Mỹ ký thỏa thuận hợp tác hạt nhân với Ả Rập Xê Út

Trong một thông báo hôm 22/7, Bộ Năng lượng Mỹ cho biết Hoa Kỳ và Ả Rập Xê Út đã ký một thỏa thuận cho phép quốc gia Vùng Vịnh này phát triển chương trình hạt nhân dân sự trên lãnh thổ của mình.

Thỏa thuận này cũng có thể cho phép làm giàu uranium ở Ả Rập Xê Út nếu đáp ứng các điều kiện.

Thỏa thuận 123, được đặt tên theo Điều 123 của Đạo luật Năng lượng Nguyên tử Hoa Kỳ, đã được Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và người đồng cấp Ả Rập Xê Út, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman, ký kết. Hai bên cũng đã ký một thỏa thuận song phương về các biện pháp bảo đảm an toàn hạt nhân.

Thông báo của Bộ Năng lượng Mỹ nhấn mạnh: “Cùng nhau, hai thỏa thuận này tạo ra nền tảng pháp lý cho một mối quan hệ đối tác trị giá hàng tỷ đô la kéo dài hàng thập kỷ, thúc đẩy một số mục tiêu kinh tế và chiến lược ưu tiên, bao gồm cả việc không phổ biến vũ khí hạt nhân”.

Thỏa thuận kéo dài 30 năm này sẽ trao cho các công ty Mỹ vai trò quan trọng trong việc phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của Ả Rập Xê Út.

Tờ The Wall Street Journal là hãng tin đầu tiên đưa tin về thỏa thuận này.

Một điều khoản quan trọng trong thỏa thuận cho phép các công ty Mỹ xây dựng cơ sở làm giàu uranium ở Ả Rập Xê Út nếu một nghiên cứu chung Mỹ – Ả Rập Xê Út kết luận điều đó là cần thiết. Điều khoản này sẽ cho phép Hoa Kỳ có ảnh hưởng đến chương trình hạt nhân của Ả Rập Xê Út và giúp ngăn chặn việc lạm dụng chương trình này cho mục đích quân sự.

Một số quốc gia đang thống trị thị trường năng lượng hạt nhân toàn cầu bằng cách xuất khẩu công nghệ lò phản ứng hạt nhân, xây dựng các nhà máy điện hạt nhân ở nước ngoài và tài trợ cho các dự án này. Nga và Trung Quốc nằm trong số những quốc gia dẫn đầu trong lĩnh vực này.

Thỏa thuận hạt nhân Mỹ – Ả Rập Xê Út dự kiến sẽ tăng cường ngành công nghiệp hạt nhân của Mỹ, đồng thời hạn chế ảnh hưởng chiến lược mà Nga và Trung Quốc có thể giành được trong lĩnh vực hạt nhân dân sự của Ả Rập Xê Út.

Trong một thông báo, Bộ trưởng Wright ca ngợi: “Các thỏa thuận này phản ánh cam kết chung của hai quốc gia chúng ta trong việc tăng cường mối quan hệ thương mại Mỹ – Ả Rập Xê Út, mang lại sự thịnh vượng trong nước và an ninh cho các đồng minh của chúng ta ở nước ngoài”.

Vị bộ trưởng năng lượng Mỹ cam kết: “Hãy yên tâm, các thỏa thuận này duy trì các tiêu chuẩn cao nhất về an toàn hạt nhân và không phổ biến vũ khí hạt nhân, đồng thời dựa trên công nghệ hạt nhân tốt nhất thế giới và các nhà khoa học hạt nhân hàng đầu thế giới, được thiết kế ngay tại Hoa Kỳ. Nhờ Tổng thống [Donald] Trump, thời kỳ phục hưng ngành hạt nhân Mỹ đang diễn ra và sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho người dân Mỹ và người dân Ả Rập Xê Út”.

Trước đó, Bộ trưởng Wright đã thảo luận về thỏa thuận này với các nhà lãnh đạo Ả Rập Xê Út trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông đến Trung Đông vào tháng 4/2025.

Thỏa thuận này sẽ được gửi đến Quốc hội Mỹ để xem xét.

Một số thành viên Quốc hội Mỹ có thể sẽ tìm cách chặn thỏa thuận này vì họ phản đối bất kỳ hợp tác hạt nhân nào với Ả Rập Xê Út. Tuy nhiên, để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống và ngăn chặn thỏa thuận này, Quốc hội Mỹ cần đa số 2/3 thành viên ở cả Hạ viện và Thượng viện tán thành.

Công ty Westinghouse Electric và lò phản ứng hạt nhân AP1000 của họ dự kiến sẽ hưởng lợi đáng kể từ thỏa thuận này.

Theo thỏa thuận, các công ty Mỹ sẽ đóng vai trò chính trong việc cung cấp các lò phản ứng hạt nhân mới và các công nghệ hạt nhân khác, trong khi một số nhà cung cấp của các quốc gia khác sẽ đóng vai trò thứ yếu.

Bà Jennifer Gordon, giám đốc Sáng kiến Chính sách Năng lượng Hạt nhân tại Hội đồng Đại Tây Dương, ca ngợi thỏa thuận này là “một chiến thắng của Hoa Kỳ trước Nga và Trung Quốc”.

Trong một ghi chú, bà Gordon nhấn mạnh: “Thỏa thuận 123 giữa Hoa Kỳ và Ả Rập Xê Út không chỉ là thắng lợi của ngành công nghiệp năng lượng hạt nhân Mỹ, mà còn là thắng lợi của chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu do Mỹ dẫn đầu”.