Mỹ – Iran sắp nối lại đàm phán trong vài ngày tới? Quan điểm hai bên vẫn trái ngược

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Tư (22/4) nói với New York Post rằng vòng đàm phán hòa bình thứ hai giữa Mỹ và Iran “có khả năng” sẽ diễn ra trong vài ngày tới. Tuy nhiên, phía Iran cho biết vẫn chưa quyết định có tham gia các cuộc đàm phán với Mỹ dự kiến diễn ra vào cuối tuần này hay không.

Pakistan hiện là quốc gia trung gian then chốt trong các cuộc đàm phán Mỹ – Iran. New York Post dẫn các nguồn tin từ Pakistan cho biết, đàm phán giữa hai bên có thể sớm diễn ra ngay trong ngày thứ Sáu (24/4).

Nguồn tin từ Pakistan cho biết các nỗ lực hòa giải với Iran đã đạt được tiến triển tích cực, và Mỹ cùng Iran có khả năng nối lại thêm các cuộc đàm phán hòa bình trong vòng 36 đến 72 giờ tới. Trước thông tin này, Tổng thống Trump đã trả lời New York Post qua tin nhắn: “Điều đó là có thể”.

Đài truyền hình quốc gia Iran dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baqaei cho biết: “Iran vẫn chưa quyết định liệu có tham gia vòng đàm phán hòa bình mới với Mỹ vào cuối tuần này hay không”.

Thỏa thuận ngừng bắn ban đầu dự kiến hết hạn vào tối thứ Ba (21/4). Tuy nhiên, ông Trump đã tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn, với lý do nội bộ chính quyền Iran đang chia rẽ nghiêm trọng, đồng thời nhằm tạo thêm thời gian để Tehran đưa ra một “đề xuất thống nhất” giúp hai bên có thể tiến hành đàm phán tại Pakistan.

Một nguồn tin từ Pakistan nói với New York Post rằng chỉ vài giờ sau khi ông Trump tuyên bố gia hạn ngừng bắn, Islamabad đã tiếp tục liên lạc với Iran thông qua các kênh ngoại giao.

“Dù hai bên có những phát ngôn cứng rắn, thỏa thuận ngừng bắn vẫn được duy trì, cho thấy cả hai đều có thiện chí. Không bên nào có hành động leo thang quân sự,” nguồn tin cho biết, đồng thời nhấn mạnh: “Pakistan vẫn là bên trung gian then chốt”.

Một nhà phân tích các vấn đề chiến lược, người nắm rõ các cuộc thảo luận nội bộ của Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Pakistan, nhận định rằng triển vọng thành công của ngoại giao phụ thuộc vào việc Iran có thể giải quyết được các vấn đề nội bộ hay không.

“Hiện tại, bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào trên thực tế đều phụ thuộc vào việc Iran phải đưa ra một phản hồi thống nhất. Lập trường của Mỹ là sẽ không tiến hành thêm bất kỳ cuộc đàm phán nào cho đến khi chính quyền Tehran đưa ra một đề xuất thống nhất, phản ánh sự đồng thuận trong giới lãnh đạo,” chuyên gia này cho biết.

Người này nói thêm: “Đó là lý do vì sao giai đoạn đàm phán hiện nay thực chất đang bị tạm dừng, cho đến khi Iran có thể hợp nhất lập trường thành một quan điểm đàm phán thống nhất.”

Một số nhà phân tích am hiểu các cuộc thảo luận nội bộ trong giới ngoại giao và quốc phòng Pakistan cho rằng trở ngại lớn nhất hiện nay nằm ở phía Iran. Quyền lực tại Iran phân tán giữa chính phủ, các cơ quan giám sát hiến pháp, hệ thống an ninh quốc gia và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, khiến các bên có lập trường khác nhau và chưa thể thống nhất một đề xuất đàm phán chung.

Trong bối cảnh chưa đạt được thỏa thuận, phía Mỹ chưa hề nới lỏng chuẩn bị quân sự. Hiện quân đội Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa trên biển tại eo biển Hormuz, đồng thời tăng cường triển khai lực lượng trong khu vực. Các nhà phân tích nhận định đây là đợt tập trung lực lượng lớn nhất của Mỹ tại khu vực kể từ Chiến tranh Iraq, và vẫn còn thêm lực lượng đang trên đường tới.

Theo San Diego Herald-Tribune, tàu tấn công đổ bộ USS Boxer cùng nhóm tác chiến khoảng 4.500 binh sĩ đã đến khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và sẽ hỗ trợ hoạt động phong tỏa các cảng của Iran trong bước tiếp theo.

Trong khi đó, các quan chức Iran cảnh báo rằng xung đột có thể leo thang trở lại thành chiến tranh nóng bất cứ lúc nào, không chỉ nhằm vào mục tiêu của Mỹ mà còn có thể lan sang các đồng minh tại khu vực Vùng Vịnh, từ đó châm ngòi cho một cuộc xung đột quy mô lớn hơn.

Iran khẳng định sẽ không tham gia đàm phán nếu Mỹ chưa dỡ bỏ phong tỏa các cảng của nước này, đồng thời cáo buộc hành động phong tỏa là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.