Mexico trấn áp băng đảng, chưa chặn được nguồn cung fentanyl vào Mỹ

Báo cáo cho rằng thị trường fentanyl vẫn duy trì hoạt động có thể do các nhóm tội phạm khác nhanh chóng lấp đầy khoảng trống trong sản xuất và buôn bán.

Chiến dịch quân sự của Mexico nhằm trấn áp các băng đảng ma túy tại bang Sinaloa – trung tâm sản xuất fentanyl lớn nhất nước này – vẫn chưa làm gián đoạn đáng kể nguồn cung loại opioid tổng hợp chết người vào Hoa Kỳ, mặc dù hàng ngàn nghi phạm đã bị bắt và nhiều phòng thí nghiệm ma túy bị phá hủy, theo một báo cáo mới.

Trong báo cáo công bố ngày 7/7, Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), có trụ sở tại Brussels, cho biết Chính phủ của Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đã giành được một số thành công về mặt chiến thuật trước các tổ chức tội phạm dưới sức ép từ chính quyền Trump. Tuy nhiên, chiến dịch này hầu như chưa làm giảm lượng fentanyl tuồn vào Hoa Kỳ, cũng như chưa làm suy yếu các mạng lưới băng đảng đứng sau hoạt động buôn bán loại ma túy này.

Đánh giá trên được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đẩy mạnh chiến dịch chống các băng đảng ma túy Mexico bằng cách đưa chúng vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài, mở rộng các chiến dịch quân sự nhằm vào hoạt động buôn lậu ma túy và áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các thủ lĩnh cùng mạng lưới tài chính của họ.

Thành công quân sự nhưng nguồn cung ma túy chưa suy giảm

Theo ICG, bà Sheinbaum đã cố gắng đáp ứng yêu cầu của Washington về việc mạnh tay hơn với các băng đảng ma túy, đồng thời nhiều lần bác bỏ đề xuất của ông Trump về việc để quân đội Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu của các băng đảng trên lãnh thổ Mexico.

Mexico đã triển khai hàng ngàn binh sĩ tới biên giới với Hoa Kỳ, dẫn độ gần 100 nghi phạm và đối tượng bị kết án buôn bán ma túy sang Mỹ, đồng thời tiêu diệt hoặc bắt giữ nhiều thủ lĩnh băng đảng. Phần lớn chiến dịch tập trung vào bang Sinaloa, nơi đặt căn cứ của Băng đảng Sinaloa và cũng là trung tâm sản xuất fentanyl lớn nhất Mexico.

Báo cáo cho biết quân đội và lực lượng an ninh liên bang Mexico đã phá hủy nhiều phòng thí nghiệm ma túy bí mật tại Sinaloa, bắt giữ gần 2.500 nghi phạm, thu giữ hơn 68 tấn ma túy và triển khai tới 15.000 binh sĩ tới bang này trong các giai đoạn khác nhau của chiến dịch.

Tuy nhiên, mặc dù chiến dịch quân sự góp phần làm giảm các cuộc giao tranh dữ dội tại khu vực đô thị do cuộc xung đột giữa các phe phái trong Băng đảng Sinaloa, giao tranh chỉ chuyển sang khu vực nông thôn và, theo báo cáo, “hoạt động buôn bán ma túy vẫn tiếp tục phát triển”.

“Bất chấp các cuộc thanh toán giữa các băng đảng hay chiến dịch trấn áp của chính phủ, nguồn cung fentanyl hầu như không bị ảnh hưởng, một lần nữa cho thấy khả năng chống chịu đáng kinh ngạc của thị trường ma túy trước những gián đoạn do bạo lực gây ra,” báo cáo nêu rõ.

Các quan chức Hoa Kỳ nói với nhóm nghiên cứu của ICG rằng xung đột giữa các băng đảng không tạo ra tác động đáng kể đến giá cả hoặc mức độ sẵn có của fentanyl tại các thành phố lớn của Mỹ. Họ cũng tin rằng phần lớn fentanyl từ Mexico vẫn được sản xuất tại bang Sinaloa.

Các nhà nghiên cứu cũng không ghi nhận biến động đáng kể về giá fentanyl tại các khu vực biên giới, cho thấy các mạng lưới buôn lậu đã thích nghi với chiến dịch trấn áp của chính phủ.

Theo báo cáo, việc thị trường fentanyl vẫn duy trì hoạt động có thể phản ánh một trong 3 khả năng: các nhóm tội phạm khác đã nhanh chóng lấp đầy khoảng trống trong sản xuất; hoạt động sản xuất được chuyển sang các khu vực khác của Mexico; hoặc các đường dây buôn lậu đã thay đổi phương thức vận chuyển để tiếp tục đưa ma túy vào Hoa Kỳ.

