Liệu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump có đang tính “ván cờ lớn” chia rẽ Trung–Nga?

Một số chuyên gia tin rằng Tổng thống Donald Trump có thể đang theo đuổi một chiến lược địa chính trị lớn nhằm tách Nga khỏi Trung Quốc để tập trung kiềm chế Bắc Kinh – đối thủ chiến lược chính của Mỹ. Chiến lược này được so sánh với chiến lược “Nixon đảo ngược”, khi Washington cố gắng cải thiện quan hệ với Moskva để phá vỡ sự liên kết giữa hai cường quốc Á-Âu. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng quan hệ Nga–Trung hiện khá sâu sắc về kinh tế và an ninh, nên việc chia rẽ hai nước sẽ rất khó khăn.

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump có thể nhằm tách Nga ra khỏi Trung Quốc, giống một chiến lược địa chính trị lớn nhằm làm suy yếu khối liên kết giữa hai cường quốc này.

“Ván cờ lớn” ở đây là gì?

Khái niệm này thường được gọi trong giới chiến lược là: “Chiến lược Nixon đảo ngược (Reverse Nixon Strategy)”

• Năm 1972, Tổng thống lúc bấy giờ Richard Nixon đã mở cửa quan hệ với Trung Quốc để cô lập Xô Viết.

• Khi đó Mỹ tận dụng mâu thuẫn Trung–Xô để phá vỡ khối cộng sản.

Hiện nay một số nhà phân tích cho rằng: Tổng thống Trump có thể đang làm điều ngược lại

• Cố gắng giảm căng thẳng Mỹ-Nga

• Nhằm tập trung kiềm chế Trung Quốc

Do Trung Quốc hiện được xem là đối thủ chiến lược số 1 của Mỹ.

Vì sao Mỹ muốn tách Nga khỏi Trung Quốc?

Các chuyên gia đưa ra 3 lý do lớn:

(1) Liên minh Trung–Nga có thể thách thức Mỹ

Nga và Trung Quốc hiện hợp tác mạnh trong nhiều lĩnh vực:

• Quân sự

• Năng lượng

• Công nghệ

• Tài chính (giảm phụ thuộc vào đồng USD)

Hai nước thường:

• Tập trận chung

• Phối hợp tại Liên Hợp Quốc

• Hợp tác chống trừng phạt phương Tây

Nếu liên minh này trở thành khối chiến lược thực sự, Mỹ sẽ phải đối đầu với hai cường quốc cùng lúc.

(2) Trung Quốc là mối đe dọa dài hạn lớn hơn

Theo nhiều chiến lược gia Mỹ:

• Nga: sức mạnh quân sự mạnh nhưng kinh tế yếu

• Trung Quốc: kinh tế, công nghệ, dân số, công nghiệp đều lớn

Vì vậy Washington coi Bắc Kinh là: “đối thủ hệ thống lâu dài”

(3) Nga và Trung Quốc không hoàn toàn tin tưởng nhau

Dù hợp tác, hai nước vẫn có nhiều mâu thuẫn lịch sử:

1. Tranh chấp biên giới trước đây

2. Cạnh tranh ảnh hưởng tại Trung Á

3. Lo ngại Trung Quốc quá mạnh tại Siberia

Nga đôi khi lo ngại trở thành “đối tác junior/(đối tác nhỏ hơn)” của Trung Quốc.

Những dấu hiệu khiến các chuyên gia nghi ngờ có chiến lược này

Một số yếu tố được nhắc tới: Tổng thống Trump từng có lập trường mềm hơn với Nga

Ông Trump nhiều lần nói rằng:

• Mỹ nên cải thiện quan hệ với Nga

• Nga có thể là đối tác chống Trung Quốc

Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược sang Trung Quốc

Các chính sách:

• Chiến tranh thương mại

• Hạn chế công nghệ

• Kiểm soát chip AI

• Xây dựng liên minh tại châu Á

Tất cả đều nhằm kiềm chế Trung Quốc.

Các nhà phân tích so sánh với chiến lược thời Chiến tranh Lạnh

Nhiều chuyên gia nói Mỹ đang tìm cách: “tách hai đối thủ ra thay vì để họ liên minh.”

Tuy nhiên chiến lược này gặp nhiều trở ngại

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng điều này rất khó thực hiện.

(1) Nga và Trung Quốc đang phụ thuộc lẫn nhau

Sau chiến tranh Ukraine:

• Nga bán dầu và khí đốt nhiều hơn cho Trung Quốc

• Trung Quốc cung cấp hàng hóa và công nghệ cho Nga

(2) Hai nước cùng chống lại ảnh hưởng Mỹ

Cả Moskva và Bắc Kinh đều xem:

• NATO

• Hệ thống trừng phạt

• Sức mạnh Mỹ

là mối đe dọa.

(3) Niềm tin Nga–Mỹ rất thấp

Sau nhiều năm xung đột địa chính trị:

• Ukraine

• NATO

• trừng phạt

Quan hệ Nga–Mỹ đang ở mức thấp nhất nhiều thập niên.

Ý nghĩa lớn hơn

Vậy liệu ông Trump có đang cố gắng tái cấu trúc trật tự quyền lực thế giới hay không?

Nếu chiến lược này thành công:

• Mỹ có thể tập trung toàn lực vào Trung Quốc

Nếu thất bại:

• Mỹ có thể phải đối đầu liên minh Trung–Nga mạnh hơn.

Thiên Vân, theo The Vision Times, nestcentre.org, gisreportsonline.com