Mỹ chặn bắt tàu Iran: Lộ tuyến vận tải kết nối Trung Quốc

Cuối tuần qua, một tàu chở hàng mang cờ Iran đã bị quân đội Mỹ bắt giữ tại Vịnh Oman, sau khi trước đó đi qua một cảng của Trung Quốc, làm dấy lên nghi vấn về tuyến đường tiếp tế của Tehran.

Hôm thứ Hai (21/4), các nguồn tin an ninh hàng hải nói với Reuters rằng tàu container Touska mang cờ Iran đã bị quân đội Mỹ khám xét và bắt giữ hôm Chủ nhật. Con tàu này được cho là có thể đang chở các mặt hàng lưỡng dụng, vừa phục vụ mục đích quân sự vừa dân sự.

Con tàu thuộc Tập đoàn Vận tải biển Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRISL), một đơn vị đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ. Dữ liệu theo dõi từ nền tảng MarineTraffic cho thấy tàu bị chặn gần cảng Chabahar (Iran), thuộc khu vực Vịnh Oman.

Dữ liệu vận chuyển cho thấy tàu Touska đã nhiều lần ghé cảng Chu Hải (Trung Quốc), trước khi di chuyển qua Đông Nam Á để tới Iran. Các nhà phân tích nhận định tuyến đường này giúp Iran duy trì hoạt động thương mại bất chấp các lệnh trừng phạt.

Truyền thông nhà nước Iran xác nhận con tàu đã rời Trung Quốc. Trong khi đó, các nguồn tin an ninh giấu tên cho biết đánh giá ban đầu cho thấy tàu có thể đang chở hàng lưỡng dụng và từng tham gia vận chuyển loại hàng này trước đây.

Chính phủ Mỹ coi IRISL là “công ty vận tải biển được Iran ưu tiên lựa chọn cho việc phổ biến và mua sắm vũ khí hạt nhân”, bao gồm vận chuyển các vật liệu liên quan đến chương trình tên lửa đạn đạo.

Phân tích dữ liệu vệ tinh của công ty SynMax cho thấy tàu đã xuất hiện gần cảng Thái Thương (Taicang) vào ngày 25/3 và sau đó cập cảng Gaolan (Chu Hải) từ ngày 29–30/3. Đây là cảng chuyên xử lý hóa chất, bao gồm natri perchlorat – tiền chất quan trọng cho nhiên liệu rắn dùng trong tên lửa.

Sau đó, tàu tiếp tục hành trình qua Malaysia, dừng gần cảng Klang vào ngày 11–12/4 trước khi tới Vịnh Oman.

Các chuyên gia cho rằng việc con tàu cố vượt qua vòng phong tỏa của Hải quân Mỹ cho thấy tầm quan trọng của lô hàng.

Ông Ray Powell, giám đốc sáng kiến SeaLight, nhận định với Fox News: “Việc cố gắng vượt qua vòng phong tỏa có vẻ là một hành động rất ngu ngốc… nhưng điều đó cũng cho thấy con tàu có thể đang chở hàng hóa mà Iran đang rất cần”.

Ông cũng lưu ý khu vực gần eo biển Singapore dễ xảy ra “việc chuyển hàng giữa các tàu”, gây khó khăn cho việc giám sát vận chuyển.

Ông Charlie Brown, cựu sĩ quan Hải quân Mỹ và là cố vấn của tổ chức Liên minh chống Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, cũng cho rằng việc tàu Touska cố vượt phong tỏa cho thấy nó đang chở hàng hóa có giá trị cao.

“Cố gắng phá vỡ vòng vây là một rủi ro đáng chấp nhận, nhưng lựa chọn của họ là sai lầm”, ông nói.

Theo Wall Street Journal, tàu Touska nằm trong mạng lưới các tàu Iran chuyên né tránh lệnh trừng phạt để duy trì hoạt động thương mại quốc tế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trên nền tảng Truth Social rằng tàu hiện đã nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ và bị trừng phạt do “lịch sử hoạt động bất hợp pháp của Iran”. Ông cũng cho biết lực lượng Mỹ đang “kiểm tra hàng hóa trên tàu”.

Trước đó, Hải quân Mỹ thông báo mở rộng phong tỏa hàng hải đối với Iran, nhấn mạnh mọi tàu bị nghi ngờ tiếp cận lãnh thổ nước này đều có thể bị kiểm tra hoặc khám xét.