Mexico hạ trùm ma túy khét tiếng: Quan hệ Mỹ – Mexico sẽ thay đổi ra sao?
Một tấm áp phích tại Bộ Tư pháp ở Washington vào ngày 11 tháng 3 năm 2020. Charlotte Cuthbertson/The Epoch Times
Quân đội Mexico hôm Chủ nhật (22/2) đã tiêu diệt trùm băng đảng ma túy quyền lực nhất nước này và cũng là một trong những đối tượng bị truy nã gắt gao nhất của Mỹ – Nemesio Oseguera – giành được một thắng lợi lớn trong cuộc chiến chống ma túy. Tuy nhiên, hành động này cũng nhanh chóng châm ngòi cho các cuộc trả đũa từ các tay súng của băng đảng. Xét đến tầm ảnh hưởng của Oseguera cùng mạng lưới hoạt động xuyên quốc gia của tổ chức do ông ta lãnh đạo, việc ông bị loại bỏ được dự báo sẽ mang lại những tác động sâu rộng.Một tấm áp phích tại Bộ Tư pháp ở Washington vào ngày 11 tháng 3 năm 2020. Charlotte Cuthbertson/The Epoch Times
Oseguera, biệt danh “El Mencho”, là thủ lĩnh của Jalisco New Generation Cartel (CJNG) – một trong những tập đoàn tội phạm ma túy quyền lực nhất Mexico. Chiến dịch hôm Chủ nhật được xem là đòn giáng mạnh nhất vào các băng đảng ma túy kể từ khi trùm ma túy Mexico Joaquín Guzmán, biệt danh “El Chapo”, cựu thủ lĩnh của Sinaloa Cartel, bị bắt cách đây 10 năm.
Oseguera bị tiêu diệt – thắng lợi lớn cho cả Mỹ và Mexico
Theo hãng tin AP, Oseguera, 59 tuổi, có liên hệ với tội phạm có tổ chức ít nhất từ 30 năm trước.
Năm 1994, ông ta bị xét xử tại Mỹ vì buôn lậu heroin và bị kết án ba năm tù. Sau khi trở về Mexico, Oseguera nhanh chóng vươn lên trong thế giới buôn bán ma túy ngầm. Khoảng năm 2009, ông thành lập CJNG. Tổ chức này nhanh chóng trở thành băng đảng phát triển nhanh nhất Mexico, buôn lậu cocaine, ma túy đá, fentanyl và người di cư trái phép vào Mỹ, đồng thời sử dụng máy bay không người lái và thiết bị nổ tự chế để tiến hành các hoạt động bạo lực.
CJNG khét tiếng vì các cuộc tấn công táo bạo nhằm vào lực lượng an ninh Mexico, trong đó có vụ bắn rơi trực thăng quân sự tại bang Jalisco năm 2015, cũng như âm mưu ám sát ông Omar García Harfuch – khi đó là Cảnh sát trưởng Mexico City. Vụ ám sát bất thành, và hiện ông Harfuch đang giữ chức Bộ trưởng An ninh Liên bang Mexico.
Băng đảng này cũng tích cực tuyển mộ thành viên, liên tục tìm kiếm các phương thức mới để tiếp cận người tham gia qua mạng, đồng thời kiếm lợi từ trộm cắp nhiên liệu, tống tiền và lừa đảo.
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau nhận định cái chết của Oseguera là một “bước tiến lớn” đối với Mỹ, Mexico và toàn bộ khu vực Mỹ Latinh.
Quyền lực bỏ ngỏ trong nội bộ băng đảng
Hiện chưa rõ ai sẽ kế nhiệm Oseguera, thậm chí liệu có ai đủ khả năng thay thế ông ta hay không.
Theo Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), CJNG hoạt động tại ít nhất 21 trong số 32 bang của Mexico và trên gần như toàn bộ lãnh thổ Mỹ. Đây cũng là một tổ chức mang tính toàn cầu. Vì vậy, việc Oseguera bị tiêu diệt có thể tạo ra tác động vượt ra ngoài biên giới Mexico.
“Oseguera kiểm soát mọi thứ, ông ta giống như một nhà độc tài của một quốc gia”, cựu Giám đốc phụ trách hoạt động quốc tế của DEA Mike Vigil nói với AP.
Việc ông ta bị loại bỏ có thể làm chậm đà tăng trưởng và mở rộng nhanh chóng của CJNG, đồng thời khiến tổ chức này rơi vào thế bất lợi trong cuộc cạnh tranh trên nhiều mặt trận với Sinaloa Cartel.
Mexico cảm ơn Mỹ đã hỗ trợ
Bộ trưởng Quốc phòng Mexico Ricardo Trevilla Trejo hôm thứ Hai (23/2) cho biết trong cuộc họp báo rằng sự hỗ trợ từ các cơ quan và cơ quan tình báo Mỹ đã giúp nhà chức trách Mexico triệt phá mạng lưới thông tin của Nemesio Oseguera và triển khai chiến dịch bắt giữ.
