Mỹ chỉ trích Trung Quốc “bắt nạt” trên biển Đông và gây bất ổn ở sông Mekong

Tại sự kiện quy tụ đại diện của gần 30 nước, trong đó có Trung Quốc, Ngoại trưởng Mỹ thẳng thắn tố cáo Trung Quốc đã có hành vi “bắt nạt” các nước nhỏ hơn trên biển Đông và đang cố tình gây gián đoạn nguồn nước sông Mekong. 

Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ – Trung leo thang ở nhiều mặt, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo hôm 1/8 đã lên án trực tiếp  Trung Quốc ngay sau khi gặp Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị tại Hội nghị Bộ trưởng ASEAN lần thứ 52 đang diễn ra ở Thái Lan. 

“Tôi xin chuyển đến các vị Bộ trưởng điều mà Mỹ mong muốn từ các đối tác ở Ấn Độ – Thái Bình Dương: Duy trì các chế tài đã thúc đẩy ngoại giao với Bắc Hàn; lên tiếng trước những hành vi bắt nạt của Trung Quốc ở biển Đông, vận động cho sự trở về tự nguyện, an toàn và có nhân phẩm của người Rohingya và đối mặt với sự hung hăng của Iran”, ông Pompeo nói trong cuộc họp báo tại Thái Lan. 

Ngoài ra ông Pompeo còn lên ánh Trung Quốc đối với hoạt động xây đập và nạo vét sông Mekong, nói rằng các hoạt động của Bắc Kinh trên dòng sông này cho thấy một “xu hướng đáng lo ngại”.

Trong cuộc họp với các quan chức đồng cấp đến từ các nước ven sông Mekong, gồm Thái Lan, Campuchia, Lào và Việt Nam, ông nói: 

“Chúng ta đã thấy một loạt công trình xây đập ở thượng nguồn, thâu tóm quyền kiểm soát dòng chảy ở hạ lưu sông. Mực nước sông đã xuống tới mức thấp nhất tính từ một thập kỷ- một vấn đề gây ra bởi quyết định của Trung Quốc, chặn nước lại tại các đập ở thượng nguồn. Trung Quốc còn có kế hoạch đặt mìn và nạo vét lòng sông, đồng thời tiến hành các cuộc tuần tra sông ngoài phạm vi lãnh thổ của họ.”

Theo AP, Trung Quốc đã xây 10 con đập ở thượng lưu sông Mekong, dọc theo một đoạn sông dài trên lãnh thổ Trung Quốc mà họ gọi là Lan Thương giang. Tại đây, Trung Quốc đang tìm cách nạo vét sông và san bằng các ghềnh thác để các tàu chở hàng lớn có thể qua lại.

Giới chỉ trích từ lâu đã cảnh giác rằng những hành động như vậy có thể gây gián đoạn và tác động tai hại tới môi trường sinh thái và kinh tế của các nước hạ nguồn.

Ngoại trưởng Mỹ cũng cảnh báo về “một nỗ lực nhằm xây dựng các quy tắc mới do Bắc Kinh chỉ đạo để quản lý sông Mekong“, mà nếu không bị cản trở, sẽ giúp Bắc Kinh chiếm đoạt vai trò của Ủy hội Sông Mê Kông.

Trong ngày 1/8 ông Pompeo cũng có cuộc gặp kéo dài khoảng 30 phút với người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị. Nhiều vấn đề đã được đưa ra thảo luận, bao gồm thương mại, các chế tài của Mỹ đối với Huawei, Đài Loan và biển Đông. 

“Chúng tôi đang làm việc với họ trên rất nhiều mặt. Nhưng chúng tôi cũng rất thẳng thắn về những lĩnh vực mà chúng tôi hy vọng Trung Quốc sẽ hành xử theo những cách mà họ đang không hành xử như hiện nay”, ngoại trưởng Mỹ nói. 

Bình luận của Ngoại trưởng Mỹ về Trung Quốc được đưa ra chỉ vài giờ trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump loan báo rằng ông sẽ đánh thuế toàn bộ hàng hóa của Trung Quốc, đẩy cuộc chiến thương mại giữa hai nước lên quy mô toàn diện sau khi thất vọng về tiến triển chậm chạp từ Bắc Kinh.