Mỹ cáo buộc COSCO thu thập thông tin tình báo quân sự trên tàu thương mại

Theo Reuters ngày 1/9, hai quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Donald Trump cho biết tập đoàn vận tải biển quốc hữu Trung Quốc COSCO đã lắp đặt thiết bị ẩn trên các tàu thương mại để thu thập tín hiệu liên lạc quân sự ở vùng biển ven bờ của một số nước, trong đó có Mỹ.

Hai quan chức này yêu cầu giấu tên vì liên quan đến đánh giá nội bộ của chính phủ Mỹ. Họ nói hoạt động hợp tác tình báo giữa COSCO và Bắc Kinh đã diễn ra trong nhiều thập kỷ. Nhờ mạng lưới vận tải biển thương mại trải rộng toàn cầu, Bắc Kinh có thể thu thập tín hiệu liên lạc từ tàu bè và máy bay của châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á.

Một quan chức cho biết thiết bị trên tàu chủ yếu nhằm thu thập thông tin về “công nghệ liên lạc quân sự và sự phát triển của công nghệ mã hóa”. Ngoài ra, các thiết bị này còn có thể giám sát những tuyến hàng hải trọng yếu, vốn không chỉ quan trọng với thương mại quốc tế mà còn liên quan đến hoạt động quân sự trên biển.

Theo các quan chức Mỹ, Bắc Kinh có thể sử dụng dữ liệu thu thập được để củng cố vị thế trong các tranh chấp lãnh thổ, phục vụ trinh sát trên biển và nắm trước hoạt động di chuyển của các mục tiêu quân sự nước ngoài. Tuy nhiên, hai quan chức không nêu rõ loại thiết bị cụ thể được sử dụng trên các tàu.

COSCO không phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington bác bỏ cáo buộc của Mỹ.

Mối liên hệ giữa COSCO và quân đội Trung Quốc từng bị Mỹ chú ý

Mối liên hệ giữa COSCO và quân đội Trung Quốc đã được giới chức Mỹ quan tâm từ trước. Tháng 4/2025, Trường Cao đẳng Chiến tranh Hải quân Mỹ (U.S. Naval War College) ra báo cáo cho rằng quân đội Trung Quốc rất có thể đang tận dụng các đội tàu cá và tàu thương mại của Trung Quốc để thu thập thông tin và giám sát.

Theo Wall Street Journal, tháng 1/2025, Bộ Quốc phòng Mỹ đã đưa COSCO vào danh sách các doanh nghiệp có liên hệ với quân đội Trung Quốc. Ông Craig Singleton, Giám đốc cấp cao phụ trách Trung Quốc tại Quỹ Bảo vệ Nền Dân chủ (FDD) ở Washington, nhận định việc bị liệt vào danh sách này chủ yếu mang tính cảnh báo và gây tổn hại uy tín, hơn là tạo ra các hạn chế pháp lý ngay lập tức.

Ông nói: “Việc xác định này làm nổi bật mối liên hệ giữa một công ty với quân đội Trung Quốc, đồng thời nhắc nhở các thực thể liên quan tại Mỹ về rủi ro an ninh quốc gia cao hơn. Điều này có thể làm giảm hứng thú đầu tư và hợp tác, đồng thời mở đường cho các biện pháp quản lý trong tương lai.”

Báo cáo cũng lưu ý rằng luật pháp Trung Quốc yêu cầu các doanh nghiệp Trung Quốc phải hỗ trợ công tác tình báo của chính phủ nước này.

COSCO vẫn hoạt động mạnh tại Mỹ

COSCO hiện vẫn là một trong những hãng vận tải biển lớn nhất thế giới thường xuyên cập cảng Mỹ, đồng thời có các liên doanh cung cấp dịch vụ bến bãi tại nhiều cảng của Mỹ.

Chính quyền Trump năm ngoái từng dự tính áp phí cảng lên tới hàng tỷ USD đối với các doanh nghiệp vận tải biển Trung Quốc, bao gồm COSCO, nhằm thúc đẩy ngành đóng tàu và vận tải biển đang suy yếu của Mỹ phục hồi. Tuy nhiên, sau khi ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đạt được thỏa thuận tạm hoãn chiến tranh thương mại trong một năm vào tháng 10 năm ngoái, kế hoạch này được tạm dừng.

Thỏa thuận này sẽ hết hạn vào tháng 11 năm nay. Ông Trump và ông Tập dự kiến gặp nhau tại Washington vào cuối tháng 9 để thảo luận nhiều vấn đề nhạy cảm về an ninh và thương mại; việc có gia hạn thỏa thuận hay không được cho là sẽ nằm trong chương trình nghị sự.

Ông Isaac Kardon, chuyên gia chiến lược hàng hải Trung Quốc thuộc Viện Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp Johns Hopkins, nhận định vấn đề nan giải thực sự là COSCO đã tích hợp sâu vào hệ thống thương mại và vận tải của Mỹ, khiến chính phủ Mỹ khó xử lý các rủi ro an ninh liên quan mà không gây xáo trộn lớn.