“Như các bạn đã biết, công tác tình báo rất phức tạp và đòi hỏi nhiều thời gian. Cần phải thu thập một lượng lớn manh mối và thông tin từ nhiều nguồn khác nhau”, ông nói.
Ông cũng cho biết Mexico “duy trì mối liên hệ rất chặt chẽ với lực lượng vũ trang Mỹ trong lĩnh vực này”.
Nhà Trắng tiết lộ Mỹ đã cung cấp hỗ trợ tình báo cho chiến dịch lần này.
Một quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ nói với Reuters rằng một lực lượng đặc nhiệm mới do quân đội Mỹ dẫn đầu, chuyên phụ trách thu thập tình báo về các băng đảng ma túy, đã đóng vai trò trong cuộc đột kích của quân đội Mexico hôm Chủ nhật.
Các quan chức Mỹ cho biết lực lượng này, mang tên “Lực lượng đặc nhiệm liên ngành chống băng đảng ma túy”, bao gồm nhiều cơ quan chính phủ Mỹ và được thành lập âm thầm vào cuối năm ngoái. Mục tiêu của họ là xây dựng bản đồ mạng lưới các thành viên băng đảng ma túy ở cả hai bên biên giới Mỹ – Mexico.
Loại bỏ trùm ma túy giúp Mexico trong đàm phán với Mỹ
Cái chết của Oseguera sẽ giúp chính phủ Mexico chứng minh với Mỹ những kết quả trong cuộc chiến chống các băng đảng ma túy. Washington đang gây sức ép buộc Mexico phải tăng cường trấn áp các tổ chức này. Sau khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng năm ngoái, ông đã áp thêm thuế quan đối với Mexico do vấn đề ma túy xâm nhập vào Mỹ qua biên giới phía nam.
Mike Vigil nhận định chiến dịch này đã gửi tới chính quyền Trump một “tín hiệu mạnh mẽ, cho thấy họ đang tích cực và hiệu quả trong việc trấn áp” băng đảng ma túy quyền lực nhất.
Ông cho rằng Mexico nên tận dụng đà từ việc tiêu diệt Oseguera để phát động “các đòn tấn công trực diện hiệu quả dựa trên tình báo”.
“Nếu Mexico và Mỹ có thể hợp tác cùng nhau, đây sẽ là một cơ hội tuyệt vời”. ông nói.
Tổng thống Trump hôm thứ Hai đã đăng trên nền tảng mạng xã hội của mình,Truth Social: “Mexico phải tăng cường trấn áp các băng đảng ma túy và ma túy!”
Bộ trưởng Quốc phòng Mexico: Tám thành viên băng đảng bị tiêu diệt
Bộ trưởng Quốc phòng Mexico Ricardo Trevilla hôm thứ Hai (23/2) cho biết trong cuộc họp báo rằng trong cuộc đột kích tại bang Jalisco một ngày trước đó, 8 thành viên của Jalisco New Generation Cartel (CJNG) đã bị tiêu diệt.
Ông Trevilla cho biết quân đội đã triển khai chiến dịch trên bộ nhằm bắt giữ trùm băng đảng Nemesio Oseguera, sau đó xảy ra “cuộc đụng độ vô cùng dữ dội” với các thành viên băng đảng.
Bộ trưởng Quốc phòng nói thêm rằng lực lượng chức năng đã thu giữ đạn dược và bệ phóng tên lửa trong chiến dịch.
“Từ tối qua, thêm nhiều binh sĩ đã được triển khai tới bang Jalisco và các bang lân cận… tổng cộng đã điều động 2.500 quân tăng viện”, ông cho biết.
Đường phố như bùng nổ chiến tranh
Sau khi Oseguera bị tiêu diệt, các tay súng của băng đảng đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa tại nhiều bang ở Mexico, khiến lực lượng an ninh trên toàn quốc phải đặt trong tình trạng cảnh giác cao độ. Các phương tiện bị phóng hỏa đã gây tắc nghẽn đường sá tại 20 bang của Mexico.
Tại thành phố lớn thứ hai của Mexico và là thủ phủ bang Jalisco – Guadalajara – người dân phải tự khóa mình trong nhà, trong khi trường học tại nhiều bang đã cho học sinh nghỉ học vào thứ Hai.
Khi các hãng hàng không đồng loạt hủy chuyến bay và chính quyền ban hành lệnh trú ẩn tại chỗ, một số du khách mắc kẹt tại thành phố du lịch nổi tiếng Puerto Vallarta mô tả cảnh tượng xe cộ bị đốt cháy, các thành viên băng đảng phong tỏa những tuyến đường chính và cửa hàng bị cướp phá. Một số nhân chứng cho biết những hình ảnh đó khiến một số khu vực của thành phố nghỉ dưỡng nổi tiếng này “giống như đường phố bùng nổ một cuộc chiến”.