mục 1286 của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng tài khóa 2019, cùng các tổ chức có liên hệ với những Viện Khổng Tử đã đổi tên.

Danh sách hạn chế mà Lầu Năm Góc cập nhật hồi tháng 7 gồm 130 tổ chức ở Trung Quốc, Nga và Iran. Gần 70% trong số đó đặt tại Trung Quốc.

Đợt kiểm tra diễn ra trong bối cảnh mối liên hệ giữa các trường đại học Mỹ và hệ thống nghiên cứu quân sự của Trung Quốc ngày càng bị giám sát chặt chẽ.

Hồi tháng 8, Viện Nghiên cứu về Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASI), một viện của Mỹ có liên kết với Không quân Mỹ, công bố nghiên cứu thống kê 204 lần tiếp xúc giữa các tổ chức Mỹ với phòng thí nghiệm quốc phòng Trung Quốc.

Các hình thức tiếp xúc bao gồm tham gia hội nghị, hợp tác nghiên cứu và thành lập các phòng thí nghiệm chung chính thức. Các lĩnh vực liên quan gồm cả động cơ máy bay, cảm biến dưới nước và công nghệ liên lạc tiên tiến.

Trong số các trường vừa được Lầu Năm Góc khen ngợi, có 3 trường cũng được đề cập trong nghiên cứu của viện này: Đại học Bang Pennsylvania, Đại học Nam California và Đại học Texas tại Austin.

Tuy nhiên, Lầu Năm Góc chưa công khai cho biết các mối quan hệ cụ thể mà nghiên cứu này nêu có liên quan đến những động thái cắt quan hệ được công bố hôm 19/10 hay không.

Phản ứng của Quốc hội

Dân biểu John Moolenaar (Cộng hòa, bang Michigan), Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ về Đảng Cộng sản Trung Quốc, hoan nghênh kết quả kiểm tra. Ông ghi nhận chính quyền Tổng thống Donald Trump và Lầu Năm Góc đã có những biện pháp xử lý rủi ro an ninh trong hoạt động nghiên cứu tại các trường đại học Mỹ.

“Tiền thuế của người dân Mỹ không bao giờ được dùng để trợ cấp cho tham vọng quân sự của Trung Quốc,” ông Moolenaar nói trong tuyên bố ngày 19/10. “Các trường đại học của chúng ta phải làm nhiều hơn nữa để bảo vệ những nghiên cứu do người nộp thuế tài trợ.”

Ông đã kêu gọi các cơ quan nghiên cứu liên bang khác áp dụng hạn chế tương tự.

Đầu tháng này, ông cũng đề nghị Lầu Năm Góc mở rộng danh sách hạn chế, bổ sung thêm các trường đại học, phòng thí nghiệm quốc phòng và chương trình thu hút nhân tài do nhà nước bảo trợ của Trung Quốc.

Theo ông Moolenaar, ủy ban sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền để mở rộng các biện pháp ngăn chặn việc lợi dụng nghiên cứu do Mỹ tài trợ, trong đó có đề xuất luật áp dụng các hạn chế đối với tất cả cơ quan nghiên cứu liên bang.