Mỹ rút thời hạn phản hồi thông báo chấm dứt quy chế tị nạn từ 30 xuống 10 ngày

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) hôm thứ Tư (14/10) ban hành quy định tạm thời, theo đó rút thời hạn phản hồi thông báo về việc dự kiến chấm dứt quy chế tị nạn từ 30 ngày xuống còn 10 ngày.

Quy định có hiệu lực ngay, không trải qua quy trình công bố dự thảo và lấy ý kiến công chúng như thông lệ, Fox News đưa tin.

Văn bản đăng trên Công báo Liên bang cho biết DHS viện dẫn ngoại lệ “lý do chính đáng” và ngoại lệ đối ngoại của Luật Thủ tục Hành chính để bỏ qua bước này. Công chúng vẫn có thể gửi ý kiến trong vòng 30 ngày kể từ khi quy định có hiệu lực.

DHS cho biết quy định nhằm “giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn” từ những người được tiếp nhận vào Mỹ theo diện tị nạn nhưng bị cho là không đủ điều kiện hưởng quy chế này.

DHS: Quy trình xét duyệt thời Biden “xói mòn đáng báo động”

Văn bản viện dẫn trường hợp những người tị nạn được nhận dưới thời chính quyền Biden. Qua rà soát, DHS thấy các chính sách và thủ tục xét duyệt người tị nạn thời kỳ đó có “sự xói mòn đáng báo động về tính toàn vẹn”. Cơ quan này cho biết nhà chức trách khi đó đã xác định danh tính, điều kiện hưởng quy chế tị nạn và tư cách nhập cảnh của nhiều người dựa trên hồ sơ không đầy đủ, rồi vẫn nhận họ vào Mỹ.

“Việc đặt tốc độ lên trên chất lượng đã dẫn tới các cuộc phỏng vấn thiếu chặt chẽ,” văn bản viết. Theo DHS, quy trình cũ còn bỏ qua một số câu hỏi dùng để xác minh người nước ngoài có đủ điều kiện tị nạn hay không trước khi vào Mỹ, làm tăng nguy cơ người không đủ điều kiện vẫn được duyệt.

Ông Zach Kahler, người phát ngôn Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS), cũng cho biết cơ quan này phát hiện “sự xói mòn đáng báo động” trong khâu sàng lọc, thẩm tra dưới thời Biden nhằm “đẩy nhanh xử lý và tối đa hóa số người tị nạn được nhận”. Trong tuyên bố gửi hãng tin AP, ông khẳng định chính quyền Trump đang “bảo đảm quy chế tị nạn chỉ dành cho những người đủ điều kiện theo luật”.

Các tổ chức hỗ trợ người tị nạn phản đối quy định mới.

Quy định mới ra đời sau khi chính quyền ông Trump ra lệnh rà soát ít nhất 185 nghìn người tị nạn được nhận vào Mỹ thời Biden có đơn xin thẻ xanh đang chờ xử lý.

Hồi tháng 11/2025, Reuters đưa tin Giám đốc USCIS Joe Edlow đã ký bản ghi nhớ ngày 21/11 yêu cầu xem xét lại và phỏng vấn lại những người tị nạn nhập cảnh từ 20/1/2021 đến 20/2/2025, và tạm ngừng xử lý đơn xin thường trú của nhóm này. Bản ghi nhớ nêu rõ USCIS sẽ chấm dứt quy chế tị nạn của những người không còn đáp ứng tiêu chuẩn.

Global Refuge: 10 ngày “hoàn toàn không đủ”

“Các gia đình này đã làm mọi điều được yêu cầu,” bà Krish O’Mara Vignarajah, Chủ tịch tổ chức Global Refuge, nói trong một tuyên bố. Bà cho biết họ đã chấp nhận phỏng vấn, kiểm tra lý lịch, chờ đợi nhiều năm ở nước ngoài và chỉ đặt chân lên đất Mỹ khi quan chức chính phủ đã duyệt hồ sơ.

Giờ đây, DHS lại muốn “xem xét lại các quyết định đó với thời hạn 10 ngày”, khoảng thời gian “hoàn toàn không đủ để tìm luật sư, dịch giấy tờ hay lấy hồ sơ” từ đất nước mà người tị nạn buộc phải rời bỏ vì xung đột hay đàn áp, bà nói.

“Trong một số trường hợp, người tị nạn thậm chí chưa nhận được thông báo thì 10 ngày đã hết, đồng nghĩa với mất luôn cơ hội duy nhất để phản hồi,” bà cảnh báo. “Nếu lý lẽ của chính phủ để chấm dứt quy chế thực sự vững, họ hoàn toàn có thể cho người dân một cơ hội thực chất để phản bác.”

Đối với thông báo được gửi qua bưu điện, người nhận được cộng thêm 3 ngày, nâng tổng thời hạn phản hồi lên 13 ngày, theo văn bản quy định.

HIAS cho rằng những người từng chạy trốn bạo lực, đàn áp và cảnh gia đình ly tán có thể đối mặt với nguy cơ bị trục xuất về những quốc gia nơi họ tiếp tục bị đàn áp hoặc tra tấn.

“Họ đang tìm cách đảo ngược nguyên tắc cốt lõi rằng tái định cư tị nạn là sự bảo hộ vĩnh viễn,” Phó Chủ tịch HIAS Naomi Steinberg nói.

Mức trần 17.500 người tị nạn, phần lớn dành cho người da trắng Nam Phi

Chính quyền ông Trump đã có những thay đổi lớn đối với chương trình tiếp nhận người tị nạn của Mỹ. Hôm 25/9, ông Trump ký quyết định đặt mức trần 17.500 người tị nạn cho tài khóa 2027, phần lớn dành cho người Afrikaner, nhóm sắc tộc chủ yếu là người da trắng ở Nam Phi.

Ông Trump cho rằng người Afrikaner bị đàn áp vì lý do chủng tộc, còn Chính phủ Nam Phi bác cáo buộc này. Dữ liệu của Bộ Ngoại giao Mỹ tính đến tháng 8 cho thấy trong gần 3.000 người được chấp thuận nhập cảnh theo diện tị nạn ở tài khóa 2026, chỉ có 3 người không phải người da trắng Nam Phi, Epoch Times đưa tin hồi tháng 9.

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump giảm dần số người được phép nhập cảnh theo diện tị nạn mỗi năm. Chính quyền Biden đảo ngược xu hướng đó, đặt mức trần 125 nghìn người cho tài khóa 2025.

Sau khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, ông Trump lập tức tạm ngừng chương trình tị nạn. Sau đó, chính quyền mở lại chương trình nhưng giới hạn chủ yếu cho người da trắng Nam Phi.