Áp lực từ Washington

Những kết quả này cho thấy thách thức mà chính quyền Trump đang đối mặt, khi việc triệt phá các băng đảng ma túy được coi là một trong những ưu tiên hàng đầu về an ninh quốc gia.

Ông Trump đã gây sức ép buộc bà Sheinbaum phải có hành động quyết liệt hơn, đồng thời tuyên bố năm ngoái rằng ông sẽ cân nhắc tiến hành các cuộc không kích trên lãnh thổ Mexico nhằm ngăn chặn hoạt động buôn bán ma túy.

“Liệu tôi có phát động các cuộc tấn công vào Mexico để ngăn chặn ma túy không? Tôi hoàn toàn đồng ý. Chúng ta phải làm bất cứ điều gì cần thiết để ngăn chặn ma túy,” ông Trump phát biểu tại Phòng Bầu dục ngày 17/11/2025, khi so sánh ý tưởng này với các chiến dịch quân sự nhằm vào những kẻ buôn bán ma túy ở vùng Caribe.

Mặc dù bà Sheinbaum bác bỏ việc cho phép quân đội Hoa Kỳ tiến hành các hoạt động quân sự trên lãnh thổ Mexico, báo cáo của ICG cho thấy bà vẫn tìm cách hợp tác với Washington theo những cách khác.

“Trong khi vẫn khẳng định chủ quyền của Mexico là bất khả xâm phạm, Chính phủ của bà Sheinbaum đã nỗ lực đáp ứng các yêu cầu của chính quyền Trump,” báo cáo cho biết.

“Chính phủ đã triển khai hàng ngàn binh sĩ tới biên giới Hoa Kỳ, chuyển giao gần 100 nghi phạm và đối tượng bị kết án buôn bán ma túy cho phía Hoa Kỳ, đồng thời tiêu diệt nhiều thủ lĩnh băng đảng.”

Ngay trong ngày đầu tiên trở lại Nhà Trắng, ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp đưa các băng đảng ma túy lớn vào danh sách tổ chức khủng bố. Sau đó, chính quyền tuyên bố các thành viên băng đảng là “các bên tham chiến bất hợp pháp” và coi chiến dịch chống họ là một cuộc xung đột vũ trang không mang tính quốc tế.

“Hoa Kỳ hiện đã đến thời điểm phải sử dụng vũ lực để tự vệ và bảo vệ người dân trước các cuộc tấn công đang tiếp diễn,” Nhà Trắng nêu trong báo cáo gửi Quốc hội tháng 10/2025.

Sau đó, chính quyền Trump mở rộng việc sử dụng lực lượng quân sự nhằm vào các tuyến buôn lậu ma túy trên biển ở vùng Caribe và Đông Thái Bình Dương.

Cuối tháng 6, quân đội Hoa Kỳ cho biết đã tấn công một tàu bị nghi vận chuyển ma túy tới Mỹ, khiến 2 người trên tàu thiệt mạng. Vụ việc nâng tổng số người được cho là đã thiệt mạng trong chiến dịch chống các đối tượng bị nghi buôn bán ma túy kể từ đầu tháng 9/2025 lên 213 người.

Các chiến dịch này đã vấp phải chỉ trích từ các tổ chức nhân quyền và một số chuyên gia pháp lý, những người đặt câu hỏi về cơ sở pháp lý của việc sử dụng lực lượng quân sự chống các đối tượng bị nghi buôn bán ma túy ngoài bối cảnh xung đột vũ trang truyền thống.

Song song với sức ép quân sự, chính quyền Trump cũng mở rộng các biện pháp trừng phạt tài chính nhằm vào Băng đảng Sinaloa.

Tháng 5 vừa qua, Bộ Tài chính Hoa Kỳ áp đặt lệnh trừng phạt đối với hơn một chục cá nhân và tổ chức có liên quan đến hoạt động buôn bán fentanyl của băng đảng này.

Bộ này cho biết Băng đảng Sinaloa vẫn là một trong những tổ chức sản xuất và buôn lậu fentanyl lớn nhất thế giới vào Hoa Kỳ.

“Như Tổng thống Trump đã khẳng định, chính quyền này sẽ không để các tổ chức khủng bố ma túy đầu độc đất nước chúng ta,” Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent phát biểu khi công bố các biện pháp trừng phạt.

Trong khi đó, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) gần đây cho biết họ đã thu giữ lượng ma túy bất hợp pháp ở mức kỷ lục theo chiến lược tăng cường an ninh biên giới của chính quyền.

CBP cho biết với The Epoch Times hồi tháng 5 rằng Văn phòng Hoạt động Thực địa của cơ quan này đã thu giữ lượng fentanyl tương đương hơn 100 triệu liều gây chết người chỉ trong tháng 5, cùng với lượng methamphetamine và cocaine ở mức cao kỷ lục trong năm tài khóa 2026.